Talmud’a yapılan iftiralar (5) “Yahudiler, Yahudi Olmayanlardan Çalabilir mi?”

“Talmud Yahudi olmayanlardan çalmaya izin verir” iddiası yanlıştır. Yahudi hukuku, Yahudi olmayanın malını çalmayı da gasp etmeyi de açıkça yasaklar. Bu konuda temel kaynaklar yoruma muhtaç değildir: Şulhan Aruh, Hoşen Mişpat 348:2, bir Yahudi’den veya Yahudi olmayandan mal çalan kişinin lo tignovu — “çalmayacaksınız” — yasağını ihlal ettiğini ve aldığı malı geri ödemekle yükümlü olduğunu söyler. Hoşen Mişpat 359:1 de gasp yasağını Yahudi ve Yahudi olmayan için birlikte verir.

Çalmak ile kayıp malı geri vermemek aynı şey değildir

İftirada en sık yapılan hata, üç ayrı hukuk alanını birbirine karıştırmaktır: geneva/gezel — hırsızlık ve gasp; aveida — kayıp eşya; taut — karşı tarafın kendiliğinden yaptığı ticari veya hesap hatası. Talmud bu üç konuyu aynı hüküm altında toplamaz.

Bava Metzia 24a–b kayıp eşya hukukunu tartışır. Bir eşyanın sahibinin kim olduğunun bilinmediği, sahibin onu geri alma ümidini kaybettiği veya çoğunlukla Yahudi olmayanların bulunduğu yerde bulunduğu durumlar ele alınır. Bu, birinin evine girip malını almak değildir. Kayıp eşya hukukundaki bir istisnayı “Yahudi olmayanın malını çalmak serbesttir” diye çevirmek, hukuki kategoriyi değiştirmektir.

Üstelik Talmud aynı alanda kiddush HaŞem ve hillul HaŞem ölçüsünü de getirir. Yahudi olmayanın kayıp malını tutmak Tanrı’nın İsmi’nin aşağılanmasına yol açacaksa bunun yasak olduğu açıkça söylenir. Buna karşılık kayıp eşyanın iadesi Tanrı’nın İsmi’ni yüceltiyorsa iade yalnız bir medeni jest değil, dinî anlam taşıyan bir davranış olur.

Rambam ve Şulhan Aruh’un hükmü

Rambam, Hilhot Gezela va-Aveida 1:2’de Yahudi olmayanın malını gasp etmeyi veya çalmayı yasaklar. Şulhan Aruh Hoşen Mişpat 348:2 ve 359:1 aynı ayrımı açık biçimde kodlar. Dolayısıyla “Talmud hırsızlığa izin veriyor” iddiası, sonraki halahanın en temel metinleriyle doğrudan çelişir.

Bava Kamma 113b ne söylüyor?

İkinci karışıklık Bava Kamma 113b’deki tauto muteret tartışmasıdır. Sugya, Yahudi olmayan bir tarafın kendiliğinden yaptığı ticari veya hesap hatasından yararlanmanın bazı şartlarda geri verilmesi zorunlu bir borç sayılmadığını tartışır. Bu hüküm aktif olarak kandırma izni değildir. Şulhan Aruh 348:2’de Rema iki yaklaşımı birlikte kaydeder: bir görüş hesap hatasından yararlanmayı, hillul HaŞem doğmaması şartıyla mümkün görür; diğer görüş ise Yahudi’nin karşı tarafı yanıltmasını yasaklar ve yalnız karşı tarafın kendiliğinden yaptığı hatayı ayrı değerlendirir.

Bu ayrım son derece nettir: çalmak yasaktır; gasp yasaktır; aktif hile yasaktır; karşı tarafın kendi hatasının hukukî sonucu ayrı bir meseledir. Bir ticari hata hükmünü hırsızlık iznine çevirmek, Talmud’un söylediğini tersine çevirmektir.

Aktif aldatma ayrıca yasaktır

Hulin 94a’da Şmuel’in hükmü açıkça verilir: asur lignov daat ha-beriyot, va-afilu daato şel goy — “İnsanların zihnini çalmak, hatta bir Yahudi olmayanı aldatmak yasaktır.” Şulhan Aruh Hoşen Mişpat 228:6 aynı hükmü ticari hayata uygular: maldaki kusur alıcıya söylenmelidir; Yahudi olmayan alıcıya kaşer olmayan eti kaşer et gibi satmak yasaktır.

Bu nedenle “Talmud Yahudi olmayana karşı dürüstlük istemiyor” iddiası yalnız yanlış değil, kaynakların açık cümleleriyle tersidir.

Yasa yalnız teoride kalmıyor

Rabbinik literatürde bu ilkenin ahlaki örnekleri de korunur. Yeruşalmi Bava Metzia’da Rabbi Şimon ben Şetah’ın satın aldığı eşeğin üzerinde bulunan değerli taşı sahibine geri verdiği anlatılır. Gerekçesi basittir: “Bir eşek satın aldım; değerli taşı satın almadım.” Anlatının sonunda Yahudi olmayan satıcı İsrael’in Tanrısı’nı över.

Benzer kaynaklar, Yahudi hukukunun mülkiyet hakkını yalnız Yahudi cemaatinin iç ilişkisi olarak görmediğini gösterir. Tosefta ve Yeruşalmi’de Yahudi olmayanın malıyla ilgili hükümler, kiddush HaŞem sorumluluğuyla birlikte ele alınır.

Hristiyan anti-Talmud polemiğinin yaptığı hata

Orta Çağ’dan beri tekrarlanan Hristiyan anti-Talmud polemiği, çoğu kez kayıp eşya veya ticari hata hakkındaki bir cümleyi “Yahudi olmayanı soyabilirsiniz” biçimine çevirir. Sonra bu çarpıtılmış cümle Yahudiliğin ahlakına karşı kanıt diye sunulur. Oysa aynı hukuk külliyatı çalmayı, gaspı ve aldatmayı açıkça yasaklar.

Bu yöntem Hristiyanlığın doğruluğunu kanıtlamaz; yalnız Talmud’un yanlış aktarıldığını gösterir. Bir dinî metne karşı iddia, metnin gerçekten söylediği şey üzerinden kurulmalıdır. Kaynak başka bir şey söylüyorsa, polemiğin sertliği onu doğru yapmaz.

Sonuç

Yahudi olmayan birinden çalmak halahaya göre yasaktır. Şulhan Aruh bunu açıkça kodlar; Rambam aynı yasağı verir; Hulin 94a Yahudi olmayanı aldatmayı ayrıca yasaklar. Bava Metzia 24a kayıp eşya hukukudur; Bava Kamma 113b karşı tarafın kendiliğinden yaptığı hata hakkındadır. Bunları “çalma izni” diye birleştirmek hukuk metnini tahrif etmektir.

Sonuç nettir: Başkasının malı, sahibi Yahudi olmadığı için helal hale gelmez. Hristiyan anti-Talmud literatüründe bu kaynaklardan “Yahudiler Yahudi olmayanları soyabilir” sonucu çıkarılması doğru değildir; Talmud ve halaha bunun tersini söyler.

Temel kaynaklar

Şulhan Aruh, Hoşen Mişpat 348:2; 359:1; 228:6; Rambam, Hilhot Gezela va-Aveida 1:2; Hulin 94a; Bava Kamma 113b; Bava Metzia 24a–b; Yeruşalmi Bava Metzia 2:5.