Akudim – Nekudim – Berudim

Birlikten Kırılmaya, Kırılmadan Tikun’a

Birlik her zaman tamamlanmış bir düzen değildir. Bir yapı, içindeki unsurlar henüz birbirinden ayrılmadığı için bütün görünebilir. Fakat bu bütünlük, farklı güçlerin uyum içinde çalışmasından değil, farklılığın henüz ortaya çıkmamış olmasından kaynaklanabilir. Farklılık açığa çıktığında ise başka bir sorun belirir: Ayrı unsurlar birbirlerini taşımayı ve sınırlamayı öğrenmemişse bağımsızlık parçalanmaya dönüşür.

Lurianik Kabala’da bu sürecin üç temel aşaması Akudim, Nekudim ve Berudim adlarıyla açıklanır.

Akudim, on ışığın tek bir genel kapta bağlı bulunduğu düzendir. Nekudim, ışıkların ayrı kaplarda ortaya çıktığı fakat bu kapların yeterli karşılıklı içerilmeye sahip olmadığı kırılma düzenidir. Berudim ise kırılan unsurların yok edilmeden, yeni bir ışık ve yeni bir ilişki sistemi içinde yeniden yapılandırılmasıdır.

Bu üç kavram yan yana duran üç dünya adı değildir. Aralarında zorunlu bir gelişim ilişkisi bulunur. Akudim’de farklılık henüz bağımsız kaplar kazanmamıştır. Nekudim’de bağımsız kaplar oluşmuş, fakat birlik kaybolmuştur. Berudim’de ise farklılık korunarak daha yüksek bir birlik kurulmaya başlanır.

Tikun, parçaları başlangıçtaki ayrışmamış duruma geri döndürmek değildir. Her parçanın kendi sınırını koruyarak bütünü taşıyabilecek hale getirilmesidir.

Kavramların Tora’daki Kaynağı

Akudim, Nekudim ve Berudim kelimeleri Yaakov’un gördüğü rüyada birlikte geçer.

“Çiftleşme zamanında gözlerimi kaldırdım ve rüyada gördüm: Sürünün üzerine çıkan tekeler Akudim, Nekudim ve Berudim idi. Tanrı’nın meleği rüyada bana, ‘Yaakov!’ dedi. Ben de ‘Buradayım’ dedim. Şöyle dedi: ‘Gözlerini kaldır ve sürünün üzerine çıkan bütün tekelerin Akudim, Nekudim ve Berudim olduğunu gör; çünkü Lavan’ın sana yaptıklarının tümünü gördüm.’”

Bereşit 31:10–12

Ayetin düz anlamında bu kelimeler hayvanların üzerindeki farklı desenleri anlatır. Akudim bağlı, kuşaklı veya halkalı biçimde işaretlenmiş olanları; Nekudim noktalı veya benekli olanları; Berudim ise farklı renk ve çizgileri birlikte taşıyan alacalı hayvanları ifade eder.

Etz Hayim’de ayet doğrudan aktarılır ve bu üç kelimenin Atsilut’un kuruluşundan önceki aşamaları gösterdiği açıklanır. Akudim’de ışıklar tek bir kapta bağlıdır. Nekudim’de her ışık ayrı bir nokta halinde ortaya çıkar. Berudim’de ise ayrılmış unsurlar MaH ve BaN’ın birleşmesiyle düzenlenir.

Buradaki bağlantı yalnızca kelime benzerliğine dayanmaz. Ayette görülen desenler üç ayrı ilişki biçimi sunar: Tek bir bağ içinde tutulan unsurlar, birbirinden ayrılmış noktalar ve farklılıklarını koruyarak aynı yüzeyde birleşen renkler. Lurianik sistem, bu görsel yapıları ışık ile kap arasındaki kozmik ilişkinin teknik terimlerine dönüştürür.

Akudim, Nekudim ve Berudim Nerede Bulunur?

Bu üç düzenin doğru anlaşılması için Adam Kadmon kavramının sınırı belirlenmelidir. Adam Kadmon fiziksel bir insan, Tanrı’nın biçimi veya göksel bir beden değildir. Tsimtsum’dan sonra Kav aracılığıyla ortaya çıkan ilk kapsamlı kozmik yapıdır.

Adam Kadmon hakkında kullanılan kulak, burun, ağız, göz ve alın gibi ifadeler fiziksel organları göstermez. Bunlar ışığın farklı derecelerde açığa çıkışını anlatan benzetmelerdir. Etz Hayim, bu tür biçimlerin yalnızca insan zihninin anlayabilmesi için kullanıldığını; yukarıdaki gerçeklik hakkında fiziksel bir şekil düşünülmemesi gerektiğini açıkça belirtir.

Akudim, Eyn Sof’taki sınırsız birlik değildir. Tsimtsum’dan ve Adam Kadmon’un oluşumundan sonra ortaya çıkan sınırlı bir ışık-kap düzenidir. Nekudim, yaratılıştaki bütün farklılığın genel adı değildir; belirli bir sefirotik yapıdır. Berudim de kırılmanın bütünüyle sona erdiği nihai durum değil, tikkunun işleyebileceği sistemin kurulmasıdır.

Akudim: On Işığın Tek Kapta Bağlanması

Akudim, “bağlanmış olanlar” anlamına gelir. Etz Hayim kelimeyi, Akeda anlatısında kullanılan “Yitshak’ı bağladı” ifadesindeki aynı kökle açıklar.

Adam Kadmon’un kulak ve burun düzeylerinden çıkan ışıklarda henüz açık bir kli oluşumu görülmez. Peh, yani ağız düzeyinde ise Or Penimi (iç ışık) ile Or Makif (çevreleyen ışık) birbirine yaklaşır ve kap oluşumunun başlangıcı ortaya çıkar.

Burada on sefirotik ışık bulunmasına rağmen yalnızca tek bir genel kli vardır. Etz Hayim’in ifadesiyle ışıklar ona ayrılmış, fakat kaplar henüz ona ayrılmamıştır. On iç ışık ve onların çevreleyen yönleri aynı genel kapta birbirine bağlıdır. Düzenin Akudim olarak adlandırılmasının nedeni budur.

Akudim’de farklılık bütünüyle yok değildir. Keter, Hohma, Bina, Hesed, Gevura, Tiferet, Netsah, Hod, Yesod ve Malhut’a karşılık gelen on ışık derecesi mevcuttur. Fakat bu dereceler henüz kendilerine ait bağımsız kaplar aracılığıyla işlememektedir.

Işık düzeyinde farklılık vardır; kap düzeyinde ise ortaklık sürmektedir.

Bu düzen güçlü bir birlik oluşturur. Her ışık aynı genel kap içinde tutulduğu için sefirot arasında açık bir kopuş meydana gelmez. Bununla birlikte her niteliğin kendi sınırını, ölçüsünü ve işlevini geliştirebileceği bağımsız yapılar da henüz oluşmamıştır.

Akudim’in birliği tamamlanmış bir uyum değil, farklılıkların henüz ayrı taşıyıcılara dönüşmediği başlangıç birliğidir.

Hitpaştut, Histalkut ve Kli Oluşumu

Akudim durağan bir durum değildir. Işığın kaplara doğru Hitpaştut’u (yayılması) ve ardından Histalkut’u (çekilmesi) gerçekleşir. Bu hareket, kapların belirginleşmesinde temel rol oynar.

Işık ilk olarak Or Yaşar (doğrudan ışık) biçiminde aşağıya yayılır. Daha sonra kaynağına doğru yükselirken Or Hozer (geri dönen ışık) niteliği kazanır. Işık çekildiğinde kapta Reşimu (iz) kalır. Reşimu, daha önce alınmış olan ışığın tamamen kaybolmadığını, kapta onun niteliğine ilişkin bir kayıt bırakıldığını gösterir.

Akudim’de görülen Mati ve-lo Mati, “ulaşır ve ulaşmaz” düzenidir. Işık bir dereceye ulaşır, ardından geri çekilir; başka bir derece açığa çıkar ve o da çekilir. Böylece sefirotik dereceler tek kap içinde aşama aşama belirginleşir.

Bu süreçte Or Penimi ile Or Makif arasında Bituş (karşılıklı çarpışma veya baskı) meydana gelir. İçeriye alınmış ışık ile henüz kap tarafından alınamayan çevreleyen ışık arasındaki gerilim, kli oluşumunu güçlendirir.

Kap, yalnızca ışığı alan edilgen bir nesne değildir. Işığın hangi ölçüde alınabileceğini belirleyen sınırdır. Sınır bulunmadığında ışığın açığa çıkışı yaratılmış varlık tarafından taşınamaz. Sınır mutlak hale geldiğinde ise ışıkla bağ kesilir. Tikun, bu iki yönün doğru oranını gerektirir.

Akudim Neden Nihai Düzen Değildir?

Akudim’de kırılma meydana gelmez; çünkü ayrı kaplar henüz birbirlerine karşı bağımsız merkezler halinde ortaya çıkmamıştır. Fakat kırılmanın bulunmaması, tikkunun tamamlandığı anlamına gelmez.

Tikun, yalnızca farklı güçlerin aynı yerde tutulması değildir. Her gücün kendi kimliğini koruyarak diğer güçlerle ilişki kurabilmesi gerekir. Akudim’de bu ilişki henüz oluşmamıştır; çünkü ilişki kuracak bağımsız kaplar tam olarak gelişmemiştir.

Bütün seslerin tek bir ses içinde eritilmesi çatışmayı ortadan kaldırır, fakat müziği de ortadan kaldırır. Müzik, farklı seslerin varlığını ve bu sesler arasında ölçülü bir ilişki kurulmasını gerektirir.

Akudim zorunlu bir başlangıçtır. Fakat yaratılışın ulaşacağı olgun düzen değildir.

Nekudim: Noktaların Birbirinden Ayrılması

Nekudim, “noktalar” veya “benekli olanlar” anlamına gelir. Akudim’de tek bir genel kapta bağlı bulunan ışıklar, Nekudim’de ayrı noktalar ve ayrı kaplar halinde ortaya çıkar.

Etz Hayim, Nekudim ışıklarının Adam Kadmon’un Eynayim’inden, yani gözlerinden çıktığını belirtir. Ağızdan çıkan Akudim ışıkları daha doğrusal bir yapı gösterirken, gözlerden çıkan Nekudim ışıkları Adam Kadmon’un çevresine dairesel biçimde yayılır.

Nekudim, SAG düzeninin Nikudot aşamasıyla bağlantılıdır. Bununla birlikte kırılmadan sonra eski Nekudim yapısı, yeni MaH karşısında BaN adıyla değerlendirilir. Bu nedenle Nekudim’in bir yerde SAG ile, başka bir yerde BaN ile ilişkilendirilmesi çelişki değildir. SAG, düzenin çıkış kökünü; BaN ise kırılma sonrasında yeni MaH ile eşleşecek eski yapıyı gösterir.

Akudim’de farklı ışıklar tek kap içinde tutulmuştu. Nekudim’de her sefira kendi kabına kavuşur. Bu gelişme bağımsızlığın koşuludur. Fakat yeni kaplar henüz birbirlerini içeren ve birbirleriyle giyinen olgun bir yapıya sahip değildir.

Özgürlük ortaya çıkmış, fakat ilişki kurma yeteneği aynı ölçüde gelişmemiştir.

Ze Tahat Ze: Biri Diğerinin Altında

Nekudim’in alt sefirotu Ze tahat ze, “biri diğerinin altında” düzeninde bulunur. Her sefira ayrı bir nokta gibi çalışır. Sefirot arasında daha sonra kurulacak sağ, sol ve orta sütun ilişkisi henüz tamamlanmamıştır.

Hesed yalnızca genişleme yönünü, Gevura yalnızca sınırlama yönünü, Netsah yalnızca ilerleme yönünü, Hod yalnızca geri çekilme yönünü taşır. Her nitelik kendi sınırı içinde doğrudur; fakat diğer nitelikleri kendi içinde yeterince barındırmadığı için bütünü temsil edemez.

Buradaki temel eksiklik Hitkalelut’tur: karşılıklı içerilme.

Düzeltilmiş bir yapıda Hesed’in içinde Gevura’dan, Gevura’nın içinde Hesed’den bir ölçü bulunur. Sınırsız genişleme, sınırın gerekliliğini; sınır ise canlılığın ve açılmanın gerekliliğini içerir. Nekudim’de her nitelik kendi yönünü mutlaklaştırır.

Sorun farklılığın bulunması değildir. Sorun, farklılıkların birbirlerini taşımaması ve sınırlandırmamasıdır.

Etz Hayim, tikkundan önce sefirotun birbirlerinin içine giyinmediğini ve her birinin yalnızca kendi tekil kabına sahip olduğunu belirtir. Tikundan sonra ise her Partzuf on tam kap kazanır, her kap kendi içinde on alt yön taşır ve yapılar birbirlerinin içine yerleşir. Kapların taşıma gücü bu yolla genişler.

Şevirat ha-Kelim: Kapların Kırılması

Nekudim’in alt yedi kabı kendilerine ulaşan ışığı taşıyamaz ve Şevirat ha-Kelim, yani kapların kırılması meydana gelir.

Kırılma yalnızca “ışık çok, kaplar küçüktü” cümlesiyle açıklanamaz. Işık miktarının büyüklüğü belirleyicidir; fakat kapların yapısal ilişkisizliği de aynı derecede önemlidir.

Her kap, aldığı ışığı tek başına taşımaya çalışır. Işık diğer kaplara dağıtılamaz. Bir niteliğin aşırılığı başka bir nitelik tarafından dengelenemez. Kaplar ortak bir beden halinde çalışmadığı için her biri kendi yükü altında çöker.

Etz Hayim, Nekudim ışığının çok büyük olduğunu ve alt yedi kabın bu ışığı taşıyamadığını açıkça belirtir. Kaplar Atsilut’taki yerlerinden aşağıya, ileride Beria dünyasının bulunacağı alana düşer. Alt yedi ışık ise kaplarıyla birlikte düşmez; yukarıda kalır veya köklerine yükselir.

Kırılan şey ışığın kendisi değildir. Işığı belirli bir biçimde tutması gereken kaplardır.

Bununla birlikte kırılmış kaplar bütünüyle canlılıktan yoksun kalmaz. Işığın izleri ve kutsal kıvılcımlar kap parçalarıyla birlikte aşağıya iner. Bu kıvılcımlar, kırılmış yapıların varlığını sürdürmesini sağlar ve ileride gerçekleştirilecek Birurim’in, yani ayıklama ve yükseltme sürecinin temelini oluşturur.

Kötülüğün kökü ışığın bozulması değildir. Bozulma, ışığın parçalanmış ve bütünden kopmuş kaplar tarafından tutulma biçiminde ortaya çıkar.

Üst Üç Sefira da Bütünüyle Zarar Görmeden Kalmadı

Nekudim anlatılırken sık yapılan hatalardan biri, yalnızca alt yedi sefiranın etkilendiğini ve üst üçün hiçbir zarar görmediğini söylemektir.

Alt yedi kabın yaşadığı olay gerçek anlamda mita, yani ölüm olarak adlandırılır. Bu kaplar Atsilut’tan Beria’ya düşmüş ve kendi dünyalarından ayrılmıştır.

Abba ve İma’nın kapları aynı biçimde ölmemiştir. Fakat onların Ahorayim’i, yani arka yönleri düşmüş ve bitul, yani işlev kaybı meydana gelmiştir. Bu parçalar Atsilut sınırları içinde kalmış, ancak önceki derecelerini koruyamamıştır.

Keter’de meydana gelen zarar ise daha sınırlıdır ve pegam, yani bozulma veya eksilme olarak tanımlanır.

Böylece üç ayrı derece ortaya çıkar:

• Alt yedi sefirotta mita: kapların kırılarak Beria’ya düşmesi.

• Abba ve İma’da bitul: arka yönlerin düşmesi, fakat tam ölümün gerçekleşmemesi.

• Keter’de pegam: sınırlı bir zarar ve eksilme.

Etz Hayim, yüz kaplarının Abba ve İma’da tamamen kırılmadığını, yalnızca Ahorayim’in düştüğünü; alt yedi sefiranın ise hem yüz hem arka kaplarının parçalandığını açıkça ayırır.

Bu ayrım, “on sefiranın tamamı kırıldı” ifadesinin yanlış olduğunu gösterir. Kırılmanın şiddeti ve biçimi her seviyede aynı değildir.

Edom Kralları: Tek Başına Hükmeden Güçler

Bereşit 36’da, İsrael’de henüz bir kral hüküm sürmeden önce Edom ülkesinde hüküm süren krallar sıralanır. İlk yedi kral için aynı yapı tekrarlanır: Bir kral hüküm sürer, ölür ve yerine başka bir kral geçer.

Lurianik Kabala’da bu krallar Nekudim’in alt yedi sefirasıyla ilişkilendirilir.

Her kral tek başına hüküm sürer. Kalıcı bir hanedan, ortak yönetim veya önceki kralın yapısını devam ettiren bir birlik kurulmaz. Her biri bağımsız bir egemenlik olarak ortaya çıkar ve ardından ölür.

Bu anlatım, Nekudim’in noktasal yapısını ifade eder. Her sefira kendisini bütün düzenin kralı gibi ortaya koyar. Diğer sefirotla karşılıklı içerilme kurulmadığı için hiçbirinin egemenliği kalıcı olmaz.

Edom kralları bölümünde sekizinci kral Hadar’a gelindiğinde anlatım değişir:

“Baal-Hanan, Ahbor’un oğlu öldü ve onun yerine Hadar kral oldu. Şehrinin adı Pau, eşinin adı ise Mei Zahav’ın kızı Matred’in kızı Meheitavel idi.”

Bereşit 36:39

Hadar hakkında “öldü” ifadesi kullanılmaz. Ayrıca önceki krallardan farklı olarak eşinin adı da verilir.

Bu ayrıntılar tikkun düzenine geçişin işaretidir. Hadar tek başına tanımlanmaz; Meheitavel ile ilişki içinde görünür. Zohar, Hadar ile Meheitavel’i erkek ve dişi yapının birlikte ortaya çıkmasıyla ilişkilendirir. Etz Hayim’de de Hadar ile Meheitavel’in tikkun içinde açığa çıkan yeni alt yedi yapıyı temsil ettiği açıklanır.

Buradaki erkek ve dişi kavramları öncelikle biyolojik cinsiyet anlamına gelmez. Veren ve alan, açılan ve sınırlayan, etkileyen ve karşılık veren iki yapısal kutbu gösterir.

Nekudim’de tek taraflı egemenlik vardır. Berudim’de karşılıklılık başlar.

Matkela: Dengenin Kurulması

Sifra de-Tseniuta, kırılma öncesindeki durumu şu sözlerle açıklar:

“Denge bulunmadan önce yüzler birbirine bakmıyordu ve önceki krallar öldü.”

Buradaki Matkela, denge veya tartı anlamına gelir. Yüz yüze bakmamak, iki yapının birbirini gerçek bir muhatap olarak kabul etmemesidir. Her taraf kendi yönünde bulunur; karşısındaki yapıya göre değişmez ve ondan etkilenmez.

Yüz yüze ilişki kurulduğunda ise hem verme hem alma mümkün hale gelir. Bir taraf yalnızca kendisini açığa çıkarmaz; karşısındakinin taşıma gücünü, sınırını ve ihtiyacını da dikkate alır.

Tikun, yalnızca ışığın azaltılması değildir. İlişkinin kurulmasıdır.

Kırılma Neden Meydana Geldi?

Şevirah, Tanrısal planda öngörülmemiş bir kaza değildir. Etz Hayim, neden doğrudan Partzufim düzeninin yaratılmadığını ve kırılabilecek noktaların önce ortaya çıkarıldığını açıkça sorar.

Verilen cevap, insanın seçim alanıyla ilgilidir. Kırılmış kaplar iyilik ile kötülüğün karışmasına, kutsal kıvılcımların alt yapılara düşmesine ve insan eylemlerinin gerçek sonuçlar doğurmasına imkan sağlar. Böylece seçim, sorumluluk, ödül, ceza ve tikkun alanı oluşur.

Bu açıklama kırılmayı amaç haline getirmez. Amaç parçalanmış durumda kalınması değildir. Kırılma, bağımsız varlıkların ve gerçek seçimin ortaya çıkabileceği alanı açar; tikkun ise bu bağımsızlığın bütünden kopmadan yaşayabileceği düzeni kurar.

Akudim’de bağımsızlık gelişmemiştir. Nekudim’de bağımsızlık ortaya çıkar, fakat bağ kaybolur. Berudim’de bağımsızlık korunarak bağ yeniden kurulur.

Berudim: Yeni MaH ile BaN’ın Birleşmesi

Berudim, farklı renkleri ve desenleri bir arada taşıyan alacalı yapı anlamına gelir. Akudim’de ışıklar tek kapta bağlıdır. Nekudim’de ayrı kaplar birbirinden kopmuştur. Berudim’de ise farklılıklar yok edilmeden yeni bir bütünlük içine alınır.

Kırılmış Nekudim parçalarının doğrudan eski yerlerine konulması tikkun oluşturamaz. Eski yapı yeniden kurulursa aynı yetersizlikler yeniden ortaya çıkar. Yeni bir ışık düzenine ve farklı bir kap ilişkisine ihtiyaç vardır.

Bu yeni ışık MaH Hadaş, yani yeni MaH olarak adlandırılır.

MaH Hadaş’ın Çıkışı

Etz Hayim’e göre Adam Kadmon’un içsel AB ve SAG düzeyleri arasında yeni bir Zivug (birleşme) meydana gelir. Bunun sonucunda MaH Hadaş oluşur ve Adam Kadmon’un Metsah’ından, yani alnından dışarı çıkar.

Yeni MaH tek başına yeni bir dünya kurmaz. Kırılmış Nekudim’den kalan ve artık BaN olarak adlandırılan parçalarla birleşir. BaN kapları ve önceki yapının kalıntılarını, MaH ise onları düzenleyecek yeni ilişki gücünü sağlar.

Etz Hayim bunu doğrudan şöyle özetler: Nekudim BaN’dır; Berudim ise MaH ile BaN’ın birlikte düzenlenmesidir.

Bu birleşmede eski yapı bütünüyle reddedilmez. BaN’ın kullanılabilir parçaları seçilir, yükseltilir ve yeni düzende yerlerine yerleştirilir. Tikun, geçmişi silmez; geçmişteki kapları yeni bir ilişki içinde dönüştürür.

Birur: Her Parça Aynı Biçimde Yükseltilmez

Kırılmış kap parçalarının tamamı bir anda Berudim’e dahil edilmez. Önce Birur, yani ayıklama ve seçme gerekir.

Kutsal yapıya bağlanabilecek kıvılcımlar seçilir ve yükseltilir. Henüz düzenlenmeye elverişli olmayan parçalar alt düzeylerde kalır. Bu nedenle Berudim, tikkunun tamamlandığı son durum değil, tikkunun işleyebildiği düzenin başlangıcıdır.

Etz Hayim, BaN’ın bütün parçalarının henüz tamamen seçilmediğini ve MaH ile tam olarak eşitlenmediğini belirtir. Bu seçimin tamamlanması gelecekteki nihai tikkunla ilişkilendirilir.

Dolayısıyla Berudim ortaya çıktığında kırılmanın bütün sonuçları ortadan kalkmaz. Kırılmış gerçekliğin dönüştürülebilmesini sağlayan mekanizma kurulur.

Noktadan Partzuf’a

Nekudim’de her sefira tek başına duran bir nokta gibi işler. Berudim’de sefirot Partzufim haline gelir.

Partzuf, yalnızca büyütülmüş bir sefira değildir. Kendi içinde on sefirotu barındıran, iç yapısı bulunan ve diğer Partzufim ile ilişki kuran düzenli bir bütündür.

Nekudim’de Hesed yalnızca Hesed kabına, Gevura yalnızca Gevura kabına sahiptir. Berudim’de ise Hesed’in içinde on sefirotik yön, Gevura’nın içinde de on sefirotik yön bulunur. Her nitelik diğer nitelikleri belirli bir ölçüde kendi içinde taşır.

Bu Hitkalelut, karşılıklı içerilme, kapların taşıma gücünü genişletir.

Hesed artık sınırsız genişleme değildir; içinde Gevura’nın sınırı da bulunur. Gevura yalnızca engelleme değildir; içinde Hesed’in yaşatıcı açılımı da bulunur. Netsah ilerlerken Hod’un geri çekilme bilgisini taşır. Hod sınır koyarken Netsah’ın devamlılığını bütünüyle yok etmez.

Partzufim ayrıca birbirlerinin içine Hitlabşut eder, yani giyinir ve yerleşir. Üst yapı alt yapının içinde işler; alt yapı üst yapının ışığını kendi ölçüsüne göre taşır. Böylece ışık tek bir noktaya yığılmaz, çok katmanlı bir sistem boyunca dağıtılır.

Etz Hayim, tikkundan sonra kapların birbirlerinin içine yerleştiğini, her Partzufun on tam kap kazandığını ve her kabın kendi içinde on alt yapıya ayrıldığını belirtir. Kapların ışığı taşıma gücü bu genişleme sayesinde artar.

Tikunun temelinde yalnızca daha az ışık değil, daha gelişmiş kaplar bulunur.

Sağ, Sol ve Orta Sütun

Berudim düzeni sağ, sol ve orta sütunlar aracılığıyla kurulur.

Sağ sütun Hesed’i, genişlemeyi ve açılmayı; sol sütun Gevura’yı, sınırı ve ayrımı taşır. Orta sütun ise bu iki yönün basit ortalaması değildir. Her iki gücün doğru işlevini koruyarak onları ortak bir amaç içinde düzenler.

Tiferet, Hesed ile Gevura’yı etkisizleştirmez. Hesed’in taşmasını Gevura ile ölçer; Gevura’nın katılığını Hesed ile yaşanabilir hale getirir.

Gerçek denge, bütün güçlerin eşit miktarda bulunması değildir. Her gücün, bütünün ihtiyacına uygun ölçüde çalışmasıdır.

Bir bedende kemik ile kanın aynı sertlikte olması denge değildir. Bütünlük, her yapının kendi özelliğini koruyarak ortak hayatı sürdürmesidir.

Berudim’in alacalı yapısı da bunu gösterir. Renkler tek bir renge dönüştürülmez. Her renk görünür kalır; fakat diğer renkleri yok ederek var olmaz.

Tikun Neden Akudim’e Dönüş Değildir?

Akudim’in birliği kırılmadan önceki birliktir. Berudim’in birliği ise kırılmanın ardından kurulan birliktir. İkisi aynı değildir.

Akudim’e geri dönülseydi ayrı kaplar, bireysel kimlikler ve karşılıklı ilişkiler ortadan kalkardı. Kırılma sona ererdi; fakat yaratılışla ortaya çıkan gerçek farklılık da silinirdi.

Berudim’de farklılık korunur. Keter, Hohma, Bina, Hesed ve Gevura birbirine dönüşmez. Her biri kendi niteliğini korur; fakat diğer niteliklerle ilişki içinde çalışır.

Akudim’de birlik, ayrılığın henüz doğmamış olmasından kaynaklanır. Berudim’de birlik, ayrılığın aşılmış olmasından doğar.

Bu nedenle tikkun başlangıç noktasına geri dönüş değil, başlangıçta bulunmayan daha yüksek bir yapının kurulmasıdır.

Kötülüğün Yapısal Kökü

Şevirat ha-Kelim öğretisine göre kötülük bağımsız bir yaratıcı güce sahip değildir. Kötülüğün varlığı da belirli ölçüde kutsal canlılığa bağlıdır; çünkü hiçbir varlık bütünüyle ışıksız var olamaz.

Sorun, ışığın kaynağı değildir. Sorun, ışığın bütünden kopmuş kaplar tarafından sahiplenilmesidir.

Kırılmış kap kendi içindeki canlılığı yalnızca kendi varlığını sürdürmek için kullanır. Kendisini bütünün bir parçası olarak değil, bağımsız ve mutlak bir merkez olarak görür. Bu yapı, Sitra Ahra’nın, yani öteki tarafın temelidir.

Güç bütüne hizmet etmek yerine kendisini amaç haline getirdiğinde, bilgi hakikat yerine üstünlük için kullanıldığında, arzu yaşamı geliştirmek yerine her şeyi kendisine çekmeye yöneldiğinde ve sınır korumak yerine boğmaya başladığında aynı yapısal bozulma ortaya çıkar.

Enerjinin özü kötü değildir. Enerjinin bütünden kopmuş bir kap içinde kullanılması kötülüğü oluşturur.

Tikun yalnızca kötü görünen şeyi yok etmek değildir. Kırılmış yapının içinde tutsak kalmış kıvılcımın ayrılması, temizlenmesi ve doğru yere bağlanmasıdır.

İnsan Bilincindeki Karşılığı

Akudim, Nekudim ve Berudim kozmik yapılardır. Bununla birlikte aynı ilişki ilkeleri insan bilincinde de görülebilir.

Akudim’e benzeyen bilinçte istek, düşünce, duygu ve davranış henüz açık biçimde ayrışmamıştır. Bütünlük vardır; fakat olgun bir iç düzen yoktur.

Nekudim’e benzeyen bilinçte insanın iç güçleri bağımsızlaşır. Öfke kendi haklılığını, arzu kendi ihtiyacını, korku kendi tehlike algısını, akıl kendi hesabını mutlaklaştırır. Her güç kendisini bütün insan sanır.

Öfke anında insan yalnızca öfkeye, korku anında yalnızca korkuya, arzu anında yalnızca arzuya dönüşür. Her nitelik tek başına hükmeden bir Edom kralı gibi davranır. Hiçbiri bütün kişiliği taşıyamaz.

Berudim’e benzeyen olgunlukta ise iç güçler yok edilmez. Öfke bütünüyle ortadan kaldırılırsa adaletsizliğe karşı koyma gücü de kaybolabilir. Arzu silinirse üretme ve yaşama yönelimi zayıflar. Sınır kaldırılırsa biçim oluşmaz; sınır mutlaklaştırılırsa canlılık boğulur.

Tikun, her gücün doğru yerde ve doğru ölçüde kullanılmasını gerektirir.

Olgun insan içindeki sesleri susturan değil, her birine bütüne uygun bir işlev veren insandır.

Toplumda Akudim, Nekudim ve Berudim

Aynı üç yapı toplumsal düzeyde de izlenebilir.

Akudim’e benzeyen toplumda birlik, farklılıkların ortaya çıkmasının engellenmesiyle korunur. Tek görüş ve tek kimlik bütün alanı kaplar. Çatışma görünmeyebilir; fakat farklı kapların gelişmesine izin verilmez.

Nekudim’e benzeyen toplumda bireyler ve gruplar bağımsızlaşır; fakat ortak sorumluluk kaybolur. Her grup kendi çıkarını, kimliğini veya hakikatini mutlaklaştırır. Toplum ortak bir beden olmaktan çıkar ve rekabet eden noktalar toplamına dönüşür.

Berudim’e benzeyen düzende farklılıklar korunur; fakat hiçbir parça kendisini bütünün yerine koyamaz. Birey topluluk içinde eritilmez, topluluk da bireysel arzuların rastgele toplamına indirgenmez.

Gerçek birlik birörneklik değildir. Düzenlenmiş çoğulluktur.

Birurim ve İnsanın Sorumluluğu

Berudim kozmik tikkunun yapısını kurar; fakat bütün kıvılcımlar kendiliğinden yerlerine dönmez. Birurim süreci insanın seçimleriyle devam eder.

Mitsvot, Tora öğrenimi, dua, ahlaki davranış ve maddi dünyanın doğru kullanılması aracılığıyla kutsal kıvılcımlar alt yapılardan ayrılır ve köklerine yükseltilir.

Birur, her şeyin iyi ilan edilmesi değildir. Bir varlığın hangi yönünün yükseltilebileceğinin, hangi yönünün sınırlandırılması gerektiğinin ve hangi yönünün bütünüyle reddedilmesi gerektiğinin belirlenmesidir.

Akudim’de ayırım yeterince gelişmemiştir. Nekudim’de ayırım kopuşa dönüşür. Berudim’de ayırım, doğru birleşmenin koşulu haline gelir.

Doğru bağ için önce doğru sınır gerekir. Fakat sınır, yeniden bağ kurulmasına hizmet etmiyorsa tikkun değil, yeni bir parçalanma üretir.

Üç Düzenin Özeti

Sonuç: Farklılığı Yok Etmeden Bir Olmak

Akudim, Nekudim ve Berudim öğretisi yaratılışın temel sorununu açıklar: Birlik çokluğa nasıl dönüşebilir ve çokluk birliği yok etmeden nasıl korunabilir?

Akudim’de on ışık tek bir kapta bağlıdır. Birlik güçlüdür; fakat ayrı kimlikler ve ilişkiler henüz gelişmemiştir.

Nekudim’de bağımsız kaplar ortaya çıkar. Farklılık gerçek hale gelir. Fakat alt sefirot birbirlerini içermediği, birbirlerinin içine yerleşmediği ve ortak bir beden oluşturmadığı için kaplar ışığı taşıyamaz. Alt yedi kap kırılır; Abba ve İma’nın Ahorayim’i düşer; Keter’de pegam meydana gelir.

Edom’un ilk yedi kralı, tek başına hükmeden ve ardından ölen bu noktasal güçleri temsil eder. Hadar ile Meheitavel’de ise anlatım değişir. Ölüm kaydedilmez; erkek ve dişi yapı birlikte görünür; yüz yüze ilişkinin ve dengenin zemini oluşur.

Berudim’de Adam Kadmon’un Metsah’ından yeni MaH çıkar. MaH, kırılmış Nekudim’den kalan BaN parçalarıyla birleşir. Sefirot artık bağımsız noktalar halinde değil, birbirlerini içeren ve birbirlerinin içine yerleşen Partzufim olarak düzenlenir.

Tikun, Akudim’in ayrışmamış birliğine geri dönmek değildir. Nekudim’in kazandırdığı farklılığın korunması, fakat bu farklılığın ilişkisizlikten kurtarılmasıdır.

Birlik farklılığı doğurmadan eksik kalır. Farklılık ilişki kurmadan kırılmaya dönüşür. İlişki ise sınır, karşılıklılık ve sorumluluk olmadan kalıcı olmaz.

Akudim başlangıçtaki bağlılıktır. Nekudim bağımsızlığın kırılmaya dönüşmesidir. Berudim ise hiçbir parçanın yok edilmediği, fakat hiçbir parçanın da kendisini bütün sanmadığı tikkun düzenidir.

Temel Kaynaklar

• Bereşit 31:10–12

• Bereşit 36:31–39

• Etz Hayim, Şa’ar Akudim

• Etz Hayim, Şa’ar Nekudim

• Etz Hayim, Şa’ar ha-Tikun

• Sifra de-Tseniuta, Zohar II 176b

• İdra Zuta, Zohar III 292b