Mezmur 22:16 ve “ellerimi ve ayaklarımı deldiler” iddiasının çöküşü

Misyonerlerin Mezmur 22:16 ayeti ile uydurma iddiaları ile ilgili diğer makaleleri şuradan okuyabilirsiniz:

1) Mezmurlar 22:17 (16) “Ellerimi, ayaklarımı deliyorlar?”

2) Kilise’nin Mezmurlar 22:17 (16) üzerindeki diğer hileleri nelerdir?

3) Mezmurlar 22. bölüm neyi anlatmaktadır?

GİRİŞ: TARTIŞMANIN GERÇEK ZEMİNİ

Hristiyan misyonerler Mezmur 22’nin, özellikle 16. ayetin, isa adlı kişinin çarmıha gerilmesini önceden bildiren mucizevi bir peygamberlik olduğu iddia eder. Bunun dayanağı Türkçe ve İngilizce bazı çevirilerde geçen “ellerimi ve ayaklarımı deldiler (?)” ifadesidir. Bu ifade olmadan sözde kehanet anlatısı çöker; bu nedenle bütün iddiaları tek bir kelimeye bağlıdır. Dolayısıyla mesele teolojik değil, bütünüyle dilbilimseldir. Metinde gerçekten “delmek” fiili var mı yok mu? Eğer yoksa, bütün sözde kehanet anlatısı metne ekleme yapılarak üretilmiş demektir. Bilimsel ölçüt budur.

MASORETİK METİN: ORİJİNAL İBRANİCE

כִּי סְבָבוּנִי כְּלָבִים עֲדַת מְרֵעִים הִקִּיפוּנִי כָּאֲרִי יָדַי וְרַגְלָי

ki sevavuni kelavim adat mereim hikkifuni ka’ari yaday veraglay

Literal çeviri:

“Çünkü kuşattılar beni köpekler, kötüler topluluğu çevreledi beni, aslan gibi ellerim ve ayaklarım.“

Bu satırda “delmek, deşmek, çivilemek” anlamına gelen tek bir fiil yoktur. Bu olgu tek başına belirleyicidir. Metinde bulunmayan bir fiilden kehanet üretmek, tercüme değil metne ekleme yapmaktır. Metne ekleme yaparak peygamberlik türetmek de misyonerliğin temelidir.

ANAHTAR KELİME: KA’ARİ = “ASLAN GİBİ”

Ayetin merkezindeki kelime şudur:

כָּאֲרִי (ka’ari)

Yapısı:

Bu anlam bir yorum değildir, sözlük bilgisidir. Aynı kelime Tanah boyunca her geçtiği yerde aynı anlamdadır. Örnekler:

Yeşaya 38:13

Çölde Sayım 23:24

Çölde Sayım 24:9

Hezekiel 22:25

Tek bir istisna yoktur. Hiçbir yerde “delmek” anlamı verilmez. Dolayısıyla Mezmur 22’de bu kelimeyi “deldiler” diye çevirmek dilbilimsel olarak savunulamaz. Bu, tercüme değil anlam değiştirmedir. Metne uydurma teoloji sokmaktır.

“KAARU = DELDİLER” İDDİASININ DİLBİLİMSEL OLARAK İMKANSIZLIĞI

Misyoner iddiası şudur: “Aslında kelime ka’ari değil kaaru’dur ve kökü karah (delmek)tir.”

Bu iddia hem anlam hem biçim açısından çöker.

Birinci katman: anlam.

Mezmur 119:85

Görüldiği gibi Davut, “kazmak” anlamını kullanmak istediği zaman kullanabiliyordu.

Dolayısıyla “ellerimi ve ayaklarımı kazdılar” anlamsızdır. Delme anlatmak isteyen biri Tanah’ta zaten mevcut olan “ratsa” veya “dakar” fiillerini kullanırdı.

İkinci katman: biçim.

“karah” kökünde “alef” harfi yoktur. “kaaru” yazımı biçim olarak da kusurludur. Yani önerilen kelime hem anlamsal hem biçimsel açıdan yanlıştır. Bu noktada sözde misyoner okuması yalnızca zayıf değil, dilbilimsel olarak da imkansızdır.

YAZMA GELENEĞİ VE KUMRAN KANITLARI

Nachal Hever yazması ve Kumran el yazmaları bazen “kaaru” gibi okunabilecek kelimer içerir.

Aşağıda Nachal Hever’de bulunan Mezmur 22 yazması aşağıdaki gibidir:

Bu yazma, Herod dönemine (MÖ 37-4) aittir.

Ancak Herod dönemi yazı biçimi analizinde yod ile vav harfleri neredeyse ayırt edilemezdir. İlgili yazma, “kaaru” okumasını desteliyor gibi görünmektedir ancak ilgili yazmada yazım hataları da göze çarpmaktadır.

Örneğin “ellerim” anlamına gelen “yaday” yerine “onun elleri” anlamına gelen “yadeha”  kelimesinin kullanıldığı görülmektedir.  

Herod dönemine ait başka bir yazmada (Mezmurlar 119:85) “karu” kelimesinin kullanıldığını ve kelimede alef harfinin yer almadığını görmekteyiz:

Bu durum, Ölü Deniz yazmaları alanındaki en yetkili metin eleştirmenlerinden Emmanuel Tov tarafından ayrıntılı biçimde belgelenmiştir. Yazıcılar bu harfleri sıklıkla karıştırır.

Emmanuel Tov, birçok Kumran el yazmasında (özellikle Herod dönemine ait olanlarda), vav ve yod harflerinin şekil olarak birbirine aşırı derecede benzediğini ve bazen tamamen aynı yazıldığını belirtir. Tov, yazıcıların bu iki harfi ayırt etmek için her zaman özen göstermediğini, bu yüzden bağlamın doğru harfi seçmede kritik olduğunu vurgular. (Kaynak: Scribal Practices and Approaches Reflected in the Texts Found in the Judean Desert, 2004)

Nachal Hever yazmasında “alef” harfinin yer almasından, aynı döneme ait farklı yazmalarda “karu” yazarken “alef “ harfinin kullanılmamasından ve Emmanuel Tov’un açıklamasından varılabilecek tek sonuç, kullanılan kelimenin “kaaru” olmayıp “kaari” olduğudur. 

Yine Herod dönemine ait olan Büyük Yeşaya Tomarı (1QIsa^a)’nda yer alan Yeşaya 38:13 ayetinde yer alan “kaari” kelimesindeki “yod” ve “reş” harflerinin Nachal Hever yazmasındaki gibi aynı boyutta olduğunu görmekteyiz.

Hristiyan misyonerler tarafından diğer bir Kumran yazması olan 4Q82 yazmasında “alef” harfi olmaksızın “karu” yazdığı iddia edilse de bu da yanlıştır, çünkü söz konusu yazmadaki kısım okunamayacak derecede tahrip olmuştur.

Aynı yazmalarda başka bariz yazım hataları da vardır. Hatalı ve tutarsız yazmalardan dogma üretmek metodolojik olarak geçersizdir. Metin eleştirisinin temel kuralı bağlamla ve dil yapısıyla uyumlu okumadır. Uyumlu olan okuma ka’ari’dir; kaaru değildir.

İBRANİ ŞİİRİ: ELİPS VE APOSİOPESİS GERÇEĞİ

Misyonerler, bu ayette yüklemin olmamasından yola çıkarak, ayette yer alan kelimenin “kaari” değil “kaaru” olduğunu iddia ederler. Oysa, “Cümlede yüklem yok, o halde kelime yanlış” iddiası İbrani şiirini bilmemekten kaynaklanır. Mezmurlar düzyazı değil sözlü icra için yazılmış şiirdir. Şiirde fiiller bilinçli olarak düşürülür; dinleyici bağlamdan tamamlar. Buna elips denir. Ayrıca yoğun duygu anında cümle kesilir; buna aposiopesis denir.

Mezmur 22:16 bu durumu çok iyi gösterir. Ayette yüklem yoktur; “aslan gibi ne yaptı?” sorusu bilinçli olarak cevapsız bırakılır. Çünkü önceki ayetlerde konuşan kişi güçsüzlük ve kuşatılma hâlindedir; nefesi kesilen birinin tam cümle kuramaması şiire yansır. Bu şiir okunmak için değil, yüksek sesle söylenmek için yazıldığından, dinleyici bağlamdan “ısırdılar”, “parçaladılar”, “saldırdılar” gibi fiilleri kendisi tamamlar. Yani ayetteki eksiklik bir metin hatası değil, acının ve tehdidin yoğunluğunu artıran bilinçli bir eliptik anlatımdır.

Mezmur 22:16 bir “Aposiopesis” örneğidir. Aposiopesis, konuşanın duygusal yoğunluk, korku, öfke ya da nefesin kesilmesi nedeniyle cümleyi bilinçli olarak yarım bırakmasıdır. Söylenmeyen kısım, bağlamdan dinleyici tarafından tamamlanır ve bu suskunluk, söylenen sözden daha güçlü bir etki oluşturur. İbrani şiirinde -özellikle Mezmurlar’da- aposiopesis, acı ve kriz anlarını göstermek için sıkça kullanılır; cümlenin kesilmesi, konuşmacının hâlini dilin kendisiyle yansıtır.

Yüklemin bulunmadığı mezmurlardan örnekler:

Mezmur 6:4

Davut çektiği acı ve sıkıntıdan dolayı cümlesini bitirememektedir. Hristiyan misyonerlik çevirilerinde bulunan “sürecek bu?” eklemesi orijinal İbranice metinde yer almamaktadır.

Mezmur 27:13

Davut Tanrı’ya yakarırken cümlesini bitirememektedir. Hristiyan misyonerlik çevirilerinde bulunan “bayılırdım” veya “umutsuzluğa kapılırdım“ eklemeleri orijinal İbranice metinde yer almamaktadır.

İbrani şiirinde ruhsal ya da depresif sıkıntılar, bilinçli biçimde beden merkezli bir dille anlatılır; çünkü insan, ruhu ayrı bir varlık olan bir zihin değil, acıyı bedeniyle yaşayan tek bir canlı bütündür. Bu anlayışta içsel çöküş doğrudan bedende görünür: kemikler erir, et kurur, güç tükenir, dil damağa yapışır, gözler söner. Şair, duyguyu açıklamaz; onu bedende olup biten bir şey gibi gösterir. Böylece keder, suçluluk ve umutsuzluk soyut psikolojik hâller olmaktan çıkar, insanın etinde, kemiklerinde ve organlarında hissedilen fiziksel bir yıkım olarak sunulur; acının ruhsal olduğu kadar bedensel olarak da yaşandığı vurgulanır.

Mezmurlar ve Ağıtlar’da bu beden merkezli anlatım çok somut örneklerle görülür:

Mezmur 32:3’te “Sustum, gün boyu inlerken kemiklerim eridi” ifadesi, içsel suçluluk ve bastırılmış acının kemiklerin çökmesi olarak yaşandığını gösterir.

Mezmur 22:15’te “Gücüm çömlek parçası gibi kurudu, dilim damağıma yapıştı” denir; burada terk edilmişlik ve ölüm korkusu bedenin kuruması, susuz kalması diliyle anlatılır.

Mezmur 38:3–8’de günah ve keder, “etimde sağlam yer kalmadı… belim yanıyor… gücüm tükendi” sözleriyle doğrudan bedensel hastalık gibi tasvir edilir.

Ağıtlar 3:4’te ise ulusal ve kişisel yıkım, “Etimi ve derimi eskitti, kemiklerimi parçaladı” cümlesiyle ifade edilir; felaket, önce düşüncede değil, ette ve kemikte hissedilir.

Bu örneklerde ortak nokta şudur: acı “ruhum üzgün” diye soyutlanmaz; insanın bedeni çöken, kuruyan, dağılan bir varlık olarak sahneye konur ve ruhsal çöküş bedende yaşanan fiziksel bir yıkım şeklinde dillendirilir.

Dolayısıyla Mezmur 22:16’daki fiil eksikliği hata değil, şiirsel tekniktir. Tanah boyunca defalarca görülen bir yapıyı “metin bozukluğu” diye sunmak dilbilimsel cehalettir.

BAĞLAM: TAMAMEN HAYVAN METAFORU

Mezmur 22’nin tamamı köpekler, aslanlar, boğalar ve yaban öküzleri imgeleriyle doludur. Düşmanlar yırtıcı hayvanlar olarak tasvir edilir. Aynı bölümde:

“Aslanlar gibi ağızlarını açıyorlar bana.” Mezmur 22:13 (aynı bölüm!)

“Kurtar beni aslanın ağzından.” Mezmur 22:22 (aynı bölüm!)

Bu bağlamda “aslan gibi” doğal ve tutarlıdır. Buna karşılık “çivilemek/delmek” tamamen bağlam dışıdır. Metnin bir anda Roma infaz tekniğinden bahsetmeye başladığını iddia etmek gülünçtür. Böyle bir anlam sıçraması yalnızca önceden benimsenmiş hristiyan teolojisinin metne zorla yerleştirilmesiyle açıklanabilir.

ZORUNLU SONUÇ

Dilbilim, kök analizi, biçim analizi, yazma geleneği, şiir yapısı ve bağlam tek bir yönde birleşmektedir. Bu kadar veri aynı sonucu veriyorsa, hüküm tartışmaya kapalıdır. Mezmur 22:16’da “ellerimi ve ayaklarımı deldiler” ifadesi yoktur. Bu çeviri metinsel değil ideolojiktir. Metin bir çarmıh kehaneti değildir. Dolayısıyla bu ayet üzerine kurulan “isa’yı önceden bildiren mucize” iddiası dilbilimsel temelden yoksundur ve bilimsel olarak savunulamaz. Metne sadık kalındığında ise kehanet ortadan kaybolur; geriye yalnızca zorlama, uydurma teoloji kalır. Bu nedenle Mezmur 22. Bölüm hristiyanlık için bir kanıt değil, metnin ideolojik amaçla nasıl çarpıtılabildiğinin açık bir örneğidir.

Kutsal Kitabınızı bilin!

Kutsal Kitabınızı bilirseniz, kimse inancınızı ve Tanrı ile olan bağlantınızı çalamaz.