Misyoner İddiaları Arşivi

Hristiyan yorum, Daniel’deki “bir zaman, zamanlar ve yarım zaman” ifadelerini üç buçuk yıllık son dönem olarak okur; bunu Hristiyan İncili’ndeki 1.260 gün ve kırk iki ay ifadeleriyle ilişkilendirir; Malahi 3:1’deki “antlaşma habercisi”ni gelecekteki Eliyahu sayar. Son olarak Luka ve Yakup’ta Eliyahu’nun kuraklığı için verilen üç yıl altı ayı bu gelecekteki göreve taşır. Böylece Eliyahu’nun Maşiah’ın dönüşünden önce yaklaşık üç buçuk yıl hizmet etmesinin uygun olacağını söyler. İddianın kaynak metni, bu bağlantı hakkında “dogmatik olmak imkansızdır” der. Dolayısıyla ortada açık bir Tanah süresini aktardığı iddia değil, farklı metinlerden kurduğu bir kronoloji önerisi vardır.²³¹⁷

Malahi’nin söylediği bundan daha sınırlıdır. Kitabın sonunda kişi adıyla verilir: Eliyahu. Zaman ilişkisi verilir: HaŞem’in büyük ve korkunç gününden önce. Görev de verilir: babaların yüreğini çocuklara, çocukların yüreğini babalara döndürmek. Fakat kaç gün, kaç ay veya kaç yıl süreceğine ilişkin sayı yoktur. Mişna Eduyot 8:7 gelecekteki görevi barış ve uzlaşma olarak yorumlarken de hiçbir üç buçuk yıllık takvim kurmaz.²³¹⁸

Üç buçuk yıl sayısını taşıyan ilk Tanah metinleri Daniel’dedir. Daniel 7:25’te kutsalların küçük boynuzun eline “bir zaman, zamanlar ve yarım zaman” verileceği söylenir. Daniel 12:7 benzer ifadeyi kutsal halkın gücünün parçalanması ve görümün tamamlanması bağlamında kullanır. İki yerde de Eliyahu’nun adı yoktur. “Bu süre Malahi’deki Eliyahu’nun hizmet süresidir” cümlesi de yoktur. Bir metinde bir zaman ölçüsü bulunması, başka bir metinde adı geçen kişinin görevinin o kadar süreceğini tek başına göstermez.²³¹⁹

Sanhedrin 97b de Daniel’deki zaman ifadelerinin Yahudi gelenek içinde bilinmediği gibi bir tabloya izin vermez. Gemara sonun hesaplanmasına ilişkin farklı görüşleri aktarır ve hesaplanan tarihler boşa çıktığında insanların umudunun kırılmasına karşı sert bir uyarı getirir. Daniel’in “zaman, zamanlar ve yarım zaman” dili orada Eliyahu’nun kesin üç buçuk yıllık hizmet takvimi haline gelmez. Aynı ayetin yorum geleneğinde bulunması Hristiyan yorumun bağlantısını doğrulamaz; sayıların tek bir zorunlu eskatolojik takvim üretmediğini gösterir.²³²⁰

Hristiyan yorumun kullandığı “Eliyahu’nun ilk hizmeti de üç buçuk yıl sürmüştü” cümlesi ayrıca dikkat ister. Hristiyan İncili’nde üç yıl altı ay yağmur yağmadığı söylenir. Tanah’ın kendisi Melahim I 18:1’de “uzun günler sonra, üçüncü yılda” HaŞem’in Eliyahu’ya Ahav’a görünmesini ve yağmur vereceğini emrettiğini söyler. Burada açık “üç buçuk yıl” sayısı yoktur. Daha da önemlisi, kuraklığın süresi Eliyahu’nun bütün peygamberlik hizmetinin süresi değildir. Karmel, Horev, Elişa’nın çağrılması ve sonraki birçok olay kuraklık sonrasında gelir.²³²¹

Bu nedenle “kuraklık süresi = Eliyahu’nun hizmet süresi” eşitliği kurulamaz. Hristiyan İncili’nin üç buçuk yıl verdiği kabul edilse bile, bu tarihsel kuraklık süresinin Malahi’de gelecekteki görevin tamamına aynen uygulanacağını gösteren Tanah bağı ayrıca gerekir. Hristiyan yorumun kronolojisi tam bu bağı varsayar.²³²²

Malahi 3:1’deki “antlaşma habercisi”nin Eliyahu ile ilişkilendirilmesi Yahudi düşüncesine tümüyle yabancı sayılamaz. Fakat bu kabul bile süre sorununu çözmez. Malahi 3:1 “Eliyahu üç buçuk yıl Maşiah’ın antlaşmasını vaaz edecek” demez. Kitabın sonunda Eliyahu’nun görevi zaten tanımlanmıştır ve sayı yerine dönüş ile uzlaşma dili kullanılır. Daniel’den süre, Malahi’den kişi, Hristiyan İncilinden gün sayısı ve tarihsel kuraklıktan örnek alınarak tek takvim kurulmaktadır.²³²³

Hristiyan yorum bu hesabı kendisi de kesin kehanet değil, spekülasyon düzeyinde sunar. Bu, Tanah’ın açıkça verdiği bir süre değil, onun farklı metinler arasında kurduğu olası uyumdur. Söz konusu paralellik, farklı metinlerin Hristiyan şema içinde bir araya getirilmesiyle oluşur. Fakat “Tanah İsa’nın iki gelişini kanıtlıyor” denildiğinde ölçü daha sıkıdır. Eliyahu’nun gelecekte gönderileceği Tanah’ta açıktır; hizmetinin tam üç buçuk yıl süreceği değildir. O sayı, ancak birbirinden bağımsız birkaç yorum adımı önceden kabul edildiğinde ortaya çıkar.²³²⁴

Kaynaklar

2317. Duncan Heaster, Jesus for Jews, s. 45–46. Heaster Daniel 7:25; 12:7, Malahi 3:1 ve Hristiyan İncili’ndeki üç buçuk yıl/1.260 gün bağlantılarından gelecekteki Eliyahu hizmetinin yaklaşık 3,5 yıl olmasını önerir; ‘it is impossible to be dogmatic’ diyerek bunu kesin hüküm olarak sunmaz. ↩

2318. Malahi 3:1, 23–24. Eliyahu’nun gelecekte gönderileceği ve uzlaştırıcı görevi söylenir; hizmet süresi verilmez. Mişna Eduyot 8:7 de görevi barış/uzlaşma olarak açıklar, süre belirlemez. ↩

2319. Daniel 7:25; 12:7. ‘Bir zaman, zamanlar ve yarım zaman’ ifadeleri vardır; Eliyahu adı veya bu sürenin Eliyahu’nun hizmet süresi olduğu açıklaması bulunmaz. ↩

2320. Bavli, Sanhedrin 97b. Son tarihler ve kehanet hesapları farklı görüşlerle tartışılır; hesapların boşa çıkması nedeniyle umudu yitirmeye karşı uyarı vardır. Kaynak Eliyahu için sabit 3,5 yıllık hizmet takvimi kurmaz. ↩

2321. Melahim I 17:1; 18:1, 41–46. Tanah ‘üçüncü yılda’ yağmurun geri dönüşünü anlatır; açık ‘üç yıl altı ay’ sayısı vermez. Eliyahu’nun hizmeti kuraklığın bitmesiyle de sona ermez; bkz. Melahim I 19–21; Melahim II 1–2. ↩

2322. Luka 4:25 ve Yakup 5:17’de üç yıl altı ay ifadesi bulunur. Bu Hristiyan metinler kabul edilse bile, tarihsel kuraklık süresinin Malaki’deki gelecekteki Eliyahu görevinin toplam süresi olduğuna dair Tanah bağı ayrıca gösterilmelidir. ↩

2323. Malahi 3:1 ile 3:23–24 arasındaki yorum ilişkisi Yahudi kaynaklarında Eliyahu beklentisine bağlanabilir; yine de metin üç buçuk yıl sayısını vermez. Kişi, süre ve eskatolojik takvim farklı kaynaklardan birleştirilmektedir. ↩

2324. Duncan Heaster, Jesus for Jews, s. 45–46. Heaster’ın ihtiyat kaydı savın statüsünü doğru gösterir: bu, Tanah’ın açık kronolojisi değil, yorum yoluyla kurulmuş olası bir uyumdur. ↩