Tanah adına ileri sürülen iddiaları İbranice metin, bağlam ve Yahudi kaynaklarıyla inceleyin.
2 sonuç · Yayımlanmış 280 iddia
Aranan ayetin yanıt verdiği iddia
Hristiyan iddiası
Tehillim 78:6 — Mezmur 102 Maşiah’ın son günde görkemle geleceğini bildirir
Tanah’ın cevabı
Cevabın tamamı ve kaynaklar
לְמַ֤עַן יֵדְע֨וּ ׀ דּ֣וֹר אַ֭חֲרוֹן בָּנִ֣ים יִוָּלֵ֑דוּ יָ֝קֻ֗מוּ וִיסַפְּר֥וּ לִבְנֵיהֶֽם׃
Santala ayrıca “dor aharon” ifadesini “son kuşak” yönünde güçlü biçimde okur. Fakat İbranice ifade tek başına dünyanın son kuşağı anlamına gelmez. Aynı Tehillim kitabında 78:6, “gelecek kuşak” anlamında dor aharon der ve henüz doğmamış çocukların kalkıp kendi çocuklarına anlatmasından söz eder.2044
Kaynaklar
- Gökhan (Aryeh) Duran, Misyonerlik Hezeyanları — 251 Hristiyan İddiasına Tanah’ın Cevabı, İddia 177, güncel revizyon.
- Tehillim 102:19; karşılaştırınız Tehillim 78:6. “Dor aharon” ikinci yerde açıkça daha sonraki/gelecek kuşak anlamındadır; teknik olarak tarih içindeki mutlak son kuşağı zorunlu kılmaz.
Kitaptaki yanıtın tamamı
Hristiyan yorumcu Tehillim 102’yi “Maşiah son günde görkemle gelecektir” şeklinde özetler. Buradaki dayanak, Tsion’un yeniden kurulması, gelecek kuşak ve görkemde görünme dilidir. Bu imgelerin eskatolojik çağrışımı vardır; fakat öznenin kim olduğu metinde açıkça söylenmektedir.2039
Tehillim 102 önce sıkıntı içindeki bir insanın duasıdır. Ardından bakış Tsion’a çevrilir: “Sen, YHWH, sonsuza dek oturursun… Tsion’a merhamet etme zamanı geldi.” Sonra belirleyici cümle gelir: “Çünkü YHWH Tsion’u kurdu; görkemiyle göründü.” Öznenin adı metnin içindedir: YHWH.2040
Aynı özne sonraki ayetlerde de sürer. YHWH yüksek kutsal yerinden bakar, gökten yeryüzüne bakar, tutsakların iniltilerini işitir; bunun sonucu olarak YHWH’nin adı Tsion’da ilan edilir ve halklar ile krallıklar YHWH’ye hizmet etmek üzere toplanır. Metin bunu bir insan Maşiah’ın ikinci gelişi olarak tanımlamaz.2041
Klasik Yahudi yorum da Tsion’un ve ilahi huzurun dönüşünü öne çıkarır. Raşi, ulusların Tanrı’nın adından korkmasını YHWH’nin halkını kurtarmasıyla bağlar; Tsion’un İsrael’in sürgündeki duası nedeniyle yeniden kurulacağını açıklar. Midraşik geleneklerde aynı ayet Bet HaMikdaş’ın yeniden kurulması ve Şehina’nın dönüşüyle ilişkilendirilir.2042
Santala’nın ayrıntılı metni burada da Hristiyan yorumun kısa formülünden daha temkinlidir. Tehillim’in Tsion’un yeniden kurulmasını ve YHWH’nin görkemini anlattığını kabul ettikten sonra, İsa’nın eskatolojik konuşmasında bu mezmuru kullanmış olmasının “oldukça mümkün” olduğunu söyler. Bu bir tarihsel-edebi ihtimal cümlesidir; Tehillim’in açıkça “Maşiah ikinci kez gelecek” demesi değildir.2043
Santala ayrıca “dor aharon” ifadesini “son kuşak” yönünde güçlü biçimde okur. Fakat İbranice ifade tek başına dünyanın son kuşağı anlamına gelmez. Aynı Tehillim kitabında 78:6, “gelecek kuşak” anlamında dor aharon der ve henüz doğmamış çocukların kalkıp kendi çocuklarına anlatmasından söz eder.2044
Dolayısıyla Tehillim 102’nin geleceğe dönük Tsion ve ilahi görkem dili tartışılmaz. Tartışmalı olan, öznesi YHWH olan bu yeniden kurulma metninin Nasıralı İsa’nın iki aşamalı geliş biyografisine dönüştürülmesidir. Bu dönüşüm mezmurdan değil, sonraki Hristiyan çerçeveden gelir.
Tehillim’in geleceği anlatması ile İsa’yı anlatması aynı önerme değildir. Birincisi metnin kendi sözleriyle gösterilebilir; ikincisi için ayrıca kimlik bağı gerekir. Hristiyan yorumun listesi bu iki aşamayı tek cümlede birleştirmektedir.
Kaynaklar
- Gökhan (Aryeh) Duran, Misyonerlik Hezeyanları — 251 Hristiyan İddiasına Tanah’ın Cevabı, İddia 177, güncel revizyon.
- Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 7; Tehillim 102:16–23’ü Maşiah’ın “last day” görkemli gelişiyle ilişkilendirir. Santala da aynı pasajı Tsion’un yeniden kurulması ve son kuşak bağlamında tartışır.
- Tehillim 102:13–17. İbranice 17. ayet: “Ki vana YHWH Tsiyon; nir’a bi-khevodo.” Görkemde görünen özne YHWH’dir.
- Tehillim 102:20–23. Metin YHWH’nin gökten bakmasını, tutsakları kurtarmasını ve halkların “la-avod et YHWH” — YHWH’ye hizmet etmek için — toplanmasını anlatır.
- Raşi, Tehillim 102:16–18; Midraş Tehillim 102 ve Bereşit Rabba 56’daki Tsion/ilahi görünüm temaları. Yorumların odağı YHWH’nin Tsion’a dönüşü ve kutsal mekanın yeniden kurulmasıdır.
- Santala, The Messiah in the Old Testament in the Light of Rabbinical Writings, Tehillim 102 tartışması. Santala, “It is quite possible” ifadesiyle İsa’nın eskatolojik konuşmasında Tehillim 102’yi kullanmış olabileceğini ileri sürer; bu ifade kendisi de varsayım düzeyindedir.
- Tehillim 102:19; karşılaştırınız Tehillim 78:6. “Dor aharon” ikinci yerde açıkça daha sonraki/gelecek kuşak anlamındadır; teknik olarak tarih içindeki mutlak son kuşağı zorunlu kılmaz.
İddianın kaynak metni
Hristiyan iddiası
Mezmur 102 Maşiah’ın son günde görkemle geleceğini bildirir
“come in glory at the Last Day (Ps. 102:6-23)”
Aranan ayetin yanıt verdiği iddia
Hristiyan iddiası
Tehillim 78:6 — Mezmur 78 Maşiah’ın benzetmelerle konuşacağını bildirir
Tanah’ın cevabı
Cevabın tamamı ve kaynaklar
לְמַ֤עַן יֵדְע֨וּ ׀ דּ֣וֹר אַ֭חֲרוֹן בָּנִ֣ים יִוָּלֵ֑דוּ יָ֝קֻ֗מוּ וִיסַפְּר֥וּ לִבְנֵיהֶֽם׃
Tehillim 78 bunun için oldukça açıklayıcıdır. Başlık metni Asaf’a bağlar. İlk iki ayet, “Halkım, Tora’ma kulak verin… ağzımı bir maşal ile açacağım; eskiden beri bilmeceler söyleyeceğim” der. Ardından konuşan, bunların atalarından işitilen ve gelecek kuşaklara aktarılması gereken şeyler olduğunu açıklar.2016
Kaynaklar
- Gökhan (Aryeh) Duran, Misyonerlik Hezeyanları — 251 Hristiyan İddiasına Tanah’ın Cevabı, İddia 173, güncel revizyon.
- Tehillim 78:1–7. İbranice anahtar ifade: “Efta be-maşal pi, abia hidot mini-kedem.” Metnin konuşanı hemen ardından geçmiş kuşaklardan işitilen olayları çocuklara anlatacağını söyler.
Kitaptaki yanıtın tamamı
Hristiyan yorumcu, Hristiyan metinlerinin Tehillim’den kullandığı ayrıntıların rastgele benzerlikler olmadığını ileri sürer; rabbinik Maşiah uygulamalarını da bu ayrıntıların Nasıralı İsa’dan önce Maşiah’a ilişkin bir beklenti oluşturduğuna delil sayar. Tehillim 78:2’deki “Ağzımı bir meselle açacağım” sözü de bu dizinin parçalarından biri olarak sunulur.2015
İsa anlatılarında meseller önemli bir yer tutar; Tehillim’de de aynı sözcük alanı vardır. Fakat bir kehanetin gücü, daha sonraki bir anlatıda benzer bir sözcük bulunmasına değil, ilk metnin o sözcükle kimi ve neyi anlattığına bağlıdır.
Tehillim 78 bunun için oldukça açıklayıcıdır. Başlık metni Asaf’a bağlar. İlk iki ayet, “Halkım, Tora’ma kulak verin… ağzımı bir maşal ile açacağım; eskiden beri bilmeceler söyleyeceğim” der. Ardından konuşan, bunların atalarından işitilen ve gelecek kuşaklara aktarılması gereken şeyler olduğunu açıklar.2016
Devam eden uzun anlatı da bu “maşal”in malzemesini verir: Mısır’dan çıkış, çölde başkaldırı, Tanrı’nın lütufları, Şilo, Efrayim ve sonunda David. Metin kendi içinde gelecekteki Maşiah’ın öğretme tekniğini anlatan kısa bir biyografik işaret vermemekte; İsrael tarihini ibret ve öğretim haline getirmektedir.2017
Rabbinik yorum da bu noktayı destekler. Midraş Tehillim 78, “mezmurlar, bilmeceler ve meseller” dilini Tora öğretisinin mecazlı ve bilgelik taşıyan biçimleriyle ilişkilendirir; Yehezkel 17:2 ve Mişle 1:6 gibi “maşal” ve “hida” metinlerini yan yana getirir. Asaf’ın sözünü Maşiah’ın gelecekte mesellerle konuşacağına dair tekil bir kehanet olarak kurmaz.2018
Daha da önemlisi, Hristiyan yorumun dayandığı Risto Santala’nın ayrıntılı tartışması Hristiyan yorumun özetinden daha ihtiyatlıdır. Santala Tehillim 78 çevresindeki rabbinik çağrışımları ele alırken rabbilerin zaman zaman “Kutsal Yazı’nın kendisinin zor onaylayacağı” gizli göndermeler gördüğünü söyler. Ardından Tehillim 78:41’deki “İsrael’in Kutsalı” ifadesiyle başka metinleri birbirine bağlayan yorumları tartışır. Bu, Tehillim 78:2’nin rabbinik gelenekte “Maşiah’ın mesellerle konuşacağı” şeklinde yerleşmiş bir kehanet olduğunu göstermeye yetmez.2019
Burada aslında üç ayrı şey vardır. Tehillim 78’in peşatı, Asaf’ın İsrael tarihini öğretmesidir. Rabbinik deraş, bu öğretim dilini başka Tora ve peygamberlik metinleriyle ilişkilendirebilir. Matta’nın daha sonraki kullanımı ise Tehillim 78:2’yi İsa anlatısına uygular. Son katmanın ilk katmanı kullanması, ilk katmanın başlangıçtan beri Nasıralı İsa’yı haber verdiğini kendi başına kanıtlamaz.2020
Daha sonraki Hristiyan anlatı Tehillim dilini kullanır; Hristiyan yorumcu bu sonraki kullanımı Tehillim’in önceden İsa’yı belirlediğinin kanıtına dönüştürür. Tehillim 78’in kendi bağlamı ise “gelecek Maşiah’ı mesellerle konuşmasından tanıyın” diye bir ölçüt vermez.
Kaynaklar
- Gökhan (Aryeh) Duran, Misyonerlik Hezeyanları — 251 Hristiyan İddiasına Tanah’ın Cevabı, İddia 173, güncel revizyon.
- Duncan Heaster, Jesus for Jews, Carelinks Publishing, “The Jewish Messiah”, PDF s. 7. Heaster burada Hristiyan İncili’nin Tehillim’e yaptığı göndermelerin her birinin daha önce Targum ve Midraşlarda Maşiah’a uygulandığını ileri sürer ve Tehillim 78:2’yi “Maşiah mesellerle konuşacaktır” başlığı altında sıralar.
- Tehillim 78:1–7. İbranice anahtar ifade: “Efta be-maşal pi, abia hidot mini-kedem.” Metnin konuşanı hemen ardından geçmiş kuşaklardan işitilen olayları çocuklara anlatacağını söyler.
- Tehillim 78:9–72. Mezmurun tarihsel akışı Efrayim’den Mısır ve çöle, oradan Şilo’ya ve sonunda Yehuda ile David’in seçimine ilerler.
- Midraş Tehillim 78, giriş bölümü; Tehillim 78:2’yi Yehezkel 17:2 ve Mişle 1:6’daki maşal/hida diliyle ilişkilendirir ve Asaf’ın öğretici konuşmasını Tora bilgeliği bağlamında okur.
- Risto Santala, The Messiah in the Old Testament in the Light of Rabbinical Writings, “What the Psalms have to say about Christ”, Tehillim 78 tartışması. Santala, rabbinik gizli göndermelerin bazen “the Bible itself could hardly be said to authorise” düzeyine ulaştığını belirtir ve asıl olarak Tehillim 78:41 ile başka metinler arasındaki çağrışımları ele alır.
- Matta 13:34–35, Tehillim 78:2’yi İsa’nın mesellerle konuşmasına uygular. Buradaki mesele Hristiyan İncili’nin ayeti nasıl kullandığı değil, Tehillim’in kendi bağlamında bunun önceden verilmiş bağımsız bir Maşiah kimlik işareti olup olmadığıdır.
İddianın kaynak metni
Hristiyan iddiası
Mezmur 78 Maşiah’ın benzetmelerle konuşacağını bildirir
“speak in parables (Ps. 78:2)”