Misyoner İddiaları Arşivi

Hristiyan yorumun mantığı burada çok açık olduğu için sınanması da kolaydır. Yıl boyunca hatat korbanları getirildiği halde Yom Kippur’da geçen yılın günahları için yeniden kapara yapılıyorsa, der, demek ki bu korbanlar yeterli değildir. Hayvan kanı gerçek çözüm olamaz; daha üstün bir insan korbanı gerekir.¹⁷⁹³

Fakat Vayikra bu çıkarıma izin vermez. Hatat hukukunda aynı sonuç cümlesi tekrar tekrar gelir:

“Kohen onun için kapara yapacak ve ona bağışlanacaktır.”¹⁷⁹⁴

Tora “bağışlanmış gibi sayılacaktır” demez. “Gelecekte başka bir insan öldüğünde bu kapara geçerli olacaktır” da demez. Kendi korban düzeninin sonucunu bağışlanma diye adlandırır.

Yom Kippur için kullanılan dil daha zayıf değil, daha güçlüdür:

“Bu günde sizin için kapara yapılacak, sizi arındırmak için; HaŞem’in önünde bütün günahlarınızdan arınacaksınız.”¹⁷⁹⁵

Aynı Tora birkaç ayet sonra bu hizmetin yılda bir kez yapılmasını emreder.¹⁷⁹⁶

Burada iki önerme aynı bölümde yan yana durur: kapara gerçektir ve avoda yıllıktır. Hristiyan yorumun mantığı doğru olsaydı Tora kendi içinde “arınacaksınız” dedikten dört ayet sonra bu arınmanın yetersizliğini ilan etmiş olurdu. Metin böyle konuşmaz.

Bunun nedeni Yom Kippur’un yalnız bireysel günah korbanlarının ikinci kez yapılması olmamasıdır. Vayikra 16 Kodeş’i, Ohel Moed’i, mizbeahı, kohenliği ve bütün topluluğu içine alan geniş bir tahara ve kapara düzeni kurar.¹⁷⁹⁷

Bir ev her gün temizlenebilir; yine de yıl içinde birikmiş kir için daha kapsamlı bir temizlik yapılabilir. İkinci temizlik birincilerin sahte olduğunu göstermez. Buradaki benzetmenin sınırı açıktır: kapara sıradan temizlik değildir. Fakat tekrarın mantığını gösterir. Yeni kir, önceki temizliği geçmişe dönük olarak iptal etmez.

Rabbinik kaynak da Hristiyan yorumun varsayımını paylaşmaz. Mişna Yoma hatat ve kesin aşam korbanlarının kendi günahları için kapara sağladığını açıkça söyler; Yom Kippur’u ise teşuva ve insanlar arası suçlarda mağdurla barışma şartları içinde ele alır.¹⁷⁹⁸

Bu, mekanik bir kan teorisi değildir. Günahın türü, kişinin teşuvası, başka insana verdiği zarar ve kutsal alanın arındırılması birbirinden ayrılır.

Yıllık tekrarın doğal nedeni de vardır: insanlar yeni yıl içinde yeniden günah işler. Yeni suç yeni kapara ihtiyacı doğurur. “Geçen yıl bağışlandın” ile “bu yıl artık hiç günah işleyemezsin” aynı önerme değildir.¹⁷⁹⁹

Hristiyan yorumun asıl sonucu ancak Tora’ya dışarıdan bir öncül getirildiğinde doğar: hayvan korbanı gerçek kapara sağlayamaz. Oysa Vayikra tam bunu reddeder; kendi avodası için kapara, bağışlanma ve arınma kelimelerini kullanır.¹⁸⁰⁰

Yom Kippur’un her yıl gelmesi korbanların başarısızlığının kanıtı değildir. Tora’nın kendi sistemi içinde yıllık yenilenmenin parçasıdır.

Kaynaklar

• Gökhan (Aryeh) Duran, Misyonerlik Hezeyanları — 251 Hristiyan İddiasına Tanah’ın Cevabı, İddia 151, güncel revizyon.
• Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 3. Yom Kippur’da önceki yılın günahları için yeniden kapara yapılmasını, o yıl getirilen günah korbanlarının yeterli olmadığının kanıtı sayar; hayvan kanının nihai olarak işe yaramadığını ve insan korbanının gerekli olduğunu ileri sürer.
• Vayikra 4:20, 26, 31, 35. Bireysel hatat korbanları için tekrar tekrar “kohen onun için kapara yapacak ve ona bağışlanacaktır” denir.
• Vayikra 16:30: “Çünkü bu günde sizin için kapara yapılacak, sizi arındırmak için; HaŞem’in önünde bütün günahlarınızdan arınacaksınız.”
• Vayikra 16:34. Aynı bölüm Yom Kippur kaparasını “yılda bir kez” yapılan hukkat olam olarak emreder. Böylece gerçek kapara ile yıllık tekrar Tora’nın kendi metninde birlikte bulunur.
• Vayikra 16:16, 18-20, 33. Yom Kippur avodası yalnız bireylerin günahlarını değil, Kodeş’i, Ohel Moed’i, mizbeahı, kohenleri ve bütün halkı kapsayan arındırma/kapara düzenidir.
• Mişna Yoma 8:8-9; Bavli, Yoma 85b. Mişna hatat ve kesin aşam korbanlarının ilgili günahlar için kapara sağladığını söyler; Yom Kippur’un kaparası ise teşuva ve insan-insan arası suçlarda mağdurla barışma gibi şartlarla ele alınır.
• Tora’nın korban hukuku belirli bir günah işlendikten sonra getirilen belirli korbanları düzenler. Daha sonra işlenen yeni günahlar için yeni kapara gerekmesi, önceki bağışlanmanın sahte olduğu anlamına gelmez.
• Vayikra 16’nın Yom Kippur açıklaması hiçbir yerde “hayvan korbanı aslında bağışlamaz” veya “gelecekte insan kanı bunun yerini alacaktır” demez; tam tersine mevcut avodanın kapara ve tahara sonucunu açıkça bildirir.

Hristiyan yorumcu ikinci bir işaret daha görür. Kodeş HaKodaşim Tanrı’nın insana en yüksek açığa çıkış yeriyse, fakat başkohen oraya yalnız yılda bir kez girebiliyor ve orada kalamıyorsa, Tanrı’ya yakın erişim henüz tamamlanmamış olmalıdır. Ona göre kısa yıllık ziyaret, daha kapsamlı bir erişimin ileride açılması gerektiğini gösterir.¹⁸⁰¹

Bu yorumun ilk sorunu, Vayikra’nın sınır için kendi gerekçesini zaten vermesidir. Bölüm Nadav ile Avihu’nun ölümünü anımsatır ve Aharon’a “kutsal yere her vakit girmesin” der. Sebep şudur: “Kaporet üzerinde bulutta görüneceğim.”¹⁸⁰²

Yani sınır bir kusur raporu değildir. Kutsallık düzenidir.

Başkahen içeri girerken de kendi istediği biçimde yaklaşmaz. Ketoret, boğa ve keçi kanı, arındırma ve kapara işlemleri belirli bir sıraya bağlıdır.¹⁸⁰³

Aynı bölüm bu düzeni hukkat olam diye tanımlar ve yılda bir kez yapılmasını emreder.¹⁸⁰⁴

Daha derin sorun “Tanrı’ya erişim” kavramının fiziksel mesafeye çevrilmesidir. Tora aynı kitap içinde İsrael’e şöyle sorar: “O’na her seslenişimizde bize HaŞem Tanrımız kadar yakın olan hangi ulusun tanrısı vardır?”¹⁸⁰⁵

İsrael’in her bireyi Kodeş HaKodaşim’e giremez. Buna rağmen HaŞem’in yakınlığı “her seslenişimizde” diye anlatılır. Demek ki ruhsal yakınlık ile iç odanın fiziksel eşiğini geçmek aynı ölçü değildir.

Şelomo Bet HaMikdaş’ı adarken bunu daha da açık söyler. Göklerin gökleri bile Tanrı’yı içine alamaz; çok daha azı bir bina O’nu içine alabilir. Bununla birlikte İsrael bu yere yönelerek dua eder ve Tanrı onları işitip bağışlar.¹⁸⁰⁶

Bir odanın duvarı Tanrı’nın varlığının sınırı değildir. Kodeş HaKodaşim kutsallığın en yoğun ritüel merkezidir; Tanrı’nın yalnız içeride bulunup dışarıda erişilemez olduğu bir kap değildir.¹⁸⁰⁷

Bu nedenle “başkohen kısa kaldı, demek ki sistem yetersizdi” sonucu yanlış bir cetvelle ölçüm yapar. Mekansal giriş süresini Tanrı ile ilişkinin derinliği sanır.

Üstelik Tora kendi koyduğu sınırı hiçbir yerde “geçici ve başarısız bir erişim modeli” diye nitelemez. Böyle bir değerlendirme ancak daha sonra kabul edilmiş Hristiyan şemasından geri okunabilir.¹⁸⁰⁸

Mişna Yoma da bu avodayı başarısızlığa işaret eden sembol olarak değil, yerine getirilmesi gereken kutsal hizmet olarak ayrıntılandırır.¹⁸⁰⁹

Burada sorun Tanrı’ya yaklaşmanın mümkün olup olmaması değildir. Tora, yaklaşmanın biçimini sınırlar. Kutsallık bazen sınırsız erişimle değil, doğru sınırla görünür.

Kaynaklar

• Gökhan (Aryeh) Duran, Misyonerlik Hezeyanları — 251 Hristiyan İddiasına Tanah’ın Cevabı, İddia 152, güncel revizyon.
• Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 3. Başkohenin Kutsallar Kutsalı’na yalnız yıllık ve kısa süreli girişini Tanrı’ya yakın erişimin mümkün fakat henüz eksik olduğunun göstergesi sayar; daha kapsamlı bir erişimin daha sonra gelişmesi gerektiğini savunur.
• Vayikra 16:1-3. Bölüm Nadav ve Avihu’nun ölümünü hatırlatarak başlar; ardından Aharon’a “kutsal yere her vakit girmesin” denir ve gerekçe “çünkü kaporet üzerinde bulutta görüneceğim” sözüdür.
• Vayikra 16:11-17. Başkohen ketoret, kan ve kapara işlemlerini belirli bir sıra içinde yerine getirir; giriş serbest dolaşım değil, Tanrı’nın emrettiği avodadır.
• Vayikra 16:29-34. Yom Kippur düzeni hukkat olam olarak verilir ve yılda bir kez bütün İsrael için kapara yapılması emredilir.
• Devarim 4:7: “HaŞem Tanrımız, O’na her seslenişimizde bize yakınken, hangi büyük ulusun kendisine böyle yakın bir Tanrısı vardır?”
• I. Melahim 8:27-30. Şelomo, “gökler ve göklerin gökleri Seni içine alamaz” der; buna rağmen Bet HaMikdaş’a yöneltilen duaların Tanrı tarafından “göklerdeki meskeninden” işitilip bağışlanmasını ister.
• Tanah’ın kutsal mekan dili Tanrı’nın özünü bir odaya hapsetmez. Kodeş HaKodaşim, Tanrı’nın fiziksel olarak yalnız orada erişilebilir olduğu bir hacim değil, avodada en yüksek kutsallık sınırıdır.
• Vayikra 16 kendi koyduğu sınırı kusur veya geçici başarısızlık diye nitelemez. “Daha sonra bu erişim modeli kaldırılacaktır” sonucu Heaster’ın Hristiyan teolojik çerçevesinden gelir.
• Mişna Yoma 5:1-4, Kodeş HaKodaşim’deki Yom Kippur avodasını ayrıntılı biçimde düzenler. Rabbinik kaynakta sınırlı giriş, Tora’nın kutsallık düzeninin uygulanmasıdır; sistemin işe yaramadığını gösteren bir işaret olarak sunulmaz.