139. İddia: Bereşit 49:10’daki Şilo Maşiah’tır; “asa”nın Yehuda’dan ayrılması İsa’ya karşı kronolojik bir engel oluşturmaz
Hristiyan iddiası
“” The sceptre” must represent the principle of kingship which would ultimately find fulfilment in Messiah; note how Balaam describes him as ” the sceptre” (Num.24:17). Some of the apparent difficulties disappear if the verse is re-translated ” The sceptre shall not depart from Judah…until he come to whom it shall be” , which more obviously suggests connection with Ez.21:25-27 ” He whose right it is” . Rabbi Ben Uzziel and the Targums of Onkelos and Jerusalem translate it as ” Until the time when King Messiah shall come” . Another possible translation is ” The sceptre shall not depart…for that (i.e. because) Shiloh (shall) come” ; i.e. because he would be an eternal king and a member of the tribe of Judah, the sceptre of rulership would never depart. This seems the most probable explanation.”
Cevap
Hristiyan yorumun burada düzelttiği bir itiraz gerçekten zayıftır. Bereşit 49:10’u “Yehuda tahtında kesintisiz biçimde daima bir kral oturacaktır; son kral düşünce Maşiah o ana kadar gelmiş olmalıdır” şeklinde okumak zorunlu değildir. Böyle bir okuma kabul edilse Maşiah Birinci Bet HaMikdaş’ın yıkılışından önce gelmiş olmalıydı ve bu tarih İsa’dan yüzyıllar öncedir. Şevet, kesintisiz fiili monarşiden daha geniş bir yetki alanını ifade eder.1665
Ayetin İbranicesi şöyledir: Lo yasur şevet mi-Yehuda u-mehokek mi-ben raglav, ad ki yavo Şilo, ve-lo yikkahat ammim.1666
“Asa Yehuda’dan, hükümdarlık asası ayaklarının arasından ayrılmayacak; Şilo gelene kadar ve halkların bağlılığı ona olacaktır.” Şevet ve mehokek yönetim ve otorite dilidir; ayetin ikinci yarısı Şilo ve halkların ona yönelmesiyle devam eder.
Yahudi yorum geleneği bu ayeti Maşiah ile ilişkilendirir. Onkelos, krallığın ait olduğu Maşiah’ın gelişini açıkça okur. Raşi Şilo’yu “Melakh HaMaşiah” ile ilişkilendirir.1667 Deraşot HaRan da Onkelos’u aktararak Yehuda krallığının sonunda Maşiah’a ulaşacağını ve halkların ona toplanacağını söyler.1668
Sanhedrin 98b’de Rabbi Şila’nın okulu da “Şilo onun adıdır” der. Fakat aynı sugya hemen Yinnon, Hanina, Menahem ve başka adlandırmalar verir.1669 Bu ayrıntı önemlidir. Gemara bir doğum belgesi düzenlemiyor; farklı okullar Tanah ifadelerini aggadik biçimde Maşiah adına bağlıyor. “Şilo Maşiah’ın adıdır” ifadesini “gelecekteki kişinin nüfus kaydındaki adı Şilo olacaktır” diye okumak metnin edebi niteliğini aşar.
Daha önemlisi, bu kaynakların hiçbiri “Şilo Nasıralı İsa’dır” demez. “Ayet Maşiah ile ilgilidir” ve “o Maşiah İsa’dır” iki ayrı önermedir. Birincisi için gerçek Yahudi kaynakları vardır. İkincisi için aynı kaynaklar kullanılamaz.
Sanhedrin 5a da şevetin dar bir monarşi sayacı olmadığını gösterir. Sugya “asa”yı Babil’deki reş galutlarla, “hükümdarlık asasını” Erets İsrael’deki Hillel soyundan nasi ve Tora öğreticileriyle ilişkilendirir.1670 Bağımsız Yehuda kralı bulunmayan dönemlerde bile ayetin otorite dili farklı kurumsal biçimlerde okunmuştur.
Ran’ın açıklaması aynı yöndedir. “Asa Yehuda’dan ayrılmayacak” sözü İsrael’in her an fiilen bir kralı bulunacağı anlamına gelmez; krallık İsrael’de bulunduğunda onun temel hakkının Yehuda’ya ait olduğunu anlatır.1671 Devarim 28 zaten İsrael’in kralıyla birlikte sürgüne gidebileceğini söyler. Bu yüzden “monarşi kesildiği an ayet bozuldu” savı Yahudi yorumunun zorunlu sonucu değildir.
Fakat Hristiyan yorumun kazancı burada biter. Şeveti kesintisiz gerçek taht olmaktan çıkardığı anda, Yehuda’nın siyasi gücünü kaybettiği belirli tarih de Maşiah için kronolojik saat olmaktan çıkar. Aynı siyasi kesinti hem “kesin tarih ölçüsü değildir” denerek itirazdan kurtarılamaz, hem de İsa’ya yaklaştıran gizli tarih işareti olarak kullanılamaz.
Hristiyan yorumun tercih ettiği başka okuma bunu daha da netleştirir: “asa Yehuda’dan ayrılmayacaktır, çünkü Şilo gelecektir” anlamına yakın bir yapı önerir.1672 Bu durumda ad ki yavo Şilo bir son tarih sayacı olmaktan ziyade Yehuda krallık vaadinin gelecekteki tamamlanışını anlatır. Kronolojik itiraz kaybolur; fakat kronolojik delil de onunla birlikte kaybolur.
Ayetin asıl ağırlığı “hangi yılda doğacak?” sorusunda değil, krallık ufkundadır. “Halkların bağlılığı ona olacaktır” ifadesi Onkelos ve Ran’da Maşiah’ın egemenliği ve ulusların ona yönelmesi olarak okunur.1673 Hristiyan yorum da erken bir tarihte Şilo’nun gelmiş olduğunu varsaymanın yeterli olmayacağını kabul eder: Maşiah krallığı, Avraam ve David’e verilen vaatlerin gerçekleşmesi, dünya çapında doğruluk ve barış nerede diye sorar.1674
Bu soru doğruysa İsa’ya da aynı ölçü uygulanmalıdır. Birinci yüzyılda bir adayın yaşamış olması, Bereşit 49:10’un krallık sonucunu gerçekleştirdiğini göstermez. Ayet Maşiah yönünde okunacaksa kimlik, yalnız bir tarih yakınlığı veya isim çağrışımıyla değil, Yehuda krallığının vaat edilen sonucuyla sınanır.
İkinci geliş öğretisi bu ayetin içine yazılı değildir. Bereşit 49:10 “Şilo önce gelecek, krallığı kurmadan öldürülecek, çok uzun zaman sonra tekrar gelip halkların bağlılığını kazanacak” demez. Şilo’nun gelişi ve ona yönelen halklar tek krallık tasviri içinde verilir.1675
Bu yüzden “Yahudi kaynakları Şilo’yu Maşiah sayıyor” cümlesi Hristiyan iddiayı kanıtlamaz; yalnız tartışmanın gerçek başlangıç noktasını belirler. Sorulması gereken “Şilo Maşiah olabilir mi?” değil, “bu Maşiah’ı neden İsa olarak tanımlayalım?”dır. Onkelos, Raşi, Sanhedrin ve Ran ilk soruya katkı sağlar; ikinci soruya İsa adını vermez.
“Son kral düştü, öyleyse Maşiah mutlaka daha önce gelmişti” itirazı Bereşit 49:10’dan zorunlu olarak çıkmaz. Fakat bunu çözerken ayeti kesin bir kronoloji aracı olmaktan da çıkarır. Geriye Yehuda’dan gelecek Maşiah’ın krallığı, halkların ona yönelmesi ve vaat edilen düzen kalır. “Şilo Maşiah’tır” önermesi gerçek Yahudi kaynaklarına dayanabilir; “o Maşiah İsa’dır” sonucu ise ayrıca kanıt ister.
Kaynaklar
Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 53-54; Bereşit 49:10’daki şevetin kesintisiz literal monarşi olamayacağı, Yehezkel 21:25-27 ve Targumlarla ilişkisi hakkındaki açıklaması. ↩
Bereşit 49:10. ↩
Targum Onkelos, Bereşit 49:10; Raşi, Bereşit 49:10, “Şilo – Melakh HaMaşiah”. ↩
Deraşot HaRan 7:7; Onkelos’u aktarır, krallığın Yehuda’dan başka kabileye geçmemesi ve sonunda Maşiah’a, halkların toplanmasına ulaşması şeklinde açıklar. ↩
Bavli, Sanhedrin 98b:14; Şilo, Yinnon, Hanina, Menahem ve “hivvara de-vei Rabbi” gibi farklı aggadik Maşiah adları. ↩
Bavli, Sanhedrin 5a; Bereşit 49:10’daki şevetin Babil reş galutlarıyla, mehokekin Hillel soyundan nasi/Tora öğreticileriyle ilişkilendirilmesi. ↩
Deraşot HaRan 7:7; ayrıca Devarim 28:36. Ran, ayeti İsrael’in hiçbir zaman kralsız kalacağı şeklinde değil, krallık bulunduğunda Yehuda’nın temel hakkı olarak açıklar. ↩
Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 53-54; “the sceptre shall not depart…for/because Shiloh shall come” yönündeki tercih ettiği açıklama. ↩
Targum Onkelos, Bereşit 49:10; Deraşot HaRan 7:7. ↩
Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 53-54; Birinci Bet HaMikdaş öncesi bir Maşiah varsayımına karşı “Maşiah krallığı ve dünya çapında barış/doğruluk nerede?” şeklindeki kendi ölçütü. ↩
Bereşit 49:8-12. ↩
