Kabala Kavramları Sözlüğü: İbranice Terimler ve Açıklamaları
KABALA ÖĞRENME MERKEZİ · KAVRAM SÖZLÜĞÜ
Kabala Kavramları Sözlüğü
39 İbranice kavramın anlamı, öğretideki görevi ve ilgili Kabalat dersi. Sözlük, terimlerin birbiri yerine kullanılmasını önlemek ve klasik metinleri doğru bağlamda okuyabilmek için düzenlendi.
Kabalistik bir terimin anlamı, kullanıldığı esere ve ekole göre belirginleşir. Or (Işık) ile Kli (Kap) arasındaki ilişki, tüm dünyaların fiziksel bir enerji sistemi olduğunu söylemez; Masach ve Or Hozer kavramlarını ise bütün dönemlerin Kabalistlerine aynı teknik anlamda aktarmak doğru olmaz. Her madde ilgili dersine bağlanmıştır.
Ein Sof אין סוף
Sonsuz ve sınırsız İlahi gerçekliğe işaret eden adlandırma. İlahi Öz (Atzmut) hakkında doğrudan bir ölçü veya biçim tanımlamaz.
Or Ein Sof אור אין סוף
Sonsuz Işık. Tanrı’nın Özü ile özdeş bir fiziksel ışık değil, sınırsız İlahi açığa çıkışı anlatan kavram.
Tsimtsum צמצום
Gizlenme veya daralma. Ari’nin öğretisinde sonlu ve belirli varlıkların ortaya çıkışının nasıl mümkün olduğu sorusunun temel aşamasıdır.
Reşimu רשימו
İz veya kalıntı. Tsimtsum anlatısında gizlenmeden sonra kalan etki/iz dilidir; fiziksel bir madde kalıntısı değildir.
Kav קו
Çizgi. Tsimtsum bağlamında ölçülü açığa çıkışın ve varlıklar arasındaki dereceli ilişkinin anlatımıdır.
Or אור
Işık. İlahi etkinlik veya açığa çıkışı anlatır. Fiziksel ışığın fotonlarıyla aynı kavram değildir.
Kli כלי
Kap ya da araç. Bir etkinin belirli biçimde alınmasını ve sınırlanmasını sağlayan yapıyı ifade eder. Baal HaSulam’ın anlatımında alma arzusu öne çıkar.
Or Pnimi אור פנימי
İçsel ışık. Alıcının yapısıyla ilişkilenebilen, içselleştirilen açığa çıkış biçimidir.
Or Makif אור מקיף
Kuşatıcı ışık. Alıcının mevcut sınırları içinde tam olarak içselleştirilmeyen etki için kullanılır.
Sefirot ספירות
Onlu İlahi açığa çıkış ve ilişki düzeni. Bağımsız tanrılar veya İlahi Öz’ün bölünmüş parçaları değildir.
Hohma חכמה
Bilgelik. Kavrayışın ilk belirleyici yönü; Bina’nın ayrıntılandıracağı düşüncenin başlangıç noktası.
Bina בינה
Anlayış. Hohma’daki ilk kavrayışın ayrışarak bağlantılı bir anlam yapısına dönüşmesi.
Daat דעת
Bilgi ve bağlanma. Özellikle Hasidik anlatımda düşünsel kavrayışın insanın duygu ve eylemine bağlanmasını açıklar. Onlu sayımda Keter ile ilişkisi bağlama göre değişir.
Hesed חסד
İyilik ve cömertlik yönü. Verme eğilimini Gevura’nın ölçüsüyle, Tiferet’in dengesiyle birlikte okumak gerekir.
Gevura גבורה
Güç ve sınırlama. İyiliğin amaca uygun ölçüde ortaya çıkmasını sağlayan belirleyici yön.
Tiferet תפארת
Uyum ve güzellik. Hesed ve Gevura’nın birbirini bozmadan ilişkiye girmesiyle bağlantılıdır.
Malhut מלכות
Krallık. Sefirot düzenindeki alım, ifşa ve fiilî gerçekleşme yönünü ifade eder.
Adam Kadmon אדם קדמון
İlk örüntü/ilk insan. Lurianik kozmolojide ABYA’nın üstünde incelenen düzey; Bereşit’te anlatılan tarihsel Adam HaRişon değildir.
ABYA אבי״ע
Atzilut, Beriya, Yetsira ve Asiya adlarının baş harfleri. Dört dünya arasındaki dereceli açığa çıkış düzeni.
Atzilut אצילות
Açığa çıkış dünyası. Birlik ve İlahi kaynağa bağlılığın öne çıktığı düzey.
Beriya בריאה
Yaratılış dünyası. Yaratılmış varlığın ayrı oluşunun belirginleştiği düzey.
Yetsira יצירה
Biçimlenme dünyası. Niteliklerin ve ilişkilerin oluşum düzeyi.
Asiya עשיה
Eylem dünyası. Yaratılmış düzende fiilî gerçekleşme ve mitsvaların uygulandığı düzeyle ilişkilidir.
Akudim עקודים
Lurianik dilde kapların ayrışmasının henüz sınırlı olduğu birlik aşaması.
Nekudim נקודים
Bağımsız niteliklerin ayrıştığı fakat bunların dengeli karşılıklı içerilmesinin henüz kurulmadığı düzen.
Berudim ברודים
Farklı niteliklerin yeniden ilişkilenerek Tikun düzenine yöneldiği aşamayla bağlantılı adlandırma.
Şevirat HaKelim שבירת הכלים
Kapların kırılması. Nekudim/Tohu düzeninde kapların ışığı taşıma ve birbiriyle bütünleşme yapısının bozulmasını anlatır.
Partzufim פרצופים
Yüzler/yapılar. Sefirot’un tekil niteliklerden ilişkili, iç içe düzenlere doğru örgütlenmesini açıklayan Lurianik yapı.
Birur בירור
Ayıklama ve arıtma. Kırılma sonrasında kutsallık kıvılcımlarının ayrıştırılıp yükseltilmesiyle ilgili kavram.
Tikun תיקון
Düzeltim ve yeniden düzenleme. Bozulan ilişkinin, farklılıkları yok etmeden daha uyumlu hale getirilmesi.
Nefeş נפש
Ruhun eylem ve canlılıkla bağlantılı düzeyi; beş ruh düzeyi şemasında Asiya ile ilişkilendirilir.
Ruah רוח
Ruhun nitelik ve duygusal yönelimle bağlantılı düzeyi; Yetsira’yla ilişkilendirilir.
Neşama נשמה
Ruhun düşünsel kavrayış ve bilinç yönü; Beriya ile ilişkilendirilir.
Haya חיה
Ruhun kuşatıcı birlik ve yaşam yönü; Atzilut ile ilişkilendirilir.
Yehida יחידה
Ruhun en yüksek birlik yönü; Adam Kadmon’la ilişkilendirilmesi bağlama göre yorumlanır.
Gilgul גלגול
Ruhun yeniden bedenlenmesi. Özellikle Şaar HaGilgulim’de ruhun gelişimi ve tamamlanması çerçevesinde çalışılır.
İbur–Yenika–Mohin עיבור יניקה מוחין
Gebelik, emzirme ve olgun idrak. Partzuf veya ruh düzeyinin gelişim aşamalarını anlatan teknik üçlü.
Masach מסך
Perde/ekran. Baal HaSulam’ın teknik anlatımında kendisi için doğrudan alımı sınırlandıran işlev.
Or Hozer אור חוזר
Geri dönen ışık. Baal HaSulam’ın sistematik açıklamasında reddedilen doğrudan alımdan doğan ve verme amacıyla almayı mümkün kılan giysi.
Kaynaklar ve kullanım
Sözlüğün kavram seçimi ve ekoller arasındaki ayrımları, Kabalat’ın mevcut dersleriyle birlikte KabbalaOnline Kavram Sözlüğü A–K ve L–Z kaynakları karşılaştırılarak hazırlanmıştır. Bu sayfadaki Türkçe açıklamalar Kabalat için özgün biçimde yazılmıştır; özgün klasik metnin doğrudan çevirisi değildir.
Ayrıntılı ders sırasına Kabala Öğrenme Merkezi üzerinden ulaşılabilir. İbranice Tanah metinleri için ToraOku kullanılabilir.
