Misyoner İddiaları Arşivi

4 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

51. İddia: Maşiah’ın aynı anda hem Tanrı hem insan olması gerekir

Maşiah, Tanah’ta David’in soyundan gelecek ve halkı adaletle yönetecek kraldır. Hristiyan iddiası bu görevin ötesine geçer ve kralın yalnızca insan olup olmadığı sorusunu ortaya atar. Bu soruya cevap vermek için kralın kim olduğu, Haşem’le ilişkisi ve David’le soy bağı ayrı ayrı ele alınmalıdır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Maşiah, Tanah’ta David’in soyundan gelecek ve halkı adaletle yönetecek kraldır. Hristiyan iddiası bu görevin ötesine geçer ve kralın yalnızca insan olup olmadığı sorusunu ortaya atar. Bu soruya cevap vermek için kralın kim olduğu, Haşem’le ilişkisi ve David’le soy bağı ayrı ayrı ele alınmalıdır.

Bu öğretiyi benimseyen Hristiyanlar, Maşiah’ın, yani Mesih’in aynı anda hem tam Tanrı hem tam insan olması gerektiğini savunurlar. İsa’nın insan doğasını annesi Miryam’dan aldığını, başlangıcı olmayan Tanrı’nın Oğlu olduğunu ve insan babası olmadan doğduğunu söylerler. David soyuna verilen oğulluk sözünü, İmmanuel adını ve Yeşaya 9’daki “Güçlü Tanrı” ifadesini buna dayanak gösterirler. David’le soy bağını açıklamak için iki yol önerirler. Birinde Yosef’in biyolojik baba olmadan baba sayıldığını, diğerinde Miryam’ın soyunun David’e uzandığını ileri sürerler.

Tanah’ın Cevabı:

Yehezkel 34:23–24’te Haşem, İsrael’in başına getireceği yöneticiyi “kulum David” diye adlandırır: “Ben onların Tanrısı olacağım, kulum David de aralarında önder olacak.” Yehezkel 37:24–27’de halk bu kralın yönetiminde Haşem’in hükümlerini yerine getirir; Haşem de kutsal yerini halkın arasında kurar. Tanrı halkının Tanrısıdır; görevlendirdiği kral ise O’nun kuludur.

Hristiyan açıklaması, İsa’nın insan doğasıyla kul, Tanrısal doğasıyla Tanrı olduğunu söyler. Bu açıklamada aynı kişiye iki ayrı nitelik yüklenir. Yehezkel ise kralı halkın arasındaki kul ve önder, Haşem’i de halkın Tanrısı olarak tanıtır. Kralın aynı zamanda Tanrı olduğunu söylemez. Hoşea 11:8–9’da Haşem, Efrayim’i yok etmeyeceğini söylerken “Ben Tanrı’yım, insan değilim; senin ortandaki Kutsal Olan’ım” der. Bamidbar 23:19’da da Tanrı’nın yalan söyleyen veya sözünden dönen bir insan olmadığı belirtilir. Halkının arasında bulunan ve sözünü yerine getiren Haşem’dir.

Krala “oğul” denmesi de onu Tanrı yapmaz. Şemuel Bet 7:12–14’te Haşem, David’in soyundan gelecek krala baba olacağını söyler. Divre HaYamim Alef 22:9–10 bu sözü Şelomo’ya bağlar. Şelomo, David ile Batşeva’nın oğludur (Şemuel Bet 12:24). Tehilim 2:6–8’de oğul ilanı kralın Siyon’a yerleştirilmesiyle birlikte gelir. Aynı aile dili Mısır’dan çıkarılan İsrael halkı için de kullanılır (Şemot 4:22–23; Devarim 14:1–2).

Yeşaya 7’de Ahaz döneminde bir çocuk işaret olarak verilir. Çocuk iyiyi kötüden ayırmayı öğrenmeden önce Ahaz’ın korktuğu iki kralın ülkesi terk edilecektir. Çocuğa verilen İmmanuel adı “Tanrı bizimle” demektir. Yeşaya 8:8–10’da aynı söz, düşmanların planlarının boşa çıkmasıyla ilişkilendirilir. Çocuğun adı Tanrı’nın halkıyla birlikte olduğunu bildirir; Tanrı’nın onun insan babasının yerini aldığını söylemez.

Tanah, Haşem’in çocuk sahibi olamayan veya yaşlanmış kadınlara çocuk verdiğini de anlatır. Sara, Avraam’a bir oğul doğurur (Bereşit 21:1–3); Haşem Hanna’yı hatırlar ve Şemuel doğar (Şemuel Alef 1:19–20); Manoah’ın eşine de bir oğul doğuracağı bildirilir (Şofetim 13:2–5). Bu olaylarda Tanrı’nın yardımı ile insanın soy bağı ayrı şeylerdir.

Yeşaya 9:5–6’daki “Güçlü Tanrı” sözü daha doğrudan bir kanıt olarak gösterilir. Aynı ifade Yeşaya 10:20–21’de Haşem için kullanılır. Yeşaya 9’daki adların nasıl gruplandırılacağı konusunda farklı okumalar vardır. Sorulardan biri, hangi sözlerin çocuğun adı olarak okunacağıdır. Ayetteki adların tümü çocuğa ait kabul edildiğinde de adın içindeki sözlerin kimi anlattığı ayrıca incelenmelidir. Yeremya 23:5–6’da David için çıkacak kral “Haşem doğruluğumuzdur” adıyla anılır; Yeremya 33:15–16’da aynı ad Yeruşalayim’e verilir. Ad, şehrin Tanrı olduğunu söylemez.

Yeşaya 9’da çocuk David’in tahtında adaletle yönetecektir; bunu gerçekleştirecek olanın Haşem olduğu söylenir. Yeşaya 9:3’teki Midyan benzetmesi 10:26’da Asur’un yenilgisi için de kullanılır. Haşem’in gayretinin bunu gerçekleştireceği sözü ise Yeruşalayim’in Asur’dan kurtuluşu anlatılırken yeniden geçer (Yeşaya 37:31–32). Kralın yönetimi, Haşem’in halkını kurtarmasıyla birlikte anlatılır.

David’in tahtına oturacak kralın soyu da önemlidir. Yeşaya 11:1–3 onu Yişay’ın kökünden çıkan bir filiz olarak anlatır; Haşem’in ruhu onun üzerindedir. Yeremya onu David için çıkarılacak doğru dal olarak adlandırır. David’e verilen vaat onun evini, soyunu ve tahtını kapsar (Şemuel Bet 7:12–16).

Tora’da halk ailelerine ve baba evlerine göre kaydedilir (Bamidbar 1:18). Bir kişinin Yahudi olması, hangi kabileden geldiği veya David’in krallık ailesine bağlı olup olmadığıyla aynı soru değildir. Hristiyan anlatısında Yosef’in David soyundan geldiği, fakat İsa’nın biyolojik babası olmadığı söylenir. Tanah’ta, David soyundan bir erkeğin kendisinden doğmayan bir çocuğu evlat edinmesiyle David’in krallık soyunun o çocuğa geçtiğini bildiren bir hüküm gösterilmez. Yosef’in biyolojik baba sayılması ise insan babası olmadan doğum iddiasıyla çelişir.

Luka’daki soy listesinin Miryam’a ait olduğu ve onun David soyundan geldiği de ileri sürülür. Anne tarafından akrabalık gerçektir ve Tanah’ta kaydedilir. Şeşan’ın kızı Mısırlı Yarha’dan Attay’ı doğurur; sonraki kuşaklar listelenir. Böyle bir listenin anneden gelen akrabalığı göstermesi, taht hakkını da o yolla verdiği anlamına gelmez.

Yair, Hetsron’un ailesinde sayılırken babasının annesi üzerinden bağlı olduğu Menaşe’nin adıyla da anılır. Huram’ın annesinin Dan soyundan, babasının Sur’lu olduğu bildirilir (Divre HaYamim Alef 2:21–23, 34–41; Bamidbar 32:41; Divre HaYamim Bet 2:13). Bu kayıtlar anne tarafından bağı gösterir; David’in tahtının o bağ yoluyla aktarıldığını söylemez. Kohenlikte de sunak görevi Aharon’a ve oğullarına verilmiştir (Bamidbar 18:7).

Tselofhad’ın kızları babalarının toprağını miras alır (Bamidbar 27:6–11). Miras başka bir kabileye geçmesin diye kendi babalarının kabilesi içinde evlenmeleri istenir; toprak babalarının kabilesinde kalır (Bamidbar 36:6–12). Bir kızın mülk alabilmesi, David’in krallık soyunun anne çizgisinden aktarıldığını göstermez.

Yeşaya 7’de çocuğun adıyla Haşem’in yaptığı iş birlikte okunur. İmmanuel “Tanrı bizimle” demektir. 8:10’da, düşmanların planının başarısız olması aynı sözle açıklandığında Tanrı’nın kim olduğu ve kimin yanında bulunduğu cümlenin içinden anlaşılır. Çocuğun adı bu desteği hatırlatır. 7:16’da verilen süre, çocuğun erken gelişimini Ahaz’ın korktuğu iki kralın sonuna bağlar. Adın taşıdığı ilahi mesaj, çocuğun Tanrısal bir doğaya sahip olduğunu veya insan babası olmadan doğduğunu bildiren bir söz içermez. Yeşaya 7:13–16 ve 8:8–10.

Matta’nın anlatısı İsa’nın gebeliğine dair özel iddiayı kendisi anlatır ve İmmanuel sözünü o anlatıya uygular. Yeşaya, Ahaz döneminde bir çocuğun doğumunu ve iki kralın sonunu anlatır. Bu iki cümle biçimi arasındaki fark, adın anlamıyla çocuğun doğasının aynı şey sayılmasına engeldir. Tanah’ın gelecekteki kralı için verdiği bilgi, kralın David soyundan çıkacağı ve Haşem’in onu halkının başına getireceğidir. Matta 1:18–25 ve Yehezkel 37:24–28.

Tanah, Haşem’i İsrael’in Tanrısı; David soyundan getireceği kralı da O’nun kulu olarak tanıtır. Oğulluk dili, Tanrı’nın halkıyla ve seçtiği kralla ilişkisini anlatır. Bu sözlerden hem Tanrı hem insan olan bir Maşiah sonucu çıkmaz.

Yeşaya 9 için Masoretik ayet numaraları kullanılmıştır. Buradaki 9:3 ve 9:5–6, birçok Hristiyan baskısında 9:4 ve 9:6–7 olarak geçer.

Tanah kaynakları: Yehezkel 34:23–24; Yehezkel 37:24–27; Hoşea 11:8–9; Bamidbar 23; Şemuel Bet 7:12–14; Şemuel Bet 12:24; Divre HaYamim Alef 22:9–10; Tehilim 2:6–8; Şemot 4; Devarim 14; Yeşaya 7; Yeşaya 8; Bereşit 21; Şemuel Alef 1:19–20; Şofetim 13; Yeşaya 9:5–6; Yeşaya 9; Yeşaya 10; Yeşaya 37; Yeremya 23; Yeremya 33; Yeşaya 11; Şemuel Bet 7:12–16; Bamidbar 1:18; Divre HaYamim Alef 2; Bamidbar 32; Divre HaYamim Bet 2; Bamidbar 18; Bamidbar 27:6–11; Bamidbar 36; Şemot 4:22; Devarim 14:1; Bamidbar 23:19.

Bu iddianın sayfası

98. İddia: Tanah Tanrı’nın insan biçiminde fiziksel bedeni olduğunu öğretir

Tora, insanın Haşem’in suretinde yaratıldığını söyler. Suret, biçim veya benzerlik anlatan bir sözdür. Tanah’ta insan gibi görünen melekler ve insanı andıran peygamberlik görüntüleri de vardır. Bu örneklerin Haşem’in kendisi hakkında ne söylediği, her anlatının kendi açıklamasına bakılarak anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tora, insanın Haşem’in suretinde yaratıldığını söyler. Suret, biçim veya benzerlik anlatan bir sözdür. Tanah’ta insan gibi görünen melekler ve insanı andıran peygamberlik görüntüleri de vardır. Bu örneklerin Haşem’in kendisi hakkında ne söylediği, her anlatının kendi açıklamasına bakılarak anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, insanın Tanrı’nın suretinde yaratılmasını, meleklerin insan gibi görünmesini ve Yehezkel’in taht üzerinde insanı andıran bir biçim görmesini birlikte ele alırlar. Bunlardan, Tanrı’nın insan biçiminde fiziksel bir varlık olduğu sonucunu çıkarırlar. Onlara göre Tanrı’nın bedeni, et ve kandan daha üstün bir yapıdadır.

Tanah’ın Cevabı:

Haşem, Sinay’ın diğer adı olan Horev’de, bütün İsrael’e ateşin içinden konuştu. Halk sözlerini duydu. Moşe iki kez hiçbir suret görmediklerini hatırlatır. Erkek, kadın veya başka bir canlı biçiminde suret yapma yasağını da bu olaya bağlar. Halk Haşem’in kendisine konuştuğunu işitti. Bu karşılaşmayı gerçek kılan şey, bir beden görmesi değildi. Bu olay, halkın Haşem’in insan biçimindeki bir bedenini gördüğü iddiasına dayanak vermez. İsrael, Haşem’i O’nun sözüyle tanıdı. (Devarim 4:12–19)

Rambam, Tora ve peygamberlerin sözlerini birlikte değerlendirerek Haşem’in beden ve fiziksel biçim taşımadığını açıklar. Raavad ise kutsal metinlerdeki anlatımları farklı anlayan bazı önemli kişilerin de bulunduğunu söyler ve Rambam’ın onları sınıflandırmasına itiraz eder. Bu itiraz, görülen bir biçimin Tanrı’nın özü olduğunu kanıtlamaz.

Bereşit, insanın Haşem’in suretinde yaratıldığını söylerken hem erkeği hem kadını bu sözün içine alır. Hemen ardından insanların canlılar üzerinde yönetme sorumluluğunu anlatır. Ayet, insana yaratılışta özel bir yer verir ve bir görev yükler. Yeşaya, Haşem’in düşüncelerinin bizim düşüncelerimizden yüce olduğunu söyler. Bundan, insanın Haşem’e ancak beden bakımından benzeyebileceği çıkmaz. İnsana yeryüzünde sorumluluk verilmesi, Yaratıcı’nın insan organları taşıdığını varsaymadan da anlamlıdır. (Bereşit 1:26–28, Yeşaya 55:8–9)

Moşe’nin gördükleri de kendi bağlamında anlatılır. Bamidbar’da başka peygamberlerin gördüğü düş ve görümlerden söz edilir. Moşe ile konuşma ise açıktır. Moşe’ye söylenenlerin anlamını bulmak için bilmece çözmesi gerekmez. Moşe, Haşem’in görünüşüne bakar. Tora bu görünüşün insan biçiminde bir beden olduğunu söylemez.

Şemot, Haşem’in Moşe ile yüz yüze, bir insanın arkadaşıyla konuştuğu gibi konuştuğunu anlatır. Aynı bölümde Moşe görkemi görmek isteyince Haşem yüzünün görülemeyeceğini söyler. “Yüz yüze” sözü konuşmanın yakınlığını anlatır. El, yüz ve arkadan görme ifadelerinin geçtiği sahne de Moşe’nin görmek istediği görkemle ilgilidir. Bereşit’te insan gibi görünen elçilerin olması, gönderenin aynı biçime sahip olduğunu göstermez. (Bamidbar 12:6–8, Şemot 33:11, 33:18, 33:20–23, Bereşit 18:1–5, 19:1–2)

Yehezkel, tahtı andıran bir biçimin üzerinde insana benzeyen bir görünüm görür. Çevresindeki parıltıyı yağmur bulutundaki gökkuşağına benzetir. Gördüklerinin tamamını Haşem’in görkeminin görünüşü olarak tanıtır. Bu sahnede ne görüldüğünü peygamberin kendi cümlesi belirler. Haşem’in görkemini gösteren bu sahneyi O’nun fiziksel bedeninin resmi saymak, Yehezkel’in yaptığı ayrımı yok eder. (Yehezkel 1:26–28)

Şelomo, Tapınağın açılışında Haşem’e duasını gökte işitmesi için seslenir. Aynı duada göklerin göklerinin bile Haşem’i içine alamayacağını söyler. Tapınak halkın Haşem’in adına yöneldiği ve dua ettiği yerdir. Göklerin Haşem’in tahtı, dünyanın ayaklarının altındaki tabure olarak anılması da O’nun egemenliğini anlatır. Yeşaya bu sözün hemen ardından Haşem için nasıl bir ev yapılabileceğini sorar. Moşe’nin Haşem’i gökte ve yerde tek Tanrı olarak tanıtması da bu egemenliği bir yere sığdırmaz. (Melahim Alef 8:27, 8:28–30, Yeşaya 66:1–2, Devarim 4:39)

Haşem insanla konuşur, emir verir ve bağışlar. İnsanlarla ilişki kurmak için insan organlarına ihtiyaç duyduğu iddiası, Tanah’ın bu eylemlere yüklemediği bir şarttır. Bamidbar, Haşem’in insan gibi yalan söylemediğini ve sözünden dönmediğini anlatır. Hoşea’da Haşem, Efrayim’i yok etmeyeceğini söylerken “Ben Tanrı’yım, insan değilim” der. Bu sözlerin konusu Haşem’in güvenilirliği ve merhametidir. Moşe’nin Haşem’i yavrularını kanatları üzerinde taşıyan kartala benzetmesi de korumasını anlatır. Benzerlik, anlatılan özelliğe aittir. İnsanın dirilişte beden taşıması da Yaratıcı’nın beden taşıdığı sonucunu vermez. Yeşaya’nın bütün yeryüzüne “Bana dönün ve kurtulun” diye seslenen Haşem’i de insan biçimine sığdırılmaz. Horev’de konuşan ve göklerin bile içine alamadığı Haşem’i, görümdeki bir şekli temel alarak fiziksel insan biçiminde tanımlamak Tanah’ın kendi açıklamasını tersine çevirir. (Bamidbar 23:19, Devarim 32:11–12, Hoşea 11:9, Yeşaya 45:18–24)

Özgün metin için ayrıca Devarim 4:12–16 ve Bamidbar 23:19.

Bu iddianın sayfası

240. İddia: Bedensiz Tanrı düşüncesi Yahudilikte büyük ölçüde Rambam’ın etkisiyle yaygınlaştı ve Tanah’ta temeli yoktur

Tanah’ta Tanrı insanla konuşur, karar verir ve antlaşma kurar. Bazı ayetlerde Tanrı’nın eli, yüzü veya kanatları da anılır. Tanrı’nın eliyle ilgili bir söz kurtarmayı, kanatlarıyla ilgili bir söz korunmayı anlatabilir. Bu benzetmelerin neyi ifade ettiği, yer aldıkları ayetlerden anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tanah’ta Tanrı insanla konuşur, karar verir ve antlaşma kurar. Bazı ayetlerde Tanrı’nın eli, yüzü veya kanatları da anılır. Tanrı’nın eliyle ilgili bir söz kurtarmayı, kanatlarıyla ilgili bir söz korunmayı anlatabilir. Bu benzetmelerin neyi ifade ettiği, yer aldıkları ayetlerden anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tanrı’nın insanla konuşmasını ve insan bedenine ait sözcüklerle anlatılmasını, O’nun kişisel ve bedensel olduğuna kanıt sayarlar. Onlara göre bedensiz ve kişisel olmayan bir Tanrı anlayışı Tanah’a dayanmaz. Bu düşüncenin büyük ölçüde Rambam’ın 12. yüzyıldaki etkisiyle Yahudilikte yayıldığını söylerler.

Tanah’ın Cevabı:

Tanrı’nın insanla konuşması, bilmesi, istemesi ve antlaşma kurması, O’nun insan bedeni taşımasını gerektirmez. Tanrı’nın insanla ilişki kurması ile maddi bir bedene sahip olması ayrı iddialardır. Tanah ilahi iradeyi ve ilişkiyi anlatırken Tanrı’yı yaratılmış bir insan bedenine indirgemez.

Devarim 4:12’de İsrael’in Sinay’da bir ses işittiği, ancak gözle görülebilen bir biçim, yani suret görmediği söylenir. 4:15–19’da bu olay hatırlatılır ve erkek, kadın, hayvan veya gökteki varlıklar biçiminde tasvirler yapılarak onlara tapınılması yasaklanır. Ayet doğrudan Sinay’da görülen ve görülmeyen şeyleri anlatır; Tanrı’yı orada görülmüş bir insan biçimiyle tanımlamaz.

I Melahim 8:27’de Şelomo, “Gökler ve göklerin göğü bile Seni içine alamaz” der. Yeşaya 40:18 ve 25, Tanrı’nın kime veya hangi surete benzetilebileceğini sorar. Bu sözler Tanrı’yı belirli bir yerde duran bir cisim gibi tarif etmez. Ayetler Tanrı’ya denk olan bir varlık da göstermez.

Bamidbar 23:19’daki “Tanrı insan değildir” ifadesi Tanrı’nın sözündeki doğruluk bağlamındadır. Hoşea 11:9’daki “Ben Tanrı’yım, insan değilim” sözü ise merhamet bağlamında kullanılır. İlk ayet Tanrı’nın sözünde durmasını, ikinci ayet ise Tanrı’nın davranışını insanınkinden ayıran merhameti anlatır. İkisi de Tanrı’yı insan türünden bir varlık olarak tarif etmez.

Tanah’ta Tanrı’nın “eli”, “yüzü” veya “kanatları” gibi anlatımlar da vardır. Yeşaya 59:1’de elin kısalmaması kurtarma gücünün tükenmediğini, Tehilim 91:4’te kanatlar korunmayı anlatır. Devarim 31:17–18’de yüzün gizlenmesi halkla ilişkideki yargıyı ifade eder. El kurtarma gücünü, kanat korunmayı, yüzün gizlenmesi ise halkın karşılaştığı yargıyı anlatır. Sözcüklerin anlamını, o ayette anlattıkları iş belirler.

Yehezkel 1:26–28’de insan görünümüne benzeyen bir tasvir vardır. Peygamber demut ve mar’eh, yani “benzerlik” ve “görünüş” sözcüklerini kullanır. Gördüğünü Tanrı’nın görkeminin görünümü olarak anlatır. Bu tasviri Tanrı’nın özünün fiziksel ölçüsü saymak, peygamberin gördüğü benzerliği Tanrı’nın kendisine yükler. Ayet Tanrı’ya ait bir bedenin varlığını veya ölçülerini bildirmez.

İskenderiyeli Filon’da da Tanrı’nın bedensizliğine ilişkin açıklamalar bulunur. Filon, sonraki rabbinik hukuk adına konuşmaz. Yazdıkları, Tanrı’nın bedensizliğinin Rambam’dan önce de savunulduğuna tarihsel bir örnektir.

Rambam’dan yaklaşık iki yüzyıl önce Saadya Gaon, Emunot veDeot eserinde Tanrı’ya beden ve şekil yüklenmesini reddetmiştir. Bahya ibn Pakuda da Rambam’dan önce ilahi birlik üzerine yazmıştır.

Rambam bedensizlik öğretisini güçlü bir felsefi ve hukuki sistem içinde açıklamıştır. Öğretiyi sistemleştirmesi, onu ilk kez kendisinin ortaya koyduğu anlamına gelmez. Tanrı’nın bedensiz olması, iradesiz veya insanla ilişkisiz olduğu anlamına da gelmez.

Raavad, Rambam’ın Tanrı’nın bedeni olduğunu söyleyenlere yönelik eleştirisine cevap verir. Kutsal metindeki ve aggadadaki, yani Yahudi geleneğinin anlatı ve öğretilerindeki ifadeleri bu şekilde anlayan önemli kişilerin bulunduğunu yazar. Bu not, Tanah ve rabbinik anlatılardaki beden dilini doğrudan fiziksel bir tarif olarak okuyanların da bulunduğunu gösterir. Yine de Tanah’ın el, yüz ve kanadı hangi anlamda kullandığı ayetlerden anlaşılır. Rambam’dan önceki kaynaklar da Tanrı’nın bedensizliği düşüncesinin onunla başlamadığını gösterir. Tanrı’nın bedeni olmadan insanla konuşması ve antlaşma yapması arasında bir çelişki yoktur.

Kaynaklar: Devarim 4:12–19; I Melahim 8:27; Yeşaya 40:18, 25; 59:1; Bamidbar 23:19; Hoşea 11:9; Tehilim 91:4; Devarim 31:17–18; Yehezkel 1:26–28; Saadya Gaon, Emunot veDeot II; Bahya ibn Pakuda, Hovot HaLevavot, Şaar HaYihud; Raavad, Rambam’ın Mişne Tora, Teşuva 3:7’sine notu; Rambam, More Nevuhim I; Filon, De Somniis I.232–233.

Bu iddianın sayfası

199. İddia: İnsanların gelecekte bedenleriyle dirilecek olması, Tanrı’nın da fiziksel bir bedeni olduğunu gösterir

Tanah, ölülerin yeniden yaşamasından ve insanın Tanrı’nın suretinde yaratılmasından söz eder. İlk söz insanın ölümden sonra ne yaşayacağı, ikincisi Tanrı ile insan arasındaki benzerliğin ne anlama geldiğiyle ilgilidir. Bu benzerliğin neyi kapsadığı, Tanah’ın Tanrı hakkında söylediği diğer sözlerle birlikte anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tanah, ölülerin yeniden yaşamasından ve insanın Tanrı’nın suretinde yaratılmasından söz eder. İlk söz insanın ölümden sonra ne yaşayacağı, ikincisi Tanrı ile insan arasındaki benzerliğin ne anlama geldiğiyle ilgilidir. Bu benzerliğin neyi kapsadığı, Tanah’ın Tanrı hakkında söylediği diğer sözlerle birlikte anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, doğru insanların gelecekte bedenleriyle dirileceğini ve Tanrı’ya benzeyeceğini söylerler. Tanrı’nın bedeni olmasaydı insanın alacağı ödülün de bedensiz olması gerektiğini ileri sürerler. Buradan Tanrı’nın fiziksel bir bedene sahip olduğu sonucunu çıkarırlar.

Tanah’ın Cevabı:

Tanah ölülerin yeniden yaşamasından söz eder. Fakat dirilen insanın bedene sahip olması, onu dirilten Tanrı’nın da bedene sahip olduğunu göstermez. İnsan yaratılmış bir varlıktır. Diriliş, yaratılmış insanın başına gelecek bir olayı anlatır. Tanrı’ya fiziksel beden yüklemek için Tanah’tan ayrıca bir dayanak gösterilmesi gerekir.

Daniel 12:2’de וְרַבִּים מִיְּשֵׁנֵי אַדְמַת־עָפָר יָקִיצוּ, “Toprağın tozunda uyuyanların birçoğu uyanacak” denir. Daniel 12:13’te peygamberin günlerin sonunda payı için ayağa kalkacağı söylenir. Yeşaya 26:19’da da ölülerin yaşamasından ve kalkmasından söz edilir. Bu ayetlerde uyuyan, uyanan ve ayağa kalkan insandır. İnsanın dirilişini anlatan bu sözler Tanrı’ya beden yüklemez.

Yehezkel 37’deki kuru kemikler görümü, peygamber tarafından şöyle açıklanır: הָעֲצָמוֹת הָאֵלֶּה כָּל־בֵּית יִשְׂרָאֵל הֵמָּה, “Bu kemikler bütün İsrael Evi’dir” (37:11). Görüm, yani peygamberin gördüğü olağan dışı sahne, umudunu yitirmiş halkın yeniden ayağa kalkmasını anlatır. Kemiklerin canlanması diriliş düşüncesiyle de ilişkilendirilebilir. Görüm Tanrı’nın bedenli olduğunu bildirmez.

Bereşit 1:26–27, insanın Tanrı’nın suretinde yaratıldığını bildirir. Benzerliğin hangi bakımdan kurulduğuna da bakmak gerekir. Ayet Tanrı’nın insan yüzü, kolları veya bacakları olduğunu söylemez. Devarim 4:12 ve 15’te İsrael’in Sinay’da bir ses duyduğu, ancak hiçbir suret, yani gözle görülen bir biçim görmediği söylenir. Devamında böyle bir suret yapılması yasaklanır.

Şelomo, göklerin göğünün bile Tanrı’yı içine alamayacağını söyler (Melahim Alef 8:27). Hoşea 11:9’da Tanrı, “Ben Tanrı’yım, insan değilim” der. Yehezkel 1:26–28’deki görüm ise “benzerlik” ve “görünüş” sözcükleriyle anlatılır. Peygamber gördüğü sahnenin neye benzediğini tarif eder. Bu tarif Tanrı’nın kendi bedenine ilişkin bir açıklama olarak verilmez.

Saadia Gaon, Emunot ve-Deot eserinde Tanrı’ya bir beden yüklenmesini reddeder. Aynı eserde ölülerin dirilişini de savunur. Bu, iki öğretinin birlikte nasıl kabul edildiğine dair açık bir Yahudi düşüncesi örneğidir. Bir insanın bedeniyle dirileceğini söylemek, Tanrı’nın da et ve kemikten oluştuğu sonucunu vermez. İddia, dirilen insan için söylenen özelliği onu dirilten Tanrı’ya aktarmaktadır.

Tanah kaynakları: Daniel 12:2–3 ve 12:13; Yeşaya 26:19; Yehezkel 1:26–28 ve 37:1–14; Bereşit 1:26–27; Devarim 4:12–19; Yeşaya 40:18, 25; Bamidbar 23:19; Hoşea 11:9; Melahim Alef 8:27; İyov 19:25–27. Yorum: Saadia Gaon, Emunot ve-Deot, II ve VII. bölümler.

Bu iddianın sayfası