Misyoner İddiaları Arşivi

Bereşit 15:6 Avraam’ın HaŞem’e güvenini gerçekten merkeze alır: “Avraam HaŞem’e güvendi ve bunu ona tsedaka olarak değerlendirdi.”⁶⁵ Fakat aynı Avraam birkaç bölüm sonra HaŞem’in ağzından “sesimi dinledi; korumamı, mitsvalarımı, kurallarımı ve Toralarımı korudu” sözleriyle tanımlanır.⁶⁶ Tanah bir tarafta inanan Avraam, öte tarafta eylem insanı Moşe diye iki ayrı dini tip kurmaz. Aynı Avraam hem güvenir hem itaat eder.

Avraam’ın hayatı bu birlik içinde ilerler. HaŞem ülkesinden ayrılmasını söylediğinde gider; brit mila (sünnet antlaşması) emredildiğinde kendisini ve ev halkını sünnet eder; Yitshak konusunda çağrıldığında cevap verir. Onun güveni yalnız zihinde kabul edilen bir önerme değildir. HaŞem’in sözüne göre yaşamını değiştirecek kadar gerçek bir bağlılıktır. Birine güvendiğini söyleyip onun hiçbir çağrısına karşılık vermemek nasıl boş bir söz olurduysa, Avraam’ın emunasını itaatinden ayırmak da Bereşit’in anlattığı kişiyi ikiye bölmek olur.

Bereşit 26:5’in kullandığı dil bu nedenle önemlidir: Avraam HaŞem’in sesini dinler, mitsvalarını, kurallarını ve Toralarını korur. Bavli, bu ayeti daha ileri bir deraş (yorum yoluyla genişletilmiş açıklama) içinde Avraam’ın Tora Sinay’da verilmeden önce bile Tora’yı yerine getirdiği düşüncesine bağlar. Bu rabbinik yorum peşatla (metnin bağlamsal düz anlamıyla) aynı kanıt düzeyinde değildir; fakat Yahudi geleneğinin Avraam’ı hiçbir zaman mitsvaların karşısına yerleştirilmiş “yalnız iman” figürü olarak görmediğini açıkça gösterir.

Moşe’nin Tora’sında da içsel bağlılık ile eylem birbirine rakip değildir. Şema’nın hemen ardından “Tanrın HaŞem’i bütün yüreğinle, bütün canınla ve bütün gücünle seveceksin” denir.⁶⁷ Devarim başka bir yerde İsrael’den HaŞem’den korkmasını, O’nun yollarında yürümesini, O’nu sevmesini ve bütün yürekle hizmet etmesini ister.⁶⁸ Sevgi, korku, bağlılık, hizmet, yürümek ve mitsvaları yerine getirmek aynı ilişkinin parçalarıdır. Tora insanın yalnız elini değil kalbini de ister; eylemi içi boş ritüele, içsel bağlılığı da eylemsiz duyguya indirgemez.

Hristiyan “iman ve işler” karşıtlığı Tanah’ın birlikte tuttuğu bu unsurları ayırır. Önce iman içsel ve yüce bir kategori, işler ise dışsal ve insanın kendi doğruluğunu kazanmaya çalıştığı daha düşük bir kategori haline getirilir; ardından Avraam ilkine, Moşe ikincisine yerleştirilir. Fakat emuna kelimesinin Tanah’taki anlam alanı da böyle dar değildir. Emuna güven, güvenilirlik, sadakat ve sebatı da içerir. İnsanın yalnız zihninde neyi doğru kabul ettiğini değil, kime bağlı kaldığını anlatabilir. Habakkuk 2:4’te bu yön özellikle belirgindir.

Avraam’ın emunası itaatinde biçim kazanır. Bereşit 15:6’yı Bereşit 26:5’e karşı kullanmak, aynı kişinin güvenini ve itaatini birbirinin düşmanı yapmak demektir. Kök ile meyve nasıl rakip değilse, emuna ile mitsva da rakip değildir: emuna kökteki bağlılık, mitsva bu bağlılığın yaşamdaki biçimidir. Sinay Avraam’ın Tanrısını değiştirmez; Moşe de Avraam’ın ilişkisini “iman”dan çıkarıp “işler” adı verilen başka bir sisteme taşımaz.

HaŞem’in Avraam hakkında söylediği söz bu ayrımı tek başına bozar: “Avraam sesimi dinledi; mitsvalarımı, kurallarımı ve Toralarımı korudu.” Avraam’ı “iman dini”nin, Moşe’yi “işler dini”nin temsilcisi yapabilmek için Tanah’ın tek kişide birleştirdiği güven ile itaati önce birbirinden koparmak gerekir.⁶⁹

Kaynaklar

64. Duncan Heaster, Jesus for Jews, s. 2–7. ↩

65. Tanah, Bereşit 15:6. ↩

66. Tanah, Bereşit 26:5. ↩

67. Tanah, Devarim 6:5. ↩

68. Tanah, Devarim 10:12. ↩

69. Kabalat.com: “Eylem ve İman”; “Tora’yı Yerine Getirmek Mümkün Müdür?”; “Yasa artık geçersiz mi?” ↩