2 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
171. İddia: Mezmurlar 80 ve 110’daki sağ el dili İsa’nın Maşiah olduğunu kanıtlar
Tehilim 80’de Tanrı’nın sağındaki bir adam için yardım istenir. Tehilim 110’da ise Tanrı birine “Sağımda otur” der. Her iki şiirde de sağ taraf anılır, ancak kimin konuştuğu ve sağdaki kişiye ilişkin ne söylendiği ayetten ayete değişir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tehilim 80’de Tanrı’nın sağındaki bir adam için yardım istenir. Tehilim 110’da ise Tanrı birine “Sağımda otur” der. Her iki şiirde de sağ taraf anılır, ancak kimin konuştuğu ve sağdaki kişiye ilişkin ne söylendiği ayetten ayete değişir.
Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, iki mezmurda da Tanrı’nın sağında bulunan kişinin İsa olduğunu söylerler. Tehilim 80’deki adamı Tehilim 110’da oturmaya çağrılan efendiyle bir tutarlar. Böylece İsa’nın Maşiah olarak Tanrı’nın yanında hüküm sürdüğü sonucuna varırlar.
Tanah’ın Cevabı:
“Sağ” sözcüğünün kimi ve neyi anlattığını her mezmurun kendi sahnesi belirler. Tehilim 80, İsrael’in kurtuluşu için edilen bir duadır. Tehilim 110’da ise Tanrı bir efendiye “Sağımda otur” der. Yahudi yorumlarında bu sözler Maşiah ile de ilişkilendirilmiştir. Hiçbiri Nasıralı İsa’yı adlandırmaz.
Tehilim 80, Tanrı’ya “İsrael’in Çobanı” diye seslenir; Efrayim, Binyamin ve Manaşşe için yardım ister. Mısır’dan çıkarılıp ülkeye dikilen asma, yani üzüm bitkisi, İsrael’i anlatır (80:9–16). Halk, zarar görmüş asmanın yeniden korunmasını ve Tanrı’nın yüzünü parlatmasını, yani onlara yeniden iyilik ve yakınlık göstermesini ister.
Masoretik 80:18’de תְּהִי־יָדְךָ עַל־אִישׁ יְמִינֶךָ עַל־בֶּן־אָדָם אִמַּצְתָּ לָּךְ denir: “Elin sağındaki adamın üzerinde olsun, kendin için güçlendirdiğin insan oğlunun üzerinde.” Bu, Tanrı’nın elinin onun üzerinde olması için edilen yardım duasıdır. Tanrı’nın elinin o kişinin üzerinde olması, onu koruması ve güçlendirmesi için edilen duayı anlatır. Ayette kişinin gökte Tanrı’nın sağında bir tahtta oturduğu söylenmez. Hemen ardından topluluk, Tanrı’dan kendisine yeniden yaşam vermesini ister (80:19–20).
Tehilim 80’in Aramice Targumu, 16. ayette Tanrı’nın güçlendirdiği kişi için “Kral Maşiah” der. İbn Ezra da ilgili açıklamasında İsrael ve Maşiah ben Efrayim yorumlarına yer verir. Bu yorumlar ayeti Maşiah’a bağlar. Geleneksel İbranice metin ise burada kişinin adını veya “Kral Maşiah” unvanını vermez. Maşiah’a yapılan bir yorum, onun kimliğini ayrıca İsa olarak belirlemez.
Tehilim 110:1’de נְאֻם יְהוָה לַאדֹנִי שֵׁב לִימִינִי, “Haşem’in efendime sözü: Sağımda otur” denir. 110:2’de yönetim asasının Siyon’dan uzanması anlatılır. Adoni, “efendim”, insanlar için de kullanılan bir saygı ve yetki ifadesidir. “Efendim” ile Tanrı’nın adı İbranice metinde iki ayrı sözcüktür.
Midraş Tehilim, 110. mezmurdaki sözü Avraam’ın savaşıyla ilişkilendirdiği gibi Maşiah hakkında da kullanır. Midraş, ayetler üzerine yapılan Yahudi yorumlarını içeren bir kaynak türüdür. Başka bir midraş açıklaması Kral Maşiah’ın Tanrı’nın sağında oturtulmasından söz eder. Aynı ayetin farklı kişilere uygulanması, her uygulamanın mezmurun tek mümkün anlamı olduğunu göstermez. Bu yorumlarda İsa’nın çarmıhı, dirilişi ve ikinci gelişi de anlatılmaz.
“Sağ” sözü Tanrı’nın yardımını anlatmak için başka yerlerde de kullanılır. Tehilim 16:8 ve 109:31’de Tanrı kişinin sağındadır. Bu örnekler, Tanrı’nın birinin sağında olmasının Tanrı’nın o kişiye desteğini de anlatabildiğini gösterir. Bu yüzden 80. ve 110. mezmurlarda aynı yönün anılması, ikisindeki kişinin de İsa olduğunu kanıtlamaz. Tanah’ın vaat ettiği kral, adalet, barış ve İsrael’in toplanması gibi sonuçlarla tanımlanır (Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8, Yehezkel 37:21–28). Sağ tarafla ilgili sözler bu vaatlerin gerçekleştiğini göstermez.
Tanah kaynakları: Tehilim 80, özellikle Masoretik 80:9–20; Tehilim 110; Tehilim 16:8; 109:31; I Divre HaYamim 29:23; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28. Yorumlar: Targum Tehilim 80:16; İbn Ezra, Tehilim 80:18–19; Midraş Tehilim 110:1 ve 2:9.
101. İddia: Tanrı’nın eli, yüzü ve gözü olduğundan söz edilmesi fiziksel bedeni gösterir
Tanah, Haşem’in eliyle kurtarmasından, gözüyle gözetmesinden ve kulağıyla duayı işitmesinden söz eder. Bu ifadelerin ne anlattığını görmek için onları, kullanıldıkları olayla birlikte okumak gerekir. Örneğin çölde halka yiyecek sağlanması konuşulurken “Haşem’in eli mi kısaldı?” diye sorulur.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tanah, Haşem’in eliyle kurtarmasından, gözüyle gözetmesinden ve kulağıyla duayı işitmesinden söz eder. Bu ifadelerin ne anlattığını görmek için onları, kullanıldıkları olayla birlikte okumak gerekir. Örneğin çölde halka yiyecek sağlanması konuşulurken “Haşem’in eli mi kısaldı?” diye sorulur.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tanah’ta Tanrı’nın elinden, kolundan, gözünden, kulağından ve yüzünden söz edilmesini, Tanrı’nın insanlarla ilişki kurduğunun göstergesi sayarlar. Onlara göre Tanrı’nın insanla böyle bir ilişki kurabilmesi, fiziksel bir bedeni olduğu kabul edilmeden açıklanamaz.
Tanah’ın Cevabı:
Moşe çölde bütün halka yetecek etin nereden geleceğini sorar. Haşem ona “Haşem’in eli mi kısaldı?” diye karşılık verir ve sözünün gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini göreceğini söyler. Haşem’in eli, çölde halka yiyecek sağlama gücünü anlatır. Bu ifadeyi bir bedenin ölçüsü saymak, cümlenin sorduğu soruyu değiştirir. Yeşaya da Haşem’in elinin kurtaramayacak kadar kısa, kulağının işitemeyecek kadar ağır olmadığını söyler. Bir sonraki ayette insanların suçları yüzünden Haşem’den uzak düştükleri açıklanır. Kurtuluşun önündeki engel, insanların yaptıklarıdır. (Bamidbar 11:21–23, Yeşaya 59:1–2)
İsrael’in denizi geçtikten sonra söylediği ezgide Haşem’in sağ eli düşmanı ezer, kolunun gücü karşısında düşmanlar taş gibi susar. Tehilim’de aynı sağ el ve kutsal kol, Haşem’in İsrael’e gösterdiği sadakatle birlikte anılır. Yeşaya, Haşem’in kutsal kolunu ulusların gözü önünde açığa çıkardığını söylerken onların neyi göreceğini de belirtir. Yeryüzünün uçları Haşem’in kurtarışını görecektir. Haşem’in eliyle gökleri gerdiği cümlede de vurgulanan, göklerin ve yerin O’nun eseri olmasıdır. Bu sözler Haşem’in ne yaptığını anlatır ve anlamlarını o eylemden alır. Midraş Tanhuma, sağ ve sol el dilini Haşem’in ödül vermesi veya ceza uygulamasıyla açıklar. (Şemot 15:6, 16, Tehilim 98:1–3, Yeşaya 52:10, 45:12)
Göz ve kulak ifadeleri de Haşem’in insanları gözetmesiyle ve yakarışlarını işitmesiyle ilgilidir. Tehilim, Haşem’in gözlerini doğru davrananlara, kulaklarını onların yakarışına yönelmiş olarak anlatır. Divre Hayamim’de Haşem’in gözlerinin bütün yeryüzünü dolaşması, O’na bütün yüreğiyle bağlı olanları güçlendirmesiyle ilgilidir.
İnsan, Haşem’in korumasını isterken benzer sözler kullanır. İnsan Haşem’in kanatlarının gölgesine sığınır, Haşem elinin gölgesinde onu örter. Tehilim’de öfke, burundan yükselen duman ve ağızdan çıkan ateşle tasvir edilir. Kanat, el ve yüz ifadelerinin her biri kendi bağlamında anlam kazanır. İnsan biçimine uyan sözcüklere fiziksel anlam vermek için ayetlerde ayrı bir kural yoktur. (Tehilim 34:16–17, Divre Hayamim Bet 16:9, Tehilim 17:8, 91:4, Yeşaya 51:16, Tehilim 18:8–9)
Kutsal hizmet görevlileri olan kohenlerin duasında Haşem’in yüzünü aydınlatması lütufla, yüzünü insana çevirmesi huzurla birlikte anılır. Tehilim’de yüzünün aydınlanması istenirken doğrudan kurtuluş dilenir. Haşem’in yüzünü gizlemesi ise İsrael’in başka ilahlara yönelmesi üzerine onu kendi seçiminin sonuçlarıyla baş başa bırakmasını anlatır. Yüz sözü, yakınlığın ve bu yakınlığın çekilmesinin insan için ne ifade ettiğini görünür kılar. Talmud’un Hagiga 5b bölümü, yüzün gizlenmesi sırasında bile Haşem’in elinin halkı korumak üzere uzandığını söyler. Haşem’in kendisine yakaranlara yakın olması için insan bedeni taşıması gerekmez. (Bamidbar 6:24–26, Tehilim 27:9, 31:17, 80:4, Devarim 31:17–18, 4:7, Tehilim 145:18)
Yehezkel, taht üzerinde insanı andıran görünüşü Haşem’in görkemine ait bir görüntü olarak adlandırır. Moşe de Horev’de Haşem’in gerçekten konuştuğunu ve halkın hiçbir biçim görmediğini söyler. Erkek veya kadın biçiminde bir suret yapma yasağını bu karşılaşmaya bağlar. Tanah’ta Haşem’in kurtarması, duayı işitmesi ve hüküm vermesi gerçek eylemlerdir. Bu eylemleri anlatan el, kulak, göz ve yüz sözlerinden Haşem’in fiziksel bedeni olduğu sonucunu çıkarmak, Tora’nın suret hakkında koyduğu sınırı aşar. (Yehezkel 1:26–28, Devarim 4:12–16)
Tanah kaynakları · Bamidbar 11:21–23 · Yeşaya 59:1–2 · Şemot 15:6, 16 · Tehilim 98:1–3 · Yeşaya 52:10 · Yeşaya 45:12 · Tehilim 34:16–17 · Divre Hayamim Bet 16:9 · Tehilim 17:8 · Tehilim 91:4 · Yeşaya 51:16 · Tehilim 18:8–9 · Bamidbar 6:24–26 · Tehilim 27:9 · Tehilim 31:17 · Tehilim 80:4 · Devarim 31:17–18 · Devarim 4:7 · Tehilim 145:18 · Yehezkel 1:26–28 · Bamidbar 11:23 · Devarim 4:12–16.
