Misyoner İddiaları Arşivi

3 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

240. İddia: Bedensiz Tanrı düşüncesi Yahudilikte büyük ölçüde Rambam’ın etkisiyle yaygınlaştı ve Tanah’ta temeli yoktur

Tanah’ta Tanrı insanla konuşur, karar verir ve antlaşma kurar. Bazı ayetlerde Tanrı’nın eli, yüzü veya kanatları da anılır. Tanrı’nın eliyle ilgili bir söz kurtarmayı, kanatlarıyla ilgili bir söz korunmayı anlatabilir. Bu benzetmelerin neyi ifade ettiği, yer aldıkları ayetlerden anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tanah’ta Tanrı insanla konuşur, karar verir ve antlaşma kurar. Bazı ayetlerde Tanrı’nın eli, yüzü veya kanatları da anılır. Tanrı’nın eliyle ilgili bir söz kurtarmayı, kanatlarıyla ilgili bir söz korunmayı anlatabilir. Bu benzetmelerin neyi ifade ettiği, yer aldıkları ayetlerden anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tanrı’nın insanla konuşmasını ve insan bedenine ait sözcüklerle anlatılmasını, O’nun kişisel ve bedensel olduğuna kanıt sayarlar. Onlara göre bedensiz ve kişisel olmayan bir Tanrı anlayışı Tanah’a dayanmaz. Bu düşüncenin büyük ölçüde Rambam’ın 12. yüzyıldaki etkisiyle Yahudilikte yayıldığını söylerler.

Tanah’ın Cevabı:

Tanrı’nın insanla konuşması, bilmesi, istemesi ve antlaşma kurması, O’nun insan bedeni taşımasını gerektirmez. Tanrı’nın insanla ilişki kurması ile maddi bir bedene sahip olması ayrı iddialardır. Tanah ilahi iradeyi ve ilişkiyi anlatırken Tanrı’yı yaratılmış bir insan bedenine indirgemez.

Devarim 4:12’de İsrael’in Sinay’da bir ses işittiği, ancak gözle görülebilen bir biçim, yani suret görmediği söylenir. 4:15–19’da bu olay hatırlatılır ve erkek, kadın, hayvan veya gökteki varlıklar biçiminde tasvirler yapılarak onlara tapınılması yasaklanır. Ayet doğrudan Sinay’da görülen ve görülmeyen şeyleri anlatır; Tanrı’yı orada görülmüş bir insan biçimiyle tanımlamaz.

I Melahim 8:27’de Şelomo, “Gökler ve göklerin göğü bile Seni içine alamaz” der. Yeşaya 40:18 ve 25, Tanrı’nın kime veya hangi surete benzetilebileceğini sorar. Bu sözler Tanrı’yı belirli bir yerde duran bir cisim gibi tarif etmez. Ayetler Tanrı’ya denk olan bir varlık da göstermez.

Bamidbar 23:19’daki “Tanrı insan değildir” ifadesi Tanrı’nın sözündeki doğruluk bağlamındadır. Hoşea 11:9’daki “Ben Tanrı’yım, insan değilim” sözü ise merhamet bağlamında kullanılır. İlk ayet Tanrı’nın sözünde durmasını, ikinci ayet ise Tanrı’nın davranışını insanınkinden ayıran merhameti anlatır. İkisi de Tanrı’yı insan türünden bir varlık olarak tarif etmez.

Tanah’ta Tanrı’nın “eli”, “yüzü” veya “kanatları” gibi anlatımlar da vardır. Yeşaya 59:1’de elin kısalmaması kurtarma gücünün tükenmediğini, Tehilim 91:4’te kanatlar korunmayı anlatır. Devarim 31:17–18’de yüzün gizlenmesi halkla ilişkideki yargıyı ifade eder. El kurtarma gücünü, kanat korunmayı, yüzün gizlenmesi ise halkın karşılaştığı yargıyı anlatır. Sözcüklerin anlamını, o ayette anlattıkları iş belirler.

Yehezkel 1:26–28’de insan görünümüne benzeyen bir tasvir vardır. Peygamber demut ve mar’eh, yani “benzerlik” ve “görünüş” sözcüklerini kullanır. Gördüğünü Tanrı’nın görkeminin görünümü olarak anlatır. Bu tasviri Tanrı’nın özünün fiziksel ölçüsü saymak, peygamberin gördüğü benzerliği Tanrı’nın kendisine yükler. Ayet Tanrı’ya ait bir bedenin varlığını veya ölçülerini bildirmez.

İskenderiyeli Filon’da da Tanrı’nın bedensizliğine ilişkin açıklamalar bulunur. Filon, sonraki rabbinik hukuk adına konuşmaz. Yazdıkları, Tanrı’nın bedensizliğinin Rambam’dan önce de savunulduğuna tarihsel bir örnektir.

Rambam’dan yaklaşık iki yüzyıl önce Saadya Gaon, Emunot veDeot eserinde Tanrı’ya beden ve şekil yüklenmesini reddetmiştir. Bahya ibn Pakuda da Rambam’dan önce ilahi birlik üzerine yazmıştır.

Rambam bedensizlik öğretisini güçlü bir felsefi ve hukuki sistem içinde açıklamıştır. Öğretiyi sistemleştirmesi, onu ilk kez kendisinin ortaya koyduğu anlamına gelmez. Tanrı’nın bedensiz olması, iradesiz veya insanla ilişkisiz olduğu anlamına da gelmez.

Raavad, Rambam’ın Tanrı’nın bedeni olduğunu söyleyenlere yönelik eleştirisine cevap verir. Kutsal metindeki ve aggadadaki, yani Yahudi geleneğinin anlatı ve öğretilerindeki ifadeleri bu şekilde anlayan önemli kişilerin bulunduğunu yazar. Bu not, Tanah ve rabbinik anlatılardaki beden dilini doğrudan fiziksel bir tarif olarak okuyanların da bulunduğunu gösterir. Yine de Tanah’ın el, yüz ve kanadı hangi anlamda kullandığı ayetlerden anlaşılır. Rambam’dan önceki kaynaklar da Tanrı’nın bedensizliği düşüncesinin onunla başlamadığını gösterir. Tanrı’nın bedeni olmadan insanla konuşması ve antlaşma yapması arasında bir çelişki yoktur.

Kaynaklar: Devarim 4:12–19; I Melahim 8:27; Yeşaya 40:18, 25; 59:1; Bamidbar 23:19; Hoşea 11:9; Tehilim 91:4; Devarim 31:17–18; Yehezkel 1:26–28; Saadya Gaon, Emunot veDeot II; Bahya ibn Pakuda, Hovot HaLevavot, Şaar HaYihud; Raavad, Rambam’ın Mişne Tora, Teşuva 3:7’sine notu; Rambam, More Nevuhim I; Filon, De Somniis I.232–233.

Bu iddianın sayfası

102. İddia: Yehezkel 1 Tanrı’yı insan bedeninde gösterir

Yehezkel, kendisine gösterilen bir sahneyi anlatır. Buna görüm denir. Sahnede tekerlekler, tahtı andıran bir görünüş ve tahtın üzerinde insanı andıran bir şekil vardır. Peygamber, anlatının sonunda gördüklerinin neye ait olduğunu kendi sözleriyle açıklar.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yehezkel, kendisine gösterilen bir sahneyi anlatır. Buna görüm denir. Sahnede tekerlekler, tahtı andıran bir görünüş ve tahtın üzerinde insanı andıran bir şekil vardır. Peygamber, anlatının sonunda gördüklerinin neye ait olduğunu kendi sözleriyle açıklar.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yehezkel’in göksel tahtın üzerinde gördüğü insan benzerliğine dikkat çekerler. Görümün göğü olduğu gibi göstermediğini kabul etseler de bu şeklin Tanrı’nın kendi biçimini yansıttığını söylerler. Buradan, Tanrı’nın fiziksel bir bedeni olduğu sonucunu çıkarırlar.

Tanah’ın Cevabı:

Yehezkel, gördüklerini anlatmayı bitirdiğinde onlara bir ad verir. Bu, “Haşem’in görkeminin benzerliğinin görünümü”dür. İbranice ifade מַרְאֵה דְּמוּת כְּבוֹד־יְהוָה sözleriyle görünüm, benzerlik ve görkemi birlikte anar. Peygamber, kendisine görüneni Haşem’in görkemine bağlar. Burada peygamberin gördüğü şeyin insanı andırdığı açıktır. Verdiği ad, bu görünüşün Haşem’in görkemine ait olduğunu gösterir. Aynı şekli Haşem’in maddi bedeni olarak tanımlamak ise peygamberin kendi açıklamasını değiştirir. (Yehezkel 1:4–28)

Görümün başından sonuna kadar aynı anlatım sürer. Fırtına, bulut ve ateşin içinden dört canlı varlık görünür. Yanlarında tekerlekler, başlarının üzerinde bir göğü andıran bir kubbe ve onun üstünde safir taşını andıran bir taht benzerliği vardır. Tahtın üzerinde insanı andıran bir biçim görülür. Yehezkel, belden yukarıdaki parıltıyı ışıltılı bir maddeye, aşağıdakini ateşe, çevresindeki ışığı yağmur bulutundaki gökkuşağına benzetir. Taht, insan ve ateş aynı görümün içinde aynı benzetme diliyle anlatılır. Onu maddi beden sayan yorum, peygamberin kullandığı benzetmeyi beden tarifine dönüştürür. (Yehezkel 1:4–28)

Kabalistik açıklamada taht, Beriya dünyasıyla ilişkilendirilir. Beriya, yaratılış dünyası olarak adlandırılan varlık düzeyidir. Hayim Vital’in açıklamasında Yehezkel, Atsilut düzeyindeki ışığı doğrudan değil, Beriya içinde görür; Beriya da Yetsira içinde görünür. Atsilut, Beriya ve Yetsira, Kabala’da farklı varlık düzeylerinin adlarıdır. Bu sıralamada Atsilut Beriya’nın üstünde, Yetsira ise altındadır. Böylece daha yüksek düzey, daha alt düzeyler aracılığıyla algılanır. Bu okuma, görümdeki insan biçimini Tanrı’nın özü olarak değil, Tanrısal düzeni anlatan bir görünüm olarak ele alır. (Rav Hayim Vital’in açıklaması)

Şemot, Haşem’in görkeminin başka bir karşılaşmada nasıl ortaya çıktığını anlatır. Bulut, buluşma çadırını örter ve görkem Mişkan’ı, yani kutsal çadırı doldurur. Moşe o sırada içeri giremez. Haşem’in görkeminin çadırı doldurması, bulutun Haşem’in bedeni olduğu anlamına gelmez. Yanan çalıda da Moşe’ye görünür bir işaret verilir ve Haşem oradan seslenir. Çalı, konuşanın bedenini tarif etmez. Bu sahneler, görünür bir olayla Haşem’in gerçek varlığının bildirilebildiğini gösterir. (Şemot 40:34–35, 3:2–6)

Daniel’in görümünde tahtlar, ateş, beyaz giysiler ve göğün bulutları vardır. Görümde verilen egemenlik daha sonra açıklanır. Krallık Yüceler Yücesi’nin kutsallarına verilecektir. Görümün anlamı, peygambere verilen açıklamayla açılır. Yehezkel de gördüklerinin ardından yüzüstü düşer ve kendisine konuşan bir ses işitir. (Daniel 7:9–18, 7:27, Yehezkel 1:28)

Yeşaya, “Tanrı’yı kime benzetirsiniz?” diye sorar ve insanların yaptığı putları anarak bu soruyu açar. Moşe de Horev’de bütün İsrael’in Haşem’in sesini duyduğunu ve hiçbir biçim görmediğini hatırlatır. Halkın bir erkek veya kadın şeklinde suret yapmasına izin verilmez. Görümdeki insan benzerliğini Haşem’in fiziksel biçimiyle özdeşleştirmek, hem bu sınırı hem de Yehezkel’in gördüğünü “Haşem’in görkeminin benzerliği” olarak tanımlayan sözünü siler. (Yeşaya 40:18–25, Devarim 4:12–16)

Tanah kaynakları · Yehezkel 1:4–28 · Şemot 40:34–35 · Şemot 3:2–6 · Daniel 7:9–18 · Daniel 7:27 · Yehezkel 1:28 · Yeşaya 40:18–25 · Devarim 4:12–16 · Devarim 4:12–16 · Şemot 40:34–35.

Bu iddianın sayfası

199. İddia: İnsanların gelecekte bedenleriyle dirilecek olması, Tanrı’nın da fiziksel bir bedeni olduğunu gösterir

Tanah, ölülerin yeniden yaşamasından ve insanın Tanrı’nın suretinde yaratılmasından söz eder. İlk söz insanın ölümden sonra ne yaşayacağı, ikincisi Tanrı ile insan arasındaki benzerliğin ne anlama geldiğiyle ilgilidir. Bu benzerliğin neyi kapsadığı, Tanah’ın Tanrı hakkında söylediği diğer sözlerle birlikte anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tanah, ölülerin yeniden yaşamasından ve insanın Tanrı’nın suretinde yaratılmasından söz eder. İlk söz insanın ölümden sonra ne yaşayacağı, ikincisi Tanrı ile insan arasındaki benzerliğin ne anlama geldiğiyle ilgilidir. Bu benzerliğin neyi kapsadığı, Tanah’ın Tanrı hakkında söylediği diğer sözlerle birlikte anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, doğru insanların gelecekte bedenleriyle dirileceğini ve Tanrı’ya benzeyeceğini söylerler. Tanrı’nın bedeni olmasaydı insanın alacağı ödülün de bedensiz olması gerektiğini ileri sürerler. Buradan Tanrı’nın fiziksel bir bedene sahip olduğu sonucunu çıkarırlar.

Tanah’ın Cevabı:

Tanah ölülerin yeniden yaşamasından söz eder. Fakat dirilen insanın bedene sahip olması, onu dirilten Tanrı’nın da bedene sahip olduğunu göstermez. İnsan yaratılmış bir varlıktır. Diriliş, yaratılmış insanın başına gelecek bir olayı anlatır. Tanrı’ya fiziksel beden yüklemek için Tanah’tan ayrıca bir dayanak gösterilmesi gerekir.

Daniel 12:2’de וְרַבִּים מִיְּשֵׁנֵי אַדְמַת־עָפָר יָקִיצוּ, “Toprağın tozunda uyuyanların birçoğu uyanacak” denir. Daniel 12:13’te peygamberin günlerin sonunda payı için ayağa kalkacağı söylenir. Yeşaya 26:19’da da ölülerin yaşamasından ve kalkmasından söz edilir. Bu ayetlerde uyuyan, uyanan ve ayağa kalkan insandır. İnsanın dirilişini anlatan bu sözler Tanrı’ya beden yüklemez.

Yehezkel 37’deki kuru kemikler görümü, peygamber tarafından şöyle açıklanır: הָעֲצָמוֹת הָאֵלֶּה כָּל־בֵּית יִשְׂרָאֵל הֵמָּה, “Bu kemikler bütün İsrael Evi’dir” (37:11). Görüm, yani peygamberin gördüğü olağan dışı sahne, umudunu yitirmiş halkın yeniden ayağa kalkmasını anlatır. Kemiklerin canlanması diriliş düşüncesiyle de ilişkilendirilebilir. Görüm Tanrı’nın bedenli olduğunu bildirmez.

Bereşit 1:26–27, insanın Tanrı’nın suretinde yaratıldığını bildirir. Benzerliğin hangi bakımdan kurulduğuna da bakmak gerekir. Ayet Tanrı’nın insan yüzü, kolları veya bacakları olduğunu söylemez. Devarim 4:12 ve 15’te İsrael’in Sinay’da bir ses duyduğu, ancak hiçbir suret, yani gözle görülen bir biçim görmediği söylenir. Devamında böyle bir suret yapılması yasaklanır.

Şelomo, göklerin göğünün bile Tanrı’yı içine alamayacağını söyler (Melahim Alef 8:27). Hoşea 11:9’da Tanrı, “Ben Tanrı’yım, insan değilim” der. Yehezkel 1:26–28’deki görüm ise “benzerlik” ve “görünüş” sözcükleriyle anlatılır. Peygamber gördüğü sahnenin neye benzediğini tarif eder. Bu tarif Tanrı’nın kendi bedenine ilişkin bir açıklama olarak verilmez.

Saadia Gaon, Emunot ve-Deot eserinde Tanrı’ya bir beden yüklenmesini reddeder. Aynı eserde ölülerin dirilişini de savunur. Bu, iki öğretinin birlikte nasıl kabul edildiğine dair açık bir Yahudi düşüncesi örneğidir. Bir insanın bedeniyle dirileceğini söylemek, Tanrı’nın da et ve kemikten oluştuğu sonucunu vermez. İddia, dirilen insan için söylenen özelliği onu dirilten Tanrı’ya aktarmaktadır.

Tanah kaynakları: Daniel 12:2–3 ve 12:13; Yeşaya 26:19; Yehezkel 1:26–28 ve 37:1–14; Bereşit 1:26–27; Devarim 4:12–19; Yeşaya 40:18, 25; Bamidbar 23:19; Hoşea 11:9; Melahim Alef 8:27; İyov 19:25–27. Yorum: Saadia Gaon, Emunot ve-Deot, II ve VII. bölümler.

Bu iddianın sayfası