55. İddia: Tanah’ın eski Grekçe çevirisi Septuaginta’nın parthenos kullanması, İbranice ayetin bakire doğumu anlattığını kanıtlar
Hristiyan İddiası:
Yeşaya kitabı önce İbranice yazıldı. Daha sonra Grekçeye, yani eski Yunancaya çevrildi. Septuaginta adı verilen eski çeviri derlemesinde Yeşaya 7:14’teki kadın için parthenos kullanılır. Tartışma, çevirmenin bu kelimeyi seçmesinden doğum hakkında ne öğrenilebileceğidir.
Bu yorumu savunan Hristiyanlar, Hristiyanlıktan önce yapılan Grekçe Yeşaya çevirisindeki parthenos sözcüğünü “bakire” diye okurlar. Buradan, Yahudi çevirmenlerin İsa’dan önce de Maşiah’ın, yani Mesih’in bakireden doğacağını bildikleri sonucunu çıkarırlar. Daha sonraki Yahudi çevirilerinin “genç kadın” karşılığını seçmesini ise eski anlamdan uzaklaşma olarak görürler.
Tanah’ın Cevabı:
Eski Grekçe Yeşaya’nın bugün yayımlanan metninde ἡ παρθένος (he parthenos) bulunur. Aynı metin 7:16’da, çocuğun büyümesini Ahaz’ın korktuğu iki krala bağlar. 14. ayetteki sözcük, 16. ayetteki zaman sınırıyla birlikte okunur. Çeviri, ikinci bir çocuğu veya yüzyıllar sonraki bir doğumu bildirmez. Yeşaya 7:1–16 ve Grekçe Yeşaya 7.
İbranice ayetteki הָעַלְמָה (ha-alma) genç kadını anlatır. Rivka da aynı sözcükle anılır; onun bakire olduğu ve hiçbir erkekle birlikte olmadığı ise başka bir cümlede ayrıca belirtilir (Bereşit 24:16, 43). Yeşaya 7:14 bir genç kadın ve doğacak oğuldan söz eder; gebeliğin erkek olmadan meydana geldiğini açıklamaz.
Septuaginta, Tanah kitaplarının eski Grekçe çevirilerine verilen addır. Yetmiş iki bilgenin çevirisini anlatan eski gelenek Tora’nın beş kitabıyla ilgilidir. Tanah’ın öteki iki bölümü olan Peygamberler ve Yazılar ise farklı dönemlerde çevrilmiştir. Grekçe Yeşaya, Yeşaya peygamberin yaşadığı dönemden yüzyıllar sonra yapılmıştır. Çeviri eski bir Yahudi okuyucunun kelime için seçtiği karşılığı gösterir; İbranice metnin kendisinden ayrıdır.
Grekçe Yeşaya’nın çevirisinin kökenini tarihlendirmek ile bu ayeti taşıyan bir yazmayı tarihlendirmek ayrı işlerdir. İsa’nın doğumundan önceye ait ve Yeşaya 7:14’ün Grekçesini koruyan bir elyazması günümüze ulaşmamıştır. Eski Grekçe metin, daha sonra korunmuş nüshalar karşılaştırılarak yayımlanır. İbranice tarafta ise aynı ayeti taşıyan Hristiyanlık öncesi bir parşömen vardır. Bir elyazması, ayetteki sözcüğün hangi tarihte yazılı olarak kullanıldığını doğrudan gösterir.
Parthenos birçok yerde “bakire” anlamına gelir. Ancak aynı Grekçe Tanah, Şehem’in Dina’ya cinsel saldırısını anlattıktan hemen sonra Dina için de bu sözcüğü kullanır (Bereşit 34:2–3; Grekçe Bereşit 34). Bu örnek, sözcüğün her kullanımda kadının hiç cinsel ilişki yaşamadığını zorunlu olarak söylemediğini gösterir. Modern biyolojide döllenme olmadan gelişmeyi anlatan partenogenez terimi de eski Grekçe sözcüğün bütün kullanımlarını belirlemez.
Bir kadına “bakire” denmesi, onun daha sonra bir erkekle birlikte olmadan gebe kalacağını tek başına söylemez. Grekçe Yeşaya’da böyle bir gebelik şartı yoktur. Matta’nın anlatısında Miryam’ın Yosef’le birlikte olmadan gebe kaldığı söylenir; ardından Yeşaya’nın sözü bu doğuma uygulanır. Özel doğum biçimi, Grekçe çevirideki tek sözcükten değil, Matta’nın kendi anlatısından gelir.
Matta 1:18 ve 1:25, Yosef ile Miryam henüz birlikte olmadan gebeliğin başladığını kendi anlatısında bildirir. 1:23’te Grekçe ayeti aktarırken ad koyma fiili de değişir. Yeşaya’daki καλέσεις “sen adını koyacaksın”, Matta’daki καλέσουσιν “onlar adını koyacaklar” demektir. Gebeliğin biçimini bildiren cümleler Matta’nın öyküsündedir. Yeşaya’dan aktarılan tek bir Grekçe isim bunların yerine geçmez. Matta 1:18–25.
Grekçe Yeşaya’nın devamında çocuk iyiyi ve kötüyü öğrenmeden Ahaz’ın korktuğu iki kralın ülkesinin terk edileceği bildirilir. Yeşaya 8:3–4 de başka bir çocuğun henüz “babam” ve “annem” demeyi öğrenmeden Şam’ın ve Şomron’un ganimetlerinin alınacağını söyler. Bu çocuğun doğumu öncesinde Yeşaya’nın kadın peygamberle birleşmesi de anlatılır. Her iki olayda çocuğun büyümesi, belirli bir siyasi gelişmenin süresini gösterir (Yeşaya 7:14–16).
Hristiyanlıktan önce yazılmış Büyük Yeşaya Parşömeni’nin 7:14. ayetinde העלמה sözcüğü yazılıdır. Bu parşömen, eldeki eski el yazmalarından biridir. İbranice metindeki bu okumanın, Hristiyanlığa karşı daha sonra oluşturulduğu iddiası bu el yazmasıyla uyuşmaz. Büyük Yeşaya Parşömeni, sütun VI
Kumran’daki okuma, Masoretik metindeki הָעַלְמָה sözcüğünün ünsüzlerini taşır. Ad koyma fiilinde ayrıntı farkı vardır. Bu fark, parşömendeki kadın için העלמה yazdığı gerçeğini değiştirmez. Sonradan ortaya çıktığı ileri sürülen İbranice okumanın Hristiyanlıktan önce bir elyazmasında bulunması, bu iddiayı çürütür. Büyük Yeşaya Parşömeni, İsrael Müzesi.
Daha sonraki bazı Grekçe çevirilerde “genç kadın” anlamındaki neanis kullanılır. İki çevirmenin farklı karşılıklar seçmesinden, ilk çevirmenin erkek olmadan doğacak bir Maşiah öğretisine inandığı sonucu çıkmaz. Bir kelime çevirmenin kadını nasıl nitelediğini gösterebilir. Çevirmenin bir Maşiah öğretisini benimsediğini söylemek için ise çocuğu Maşiah olarak tanımlayan ve gebeliğin nasıl gerçekleşeceğini açıklayan bir kaynak gerekir.
Bir çevirmenin kadını parthenos diye nitelemesi, ona hangi özelliği yüklediği sorusuyla ilgilidir. Babasız gebelik ve Maşiah kimliği ise iki ayrı iddiadır. Grekçe Yeşaya’da bu iki bilgi için ayrıca bir ifade yoktur. Çocuk, hem İbranice hem Grekçe metinde, Ahaz’ın korktuğu iki kralın sonuna bağlanır. Eski bir Grekçe kelime tercihinden İsa’nın bakireden doğumunun Yeşaya tarafından önceden bildirildiği sonucu çıkmaz.
Tanah kaynakları: Yeşaya 7:1–16, 8:3–4; Bereşit 24:16, 43 (İbranice metin); Bereşit 34:2–3. Tanah metin tanıkları: Yeşaya 7 Grekçe; Bereşit 34 Grekçe; Büyük Yeşaya Parşömeni, 1QIsa-a, sütun VI, Yeşaya 7:14. Karşı iddianın metni: Matta 1:18–23.



