155. İddia: Yeremya 23:6 Maşiah’ın doğruluğunun halka aktarılacağını öğretir
Hristiyan İddiası:
Yeremya, David soyundan gelecek kralın adaletle hükmedeceğini ve İsrael’in güvende yaşayacağını söyler. Aynı bölümde kral ‘Haşem doğruluğumuzdur’ adıyla anılır. Kralın adaletiyle halkın hayatının değişmesi, kralın kişisel doğruluğunun başka insanlara ait sayılmasından farklı bir iddiadır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yeremya 23:6’daki ‘Haşem doğruluğumuzdur’ adını İsa’ya bağlarlar. Onlara göre İsa kendi kusursuz doğruluğunu ona iman eden günahkarların hesabına aktarır. Böylece bu insanlar, o doğruluğu kendileri göstermiş gibi Tanrı önünde doğru sayılırlar.
Tanah’ın Cevabı:
Yeremya 23:5–6, David soyundan gelecek kralın adaletle hükmedeceğini, Yehuda’nın kurtulacağını ve İsrael’in güven içinde yaşayacağını açıklar. “Haşem doğruluğumuzdur” adı bu yönetimin Tanrı’nın adaletine dayandığını bildirir. Ayette kralın kişisel doğruluğunun başkalarının ahlaki hesabına aktarılması anlatılmaz.
Yeremya 23:5’te kralın görevi וְעָשָׂה מִשְׁפָּט וּצְדָקָה בָּאָרֶץ, “ülkede adalet ve doğruluk gerçekleştirecek” sözleriyle tanımlanmaktadır. 23:6’da ise וְזֶה־שְּׁמוֹ אֲשֶׁר־יִקְרְאוֹ יְהוָה צִדְקֵנוּ, “Onun çağrılacağı ad: Haşem doğruluğumuzdur” denir. Tsidkenu (צִדְקֵנוּ) “bizim doğruluğumuz” demektir. Kralın adil yönetimi ile halkın Tanrı tarafından kurtarılması bu iki ayette birbirine bağlanır. Ancak kralın doğru davranışlarının, bu davranışları başka insanlar yapmış gibi onların hesabına yazılacağı söylenmez. Tanrı’nın doğruluğun kaynağı olması, kralın kişisel doğruluğunun başka insanların hesabına geçirildiği anlamına gelmez.
Yeremya 33:16, aynı adı Yeruşalayim’e verir. Şehir bu isimle Tanrı’nın sağladığı kurtuluşun tanığıdır; kimsenin kişisel doğruluğunu kendi üzerine almaz. Yeremya 31:29–30, kişinin kendi günahından sorumlu olduğunu; Yehezkel 18:20 ise doğrunun doğruluğunun, kötünün kötülüğünün kendisine ait olduğunu söyler.
Yeremya 33, “Haşem bizim doğruluğumuzdur” adını şehre verirken hükümdarın işini de ayrıntısı ile korur. David için çıkarılan Dal, ülkede adalet ve doğrulukla hüküm sürecektir. Şehrin aynı adı taşıyabilmesi, bu adın Haşem’in sağladığı kurtuluşu anlatmasına bağlıdır. Yehezkel 18:20’nin belirlediği kişisel sorumluluk, yöneticiyle şehir için kullanılan bu adla değişmez. (Yeremya 33:14–17).
Yeremya 22:15–16, Kral Yoşiya’nın yoksulun ve yardıma ihtiyacı olanın hakkını savunduğunu anlatır ve ardından “Beni tanımak bu değil mi?” diye sorar. Aynı peygamberin kralda aradığı doğruluk, halkın uğradığı haksızlıkları gidermekle gösterilir. Yeremya 23’teki doğru Dal’ın adaletle hükmetmesi de bu açık krallık ölçüsü içinde okunur; yalnız ona bağlananların hesabına görünmez bir doğruluk yazılması diye açıklanmaz.
Hristiyanların “Haşem doğruluğumuzdur” adını İsa’nın bütün iman edenlere doğruluğunu devrettiği bir işlem gibi sunmaları, krallığın gerçek görevini ve kişisel sorumluluk hükmünü ortadan kaldırır. Peygamberin vadettiği şey, David soyundan kralın adaletli yönetiminde İsrael’in kurtuluşudur.
Yeremya 33:16’da aynı ad וְזֶה אֲשֶׁר־יִקְרָא־לָהּ יְהוָה צִדְקֵנוּ biçiminde Yeruşalayim’e yöneltilmektedir; lah (לָהּ), “ona” demektir. Burada kadın için kullanılan biçimde yazılır ve Yeruşalayim şehrini gösterir. Bu adın şehre de verilebilmesi, onun tek bir insanın bütün başkalarına doğruluk devretmesi anlamına gelmediğini gösterir.
Yehezkel 18:20 ise צִדְקַת הַצַּדִּיק עָלָיו תִּהְיֶה וְרִשְׁעַת הָרָשָׁע עָלָיו תִּהְיֶה, “Doğrunun doğruluğu kendi üzerinde, kötünün kötülüğü kendi üzerinde olacaktır” hükmünü verir. Kralın adaleti gerçekleştirmesi ile bireylerin kendi eylemlerinden sorumlu olması birbirini tamamlayan iki ayrı ilkedir.
Aramice çeviri ve açıklama olan Targum Yonatan, Yeremya 23:5’teki doğru Dal’ı Maşiah ile ilişkilendirir. Ayetin Maşiah hakkında okunması ile onun kişisel doğruluğunun başka insanların hesabına yazıldığını söylemek iki ayrı iddiadır. Kralın adaletle yönetmesi ve halkın kurtulması Yeremya’nın anlattığı olaylardır; kralın doğruluğunun başkasına geçtiği ayette söylenmez. Halk kralın adil yönetiminden yararlanır, herkes kendi davranışından sorumlu kalır.
Tanah kaynakları: Yeremya 23:5–6, 33:16, 31:29–30 ve 22:15–16; Yehezkel 18:20.



