186. İddia: Thallus’un karanlık kaydı çarmıh olayını doğrular
Hristiyan İddiası:
İsa’nın çarmıhta öldüğü sırada gündüzün karardığı anlatılır. Eski tarihçi Thallus’un da bir karanlıktan söz ettiği, daha sonra yaşamış bir yazarın aktarımından bilinir. Bu kaydın neyi anlattığını görmek için Thallus’un hangi sözlerinin günümüze nasıl ulaştığına bakılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Thallus’un çarmıh sırasında yaşanan karanlığı güneş tutulması olarak açıkladığını söylerler. Eserini yaklaşık MS 52’de yazdığını kabul ederler. Buna dayanarak Thallus’un olaya yakın bir zamanda yazılmış bağımsız bir tanıklık bıraktığını ileri sürerler.
Tanah’ın Cevabı:
Thallus’un tarih kitabı elimizde değildir. Thallus’un söylediği ileri sürülen sözü, üçüncü yüzyılda yazan Hristiyan tarihçi Julius Africanus’un açıklamasından öğreniyoruz. Africanus’un ilgili açıklaması da daha sonraki Bizans yazarı Georgios Synkellos tarafından aktarılmıştır. Bu nedenle Thallus’un kendi cümlesini ve çevresindeki anlatıyı doğrudan okuyamıyoruz.
Africanus, Thallus’un bir karanlığı güneş tutulması olarak açıkladığını söyler ve buna karşı çıkar. Africanus bu karanlığı İsa’nın ölümüyle ilişkilendirir.
Ancak Thallus’un özgün metni elimizde olmadığı için Thallus’un İsa, çarmıh, Yahudiye veya belirli bir tarih hakkında ne yazdığını belirleyemiyoruz. Africanus farklı bir karanlık kaydını kendi bildiği olayla ilişkilendirmiş de olabilir.
Thallus’un eserini yazdığı yıl da kesin olarak bilinmez. MS 52 önerisi, eski bir kayıtta yazılan tarihte düzeltme yapılmasına dayanır. Bu düzeltmenin doğru olup olmadığı tartışmalıdır. Bazı araştırmacılar erken bir tarih önerirken başkaları eldeki bilgilerin kesin tarih vermeye yetmediğini belirtir. Bu yüzden “Thallus MS 52’de çarmıh karanlığını kaydetti” cümlesi, elde kalan kaydın desteklediğinden daha kesin bir ifade olur.
Africanus’un tutulmaya itirazında Ay’ın evreleriyle ilgili doğru bir ayrım vardır. Pesah dolunay zamanına denk gelir. Güneş tutulmasının olabilmesi için Ay’ın Dünya ile Güneş arasında olduğu yeniay zamanı gerekir. Fakat Thallus’un hangi olayı anlattığını bilmeden, bu hesap Thallus’un çarmıh gününü kaydettiğini göstermez.
Tanah’ta da gündüzün kararması bir hükmü veya yaklaşan bir günü anlatmak için kullanılır. Amos 8:4–10’da yoksulların ezilmesi ve hileli ticaret hakkında hüküm bildirilirken güneşin öğle vakti batmasından söz edilir. Yoel 2:30–31, Haşem’in büyük günü öncesindeki işaretleri anlatır. Bu ayetler Thallus’un belirli bir olayı kaydettiğini söylemez.
Maşiah’ın kimliğini değerlendirmek için Tanah’ın o kral hakkında bildirdiği olaylara bakılır. Yeşaya 11:1–12 adalet, barış ve İsrael’in toplanmasını anlatır. Yeremya 23:5–8 halkın güvenliğini bildirir. Yehezkel 37:21–28 halkın birleşmesini ve kutsal yerin yeniden aralarında bulunmasını anlatır. Africanus’un aktarımı, Thallus’un çarmıh gününü kaydettiğini kanıtlamaz. Karanlığa ilişkin bu kayıt, Tanah’ın Maşiah için saydığı görevlerin gerçekleştiğini de göstermez.
Metin kaynağı: Julius Africanus, Chronographiai, 18. parça, Georgios Synkellos’un aktarımı. Tanah kaynakları: Amos 8:4–10; Yoel 2:30–31; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28.



