153. İddia: Tehillim 110 Maşiah’ın gökte Tanrı’nın sağında oturacağını söyler
Hristiyan iddiası
“In the light of all this, it is not surprising that David describes this great Messiah as ” my Lord” (Ps.110:1), who was to sit on the right hand of the throne of God in Heaven (he would not have spoken in such a way concerning his son Solomon).”
Cevap
Hristiyan yorum Tehillim 110’dan geniş bir biyografi çıkarır. Mezmurun David tarafından kendi büyük soyuna söylendiğini, David’in bu kişiye “adoni” diyerek onu kendisinden üstün tuttuğunu, Malki-Tsedek düzeninde ebedi kohen oluşunun ölümsüzlüğünü gösterdiğini ve “sağımda otur” sözünün Maşiah’ın gökte Tanrı’nın tahtının sağında oturacağını bildirdiğini savunur.1803
İlk ayetin İbranicesi şudur:
“Le-David mizmor; ne’um HaŞem la-adoni: şev li-mini, ad aşit oyevekha hadom le-raglekha.”1804
Hristiyan yorumun sonucu için üç ayrı şeyin zorunlu olması gerekir: David’in konuşan kişi olması, adoni’nin insanüstü bir unvan olması ve li-mini’nin gökte fiziksel bir koltuk bildirmesi. İbranice metin bunların hiçbirini tek seçenek yapmaz.
Raşi, Hazal’ın mezmuru Avraam’a uygulayan yorumunu izler. Üstelik adoni sözünü açıklamak için tam olarak Bereşit 23:6’yı getirir: Hititler Avraam’a “adoni” diye seslenmiştir.1805
İbn Ezra peşat bakımından başka bir yol seçer. Ona göre mezmur bir şair tarafından David hakkında yazılmış olabilir. Radak da aynı yönde, le-David’i “David hakkında” okuyarak adoni’yi David kabul eder.18061807
Bu yorumlar farklı açıklamalar sunar. Filolojik sonuç açıktır: le-David başlığı, “bu cümlenin öznesi mutlaka David’dir ve kendi oğluna konuşmaktadır” sonucunu zorunlu kılmaz.
Adoni de bu yükü taşıyamaz. Bereşit’te Avraam’a sıradan saygı unvanı olarak kullanılır.1808
Daha da belirleyici olan “sağ” imgesidir. Tehillim 16:8’de HaŞem konuşanın sağındadır; Tehillim 109:31’de yoksulun sağında durur.1809
Bu ayetleri fiziksel geometriye çevirmeyiz. “Sağ” güç, yardım, onur ve korunma alanıdır. Tehillim 110’un beşinci ayeti de aynı şiirin içinde Adonai’nin konuşulan kişinin sağında olduğunu söyler.1810
Masoretik vokalizasyon burada ayrıca öğreticidir. 1. ayette la-adoni, “efendime”; 5. ayette ise Adonai vardır. Aynı yazı dizisinin farklı vokalizasyonları iki işlevi ayırır.
Hristiyan yorumun “gökte Tanrı’nın tahtının sağında” cümlesine gelince, “gök” kelimesi ayette yoktur. “Taht” kelimesi de yoktur. Göğe çıkış ve diriliş de yoktur.1811
Bunlar Hristiyan okumanın sonradan kurduğu bağlantılardır. Fakat Tehillim 110’un İbranice cümlesi kendi başına bu biyografiyi söylemez.
Aynı durum “ebedi kohen” ifadesinde de görülür. 4. ayet kohen le-olam der; fakat olam sözcüğünden bireysel biyolojik ölümsüzlük çıkmaz.1812
Şemot Aharon’un oğullarının kohenliğini de kehunnat olam le-dorotam diye adlandırır. Kuşaklar boyunca süren kurum “her kohen hiç ölmez” demek değildir.1813
Klasik Yahudi yorum geleneği Tehillim 110’u tek çizgiye sıkıştırmamıştır. Avraam okuması vardır, David hakkında peşat okuması vardır. Bu çeşitlilik rastgele değildir; İbranice başlık ve unvan böyle bir alan bırakır.1814
Hristiyan yorumun okuması Hristiyan teolojisinin öncüllerini metne taşır. Fakat Tanah’ın bağımsız kanıtı olarak sunulduğunda metnin vermediği üç bilgi eklenir: konuşanın David olduğu, muhatabın ilahi Maşiah olduğu ve oturuş yerinin gökteki taht olduğu.
Kaynaklar
Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 4. Tehillim 110’u David’in kendi büyük soyundan gelecek Maşiah hakkında konuşması olarak okur; “adoni”yi David’in soyundan daha yüce bir kişiye hitap sayar ve “sağımda otur” sözünü Maşiah’ın gökte Tanrı’nın tahtının sağında oturacağı biçiminde açıklar. ↩
Tehillim 110:1: le-David mizmor, ne’um HaŞem la-adoni, şev li-mini ad aşit oyevekha hadom le-raglekha. Masoretik vokalizasyonda ikinci sözcük la-adoni, “efendime/efendim olan kişiye” biçimindedir. ↩
Raşi, Tehillim 110:1. Hazal’ın mezmuru Avraam’a uygulayan yorumunu izler; adoni için Bereşit 23:6’daki Avraam’a hitabı örnek verir. Şev li-mini ifadesini de “sağ elimin kurtuluşunu bekle” şeklinde açıklar. ↩
İbn Ezra, Tehillim 110:1. Avraam yorumunun mümkün olduğunu belirtir; peşat bakımından ise mezmurun bir şair tarafından David hakkında yazıldığını daha doğru bulur. Böylece le-David başlığı David’in mutlaka konuşan kişi olduğunu zorunlu kılmaz. ↩
Radak, Tehillim 110:1. Hazal’ın Avraam yorumunu aktarır; kendi peşat tercihi mezmurun David hakkında bir şair tarafından söylenmiş olmasıdır. “Adoni”yi David, “şev li-mini”yi de Tanrı’nın yardımına güvenerek beklemek şeklinde açıklar. ↩
Bereşit 23:6. Hititler Avraam’a “dinle bizi, adoni” diye seslenir. Adoni sözcüğü bu nedenle tek başına ilahi veya göksel bir unvan değildir. ↩
Tehillim 16:8’de konuşan kişi HaŞem’in kendi “sağında” bulunduğunu; Tehillim 109:31 ise HaŞem’in yoksulun “sağında durduğunu” söyler. Sağ taraf dili Tanah’ta destek, güç ve onurlandırma imgesi olarak da işler. ↩
Tehillim 110:5’te Masoretik metin אֲדֹנָי עַל־יְמִינְךָ, “Adonai senin sağındadır” der. 1. ayetteki la-adoni ile 5. ayetteki Adonai vokalizasyonu aynı değildir. ↩
Tehillim 110:1’de “gök”, “göğe çıkmak”, “dirilmek” veya “Tanrı’nın tahtı” sözcükleri yoktur. “Gökte tahtın sağında oturmak” Heaster’ın ayete eklediği mekansal açıklamadır. ↩
Tehillim 110:4: “Sen le-olam kohensin, al divrati Malki-Tsedek.” Ayetin yorum tarihi çeşitlidir; yalnız bu ifade, konuşulan kişinin biyolojik olarak ölümsüz olduğunu söylemez. ↩
Şemot 40:15 Aharon’un oğullarının kohenliğini kehunnat olam le-dorotam, “kuşakları boyunca kalıcı/ebedi kohenlik” diye adlandırır. Olam sözcüğü bir makamın sürekliliğini ifade edebilir; her kohenin bireysel ölümsüzlüğünü değil. ↩
Klasik Yahudi yorumları Tehillim 110’u tek bir zorunlu Maşiah okumasına indirgemez. Avraam ve David okumaları, “adoni”nin insan unvanı ve “sağ” imgesinin deyimsel kullanımı, Heaster’ın gökte oturan ilahi Maşiah sonucunu İbranice metnin zorunlu kılmadığını gösterir. ↩
