152. İddia: Başkohenin Kutsallar Kutsalı’nda kısa süre kalması sistemin eksikliğini gösterir

Hristiyan iddiası

“The High Priest had to offer blood for his own failures and those of the people, and he could not remain in that place. His brief, annual visit thus showed how close access to God was possible, but was yet to be more comprehensively developed.”

Cevap

Hristiyan yorum ikinci bir işaret daha görür. Kodeş HaKodaşim Tanrı’nın insana en yüksek açığa çıkış yeriyse, fakat başkohen oraya yalnız yılda bir kez girebiliyor ve orada kalamıyorsa, Tanrı’ya yakın erişim henüz tamamlanmamış olmalıdır. Ona göre kısa yıllık ziyaret, daha kapsamlı bir erişimin ileride açılması gerektiğini gösterir.¹⁷⁹⁴

Bu yorumun ilk sorunu, Vayikra’nın sınır için kendi gerekçesini zaten vermesidir. Bölüm Nadav ile Avihu’nun ölümünü anımsatır ve Aharon’a “kutsal yere her vakit girmesin” der. Sebep şudur: “Kaporet üzerinde bulutta görüneceğim.”¹⁷⁹⁵

Yani sınır bir kusur raporu değildir. Kutsallık düzenidir.

Başkahen içeri girerken de kendi istediği biçimde yaklaşmaz. Ketoret, boğa ve keçi kanı, arındırma ve kapara işlemleri belirli bir sıraya bağlıdır.¹⁷⁹⁶

Aynı bölüm bu düzeni hukkat olam diye tanımlar ve yılda bir kez yapılmasını emreder.¹⁷⁹⁷

Daha derin sorun “Tanrı’ya erişim” kavramının fiziksel mesafeye çevrilmesidir. Tora aynı kitap içinde İsrael’e şöyle sorar: “O’na her seslenişimizde bize HaŞem Tanrımız kadar yakın olan hangi ulusun tanrısı vardır?”¹⁷⁹⁸

İsrael’in her bireyi Kodeş HaKodaşim’e giremez. Buna rağmen HaŞem’in yakınlığı “her seslenişimizde” diye anlatılır. Demek ki ruhsal yakınlık ile iç odanın fiziksel eşiğini geçmek aynı ölçü değildir.

Şelomo Bet HaMikdaş’ı adarken bunu daha da açık söyler. Göklerin gökleri bile Tanrı’yı içine alamaz; çok daha azı bir bina O’nu içine alabilir. Bununla birlikte İsrael bu yere yönelerek dua eder ve Tanrı onları işitip bağışlar.¹⁷⁹⁹

Bir odanın duvarı Tanrı’nın varlığının sınırı değildir. Kodeş HaKodaşim kutsallığın en yoğun ritüel merkezidir; Tanrı’nın yalnız içeride bulunup dışarıda erişilemez olduğu bir kap değildir.¹⁸⁰⁰

Bu nedenle “başkohen kısa kaldı, demek ki sistem yetersizdi” sonucu yanlış bir cetvelle ölçüm yapar. Mekansal giriş süresini Tanrı ile ilişkinin derinliği sanır.

Üstelik Tora kendi koyduğu sınırı hiçbir yerde “geçici ve başarısız bir erişim modeli” diye nitelemez. Böyle bir değerlendirme ancak daha sonra kabul edilmiş Hristiyan şemasından geri okunabilir.¹⁸⁰¹

Mişna Yoma da bu avodayı başarısızlığa işaret eden sembol olarak değil, yerine getirilmesi gereken kutsal hizmet olarak ayrıntılandırır.¹⁸⁰²

Burada sorun Tanrı’ya yaklaşmanın mümkün olup olmaması değildir. Tora, yaklaşmanın biçimini sınırlar. Kutsallık bazen sınırsız erişimle değil, doğru sınırla görünür.

Kaynaklar

1794. Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 3. Başkohenin Kutsallar Kutsalı’na yalnız yıllık ve kısa süreli girişini Tanrı’ya yakın erişimin mümkün fakat henüz eksik olduğunun göstergesi sayar; daha kapsamlı bir erişimin daha sonra gelişmesi gerektiğini savunur. ↩

1795. Vayikra 16:1-3. Bölüm Nadav ve Avihu’nun ölümünü hatırlatarak başlar; ardından Aharon’a “kutsal yere her vakit girmesin” denir ve gerekçe “çünkü kaporet üzerinde bulutta görüneceğim” sözüdür. ↩

1796. Vayikra 16:11-17. Başkohen ketoret, kan ve kapara işlemlerini belirli bir sıra içinde yerine getirir; giriş serbest dolaşım değil, Tanrı’nın emrettiği avodadır. ↩

1797. Vayikra 16:29-34. Yom Kippur düzeni hukkat olam olarak verilir ve yılda bir kez bütün İsrael için kapara yapılması emredilir. ↩

1798. Devarim 4:7: “HaŞem Tanrımız, O’na her seslenişimizde bize yakınken, hangi büyük ulusun kendisine böyle yakın bir Tanrısı vardır?” ↩

1799. I. Melahim 8:27-30. Şelomo, “gökler ve göklerin gökleri Seni içine alamaz” der; buna rağmen Bet HaMikdaş’a yöneltilen duaların Tanrı tarafından “göklerdeki meskeninden” işitilip bağışlanmasını ister. ↩

1800. Tanah’ın kutsal mekan dili Tanrı’nın özünü bir odaya hapsetmez. Kodeş HaKodaşim, Tanrı’nın fiziksel olarak yalnız orada erişilebilir olduğu bir hacim değil, avodada en yüksek kutsallık sınırıdır. ↩

1801. Vayikra 16 kendi koyduğu sınırı kusur veya geçici başarısızlık diye nitelemez. “Daha sonra bu erişim modeli kaldırılacaktır” sonucu Heaster’ın Hristiyan teolojik çerçevesinden gelir. ↩

1802. Mişna Yoma 5:1-4, Kodeş HaKodaşim’deki Yom Kippur avodasını ayrıntılı biçimde düzenler. Rabbinik kaynakta sınırlı giriş, Tora’nın kutsallık düzeninin uygulanmasıdır; sistemin işe yaramadığını gösteren bir işaret olarak sunulmaz. ↩