173. İddia: Mezmur 78 Maşiah’ın benzetmelerle konuşacağını bildirir
Hristiyan iddiası
“speak in parables (Ps. 78:2)”
Cevap
Hristiyan yorum, Hristiyan metinlerinin Tehillim’den kullandığı ayrıntıların rastgele benzerlikler olmadığını ileri sürer; rabbinik Maşiah uygulamalarını da bu ayrıntıların Nasıralı İsa’dan önce Maşiah’a ilişkin bir beklenti oluşturduğuna delil sayar. Tehillim 78:2’deki “Ağzımı bir meselle açacağım” sözü de bu dizinin parçalarından biri olarak sunulur.2007
İsa anlatılarında meseller önemli bir yer tutar; Tehillim’de de aynı sözcük alanı vardır. Fakat bir kehanetin gücü, daha sonraki bir anlatıda benzer bir sözcük bulunmasına değil, ilk metnin o sözcükle kimi ve neyi anlattığına bağlıdır.
Tehillim 78 bunun için oldukça açıklayıcıdır. Başlık metni Asaf’a bağlar. İlk iki ayet, “Halkım, Tora’ma kulak verin… ağzımı bir maşal ile açacağım; eskiden beri bilmeceler söyleyeceğim” der. Ardından konuşan, bunların atalarından işitilen ve gelecek kuşaklara aktarılması gereken şeyler olduğunu açıklar.2008
Devam eden uzun anlatı da bu “maşal”in malzemesini verir: Mısır’dan çıkış, çölde başkaldırı, Tanrı’nın lütufları, Şilo, Efrayim ve sonunda David. Metin kendi içinde gelecekteki Maşiah’ın öğretme tekniğini anlatan kısa bir biyografik işaret vermemekte; İsrael tarihini ibret ve öğretim haline getirmektedir.2009
Rabbinik yorum da bu noktayı destekler. Midraş Tehillim 78, “mezmurlar, bilmeceler ve meseller” dilini Tora öğretisinin mecazlı ve bilgelik taşıyan biçimleriyle ilişkilendirir; Yehezkel 17:2 ve Mişle 1:6 gibi “maşal” ve “hida” metinlerini yan yana getirir. Asaf’ın sözünü Maşiah’ın gelecekte mesellerle konuşacağına dair tekil bir kehanet olarak kurmaz.2010
Daha da önemlisi, Hristiyan yorumun dayandığı Risto Santala’nın ayrıntılı tartışması Hristiyan yorumun özetinden daha ihtiyatlıdır. Santala Tehillim 78 çevresindeki rabbinik çağrışımları ele alırken rabbilerin zaman zaman “Kutsal Yazı’nın kendisinin zor onaylayacağı” gizli göndermeler gördüğünü söyler. Ardından Tehillim 78:41’deki “İsrael’in Kutsalı” ifadesiyle başka metinleri birbirine bağlayan yorumları tartışır. Bu, Tehillim 78:2’nin rabbinik gelenekte “Maşiah’ın mesellerle konuşacağı” şeklinde yerleşmiş bir kehanet olduğunu göstermeye yetmez.2011
Burada aslında üç ayrı şey vardır. Tehillim 78’in peşatı, Asaf’ın İsrael tarihini öğretmesidir. Rabbinik deraş, bu öğretim dilini başka Tora ve peygamberlik metinleriyle ilişkilendirebilir. Matta’nın daha sonraki kullanımı ise Tehillim 78:2’yi İsa anlatısına uygular. Son katmanın ilk katmanı kullanması, ilk katmanın başlangıçtan beri Nasıralı İsa’yı haber verdiğini kendi başına kanıtlamaz.2012
Daha sonraki Hristiyan anlatı Tehillim dilini kullanır; Hristiyan yorum bu sonraki kullanımı Tehillim’in önceden İsa’yı belirlediğinin kanıtına dönüştürür. Tehillim 78’in kendi bağlamı ise “gelecek Maşiah’ı mesellerle konuşmasından tanıyın” diye bir ölçüt vermez.
Kaynaklar
Duncan Heaster, Jesus for Jews, Carelinks Publishing, “The Jewish Messiah”, PDF s. 7. Heaster burada Hristiyan İncili’nin Tehillim’e yaptığı göndermelerin her birinin daha önce Targum ve Midraşlarda Maşiah’a uygulandığını ileri sürer ve Tehillim 78:2’yi “Maşiah mesellerle konuşacaktır” başlığı altında sıralar. ↩
Tehillim 78:1–7. İbranice anahtar ifade: “Efta be-maşal pi, abia hidot mini-kedem.” Metnin konuşanı hemen ardından geçmiş kuşaklardan işitilen olayları çocuklara anlatacağını söyler. ↩
Tehillim 78:9–72. Mezmurun tarihsel akışı Efrayim’den Mısır ve çöle, oradan Şilo’ya ve sonunda Yehuda ile David’in seçimine ilerler. ↩
Midraş Tehillim 78, giriş bölümü; Tehillim 78:2’yi Yehezkel 17:2 ve Mişle 1:6’daki maşal/hida diliyle ilişkilendirir ve Asaf’ın öğretici konuşmasını Tora bilgeliği bağlamında okur. ↩
Risto Santala, The Messiah in the Old Testament in the Light of Rabbinical Writings, “What the Psalms have to say about Christ”, Tehillim 78 tartışması. Santala, rabbinik gizli göndermelerin bazen “the Bible itself could hardly be said to authorise” düzeyine ulaştığını belirtir ve asıl olarak Tehillim 78:41 ile başka metinler arasındaki çağrışımları ele alır. ↩
Matta 13:34–35, Tehillim 78:2’yi İsa’nın mesellerle konuşmasına uygular. Buradaki mesele Hristiyan İncili’nin ayeti nasıl kullandığı değil, Tehillim’in kendi bağlamında bunun önceden verilmiş bağımsız bir Maşiah kimlik işareti olup olmadığıdır. ↩
