KABALAT

Üst Menü

  • ToraOku ↗
  • Kitaplık
  • Yayın İlkeleri
  • Hakkımda
  • İletişim

Ana Menü

  • Başlangıç
    • Yahudilik Nedir?
  • Tora ve Tanah
    • Tora Yorumları
    • Tora Nedir?
    • İbranice ve Tanah Kavramları
    • Tanah Nedir?
    • Tora metnini oku ↗
  • Sözlü Tora ve Halaha
    • Mişna, Talmud ve Midraş
      • Mişna Nedir?
      • Talmud Nedir?
      • Midraş Nedir?
    • Halaha ve Mitsvalar
      • Halaha Nedir?
      • Mitsva Nedir?
  • Yahudi Yaşamı
    • Şabat ve Bayramlar
    • Yahudi Yaşamı Merkezi
    • Dua ve Mitsvaların İçsel Anlamı
    • Dua ve İbadet
    • Etik ve Yahudi Değerleri
    • Teşuva ve Musar
  • Yahudi Düşüncesi
    • Tanrı ve Vahiy
    • Yaratılış ve Kozmoloji
    • Elokim / Elohim Merkezi
    • Maşiah / Mesih Merkezi
    • İlahi Gözetim / Haşgaha
  • Kabala
    • Kabala Öğrenme Merkezi
    • Kabala Nedir?
    • Kabala Kavramları Sözlüğü
    • Zohar Öğrenme Merkezi
    • İlahi İsimler ve Harfler
    • Kabalistler ve Eserler
    • Sefirot ve Dünyalar
      • Sefirot Nedir?
    • Lurianik Kabala
      • Tsimtsum Nedir?
      • İleri Lurianik Kabala
    • Ruh, Bilinç ve Tikun
  • Kitaplar ve Çeviriler
    • Klasik Eser Çevirileri
    • İçsel Yolculuk
    • Modern Eser Çevirileri
    • Kabalat Kitapları ve Dosyaları
  • Araştırmalar
    • Misyoner İddiaları Arşivi
    • Misyonerlik Üzerine Makaleler
    • Metin ve Kronoloji
    • Tarih ve Bilim
    • Dinlerarası İddialar
  • ToraOku ↗
  • Kitaplık
  • Yayın İlkeleri
  • Hakkımda
  • İletişim
KABALAT
Menü
  • Başlangıç
    • Yahudilik Nedir?
  • Tora ve Tanah
    • Tora Yorumları
    • Tora Nedir?
    • İbranice ve Tanah Kavramları
    • Tanah Nedir?
    • Tora metnini oku ↗
  • Sözlü Tora ve Halaha
    • Mişna, Talmud ve Midraş
      • Mişna Nedir?
      • Talmud Nedir?
      • Midraş Nedir?
    • Halaha ve Mitsvalar
      • Halaha Nedir?
      • Mitsva Nedir?
  • Yahudi Yaşamı
    • Şabat ve Bayramlar
    • Yahudi Yaşamı Merkezi
    • Dua ve Mitsvaların İçsel Anlamı
    • Dua ve İbadet
    • Etik ve Yahudi Değerleri
    • Teşuva ve Musar
  • Yahudi Düşüncesi
    • Tanrı ve Vahiy
    • Yaratılış ve Kozmoloji
    • Elokim / Elohim Merkezi
    • Maşiah / Mesih Merkezi
    • İlahi Gözetim / Haşgaha
  • Kabala
    • Kabala Öğrenme Merkezi
    • Kabala Nedir?
    • Kabala Kavramları Sözlüğü
    • Zohar Öğrenme Merkezi
    • İlahi İsimler ve Harfler
    • Kabalistler ve Eserler
    • Sefirot ve Dünyalar
      • Sefirot Nedir?
    • Lurianik Kabala
      • Tsimtsum Nedir?
      • İleri Lurianik Kabala
    • Ruh, Bilinç ve Tikun
  • Kitaplar ve Çeviriler
    • Klasik Eser Çevirileri
    • İçsel Yolculuk
    • Modern Eser Çevirileri
    • Kabalat Kitapları ve Dosyaları
  • Araştırmalar
    • Misyoner İddiaları Arşivi
    • Misyonerlik Üzerine Makaleler
    • Metin ve Kronoloji
    • Tarih ve Bilim
    • Dinlerarası İddialar
  • ToraOku ↗
  • Kitaplık
  • Yayın İlkeleri
  • Hakkımda
  • İletişim
  • Başlangıç
    • Yahudilik Nedir?
  • Tora ve Tanah
    • Tora Yorumları
    • Tora Nedir?
    • İbranice ve Tanah Kavramları
    • Tanah Nedir?
    • Tora metnini oku ↗
  • Sözlü Tora ve Halaha
    • Mişna, Talmud ve Midraş
      • Mişna Nedir?
      • Talmud Nedir?
      • Midraş Nedir?
    • Halaha ve Mitsvalar
      • Halaha Nedir?
      • Mitsva Nedir?
  • Yahudi Yaşamı
    • Şabat ve Bayramlar
    • Yahudi Yaşamı Merkezi
    • Dua ve Mitsvaların İçsel Anlamı
    • Dua ve İbadet
    • Etik ve Yahudi Değerleri
    • Teşuva ve Musar
  • Yahudi Düşüncesi
    • Tanrı ve Vahiy
    • Yaratılış ve Kozmoloji
    • Elokim / Elohim Merkezi
    • Maşiah / Mesih Merkezi
    • İlahi Gözetim / Haşgaha
  • Kabala
    • Kabala Öğrenme Merkezi
    • Kabala Nedir?
    • Kabala Kavramları Sözlüğü
    • Zohar Öğrenme Merkezi
    • İlahi İsimler ve Harfler
    • Kabalistler ve Eserler
    • Sefirot ve Dünyalar
      • Sefirot Nedir?
    • Lurianik Kabala
      • Tsimtsum Nedir?
      • İleri Lurianik Kabala
    • Ruh, Bilinç ve Tikun
  • Kitaplar ve Çeviriler
    • Klasik Eser Çevirileri
    • İçsel Yolculuk
    • Modern Eser Çevirileri
    • Kabalat Kitapları ve Dosyaları
  • Araştırmalar
    • Misyoner İddiaları Arşivi
    • Misyonerlik Üzerine Makaleler
    • Metin ve Kronoloji
    • Tarih ve Bilim
    • Dinlerarası İddialar
Ana Sayfa›Misyoner İddiaları›189. İddia: Toledot Yeşu’daki çalınan beden anlatısı diriliş tartışmasının eski olduğunu gösterir

189. İddia: Toledot Yeşu’daki çalınan beden anlatısı diriliş tartışmasının eski olduğunu gösterir

Yazan Gökhan Duran
10 Ekim 2026
0
0
Paylaş:
Misyoner İddiaları Arşivi

Hristiyan İddiası:

Toledot Yeşu adıyla bilinen metinler, İsa hakkında farklı zamanlarda ve dillerde aktarılmış Yahudi anlatılarıdır. Bu anlatılardan bazıları İsa’nın bedeninin nereye götürüldüğüyle ilgilidir. Aynı ayrıntının farklı yazmalarda nasıl anlatıldığı, bu metinlerin hangi tartışmaya tanıklık ettiğini anlamaya yardım eder.

Bu iddiayı öne süren Hristiyanlar, bir bahçıvanın İsa’nın bedenini başka yere taşıdığı anlatıyı diriliş tartışmasının eski olduğuna delil gösterirler. Bunu, Justin Martyr ile Tertullian’ın aktardığı bedenin çalınması veya başka yere taşınması açıklamalarıyla birlikte okurlar.

Tanah’ın Cevabı:

Toledot Yeşu tek bir çağda yazılmış, değişmez bir olay tutanağı değildir. İbranice, Aramice ve başka dillerde aktarılmış farklı Yahudi anlatılarından oluşur. Bu metinler İsa hakkında bir görüşü savunmak ve karşı görüşe cevap vermek için yazılmıştır. Bu anlatılar uzun bir süre boyunca aktarılmıştır. Bugün bunların önemli bölümleri Kahire Genizası’ndan gelen el yazması parçaları ve daha sonraki nüshalar üzerinden incelenmektedir. Geniza, eski yazıların saklandığı yerdir; Kahire’deki bu koleksiyon, farklı dönemlere ait çok sayıda belge içerir.

Michael Meerson ile Peter Schäfer’in 2014’te yayımladıkları metinler ve Gideon Bohak’ın en eski metinler üzerine 2026’da yayımlanan araştırması, anlatıların birbirinden farklı olduğunu gösterir. Bir nüsha bir metnin eldeki kopyasıdır. Bir kopyadaki beden anlatısının bütün Toledot geleneğinin tek ve en eski biçimi olduğunu söylemek için yazmaların bunu göstermesi gerekir.

Yaygın anlatılardan birinde İsa’nın takipçilerinin bedeni almayı düşündüğü, Yehuda adlı bir bahçıvanın ise cesedi başka yere taşıdığı anlatılır.

Princeton Geniza Project tarafından yayımlanan Aramice JTS 2529.1 parçasında ise olay başka türlü gelişir. Bu metinde Yeşu’nun cesedi, Tora’nın geceden önce gömülme emri nedeniyle asıldığı yerden indirilir ve bahçıvan Rabbi Yehuda’nın bahçesindeki su kanalına gömülür. Takipçileri daha sonra onu çarmıhta bulamayınca göğe yükseldiğini ileri sürerler. Ardından Pilatus, Yehuda’ya bedenin nerede olduğunu sorar. Yehuda da cesedi çıkarıp göstermeyi teklif eder.

Bu anlatının korunmuş Aramice metninde וקברוהי ברהטא, “Onu su kanalına gömdüler” ve ל֯א֯ אשכחו יתיה על צליבא, “Onu çarmıhta bulamadılar” ifadeleri yer alır. İkinci cümlede tseliva (צליבא), yani “çarmıh” sözcüğü geçer. Takipçiler onu burada arar. Yazma, bu sırada bir mezara baktıklarını söylemez.

Bohak’ın yayımında hasarlı harfler ve yayıncının tamamladığı yerler işaretlenmiştir. Elimizde metnin bir parçası vardır. Kayıp yerlerin nasıl okunduğunu anlamak için bu işaretlere bakılır. Anlatının kendi içinde bedeni daha sonra mezardan çıkarabilen bahçıvan bulunması, yazarın diriliş iddiasına nasıl cevap verdiğini gösterir. Yazma bu olayları birinci yüzyılda kendi gözleriyle gören birinin kaydını vermez.

Parçanın devamında Yehuda’nın bedeni mezardan çıkarıp Tiberias sokaklarında sürüklediğini ve ardından bedenin yeniden gömüldüğünü anlatan sözler bulunur. Bu ayrıntılar Aramice anlatının nasıl devam ettiğini gösterir. Olayın gerçekte bu sırayla yaşandığını doğrulamak için başka tarihsel kayıtlar gerekir.

İki nüshada bedenin yer değiştirmesi farklı biçimde anlatılır. Bir anlatıda bahçıvanın bedeni takipçilerinden önce gizlice taşıması, başka anlatıda bedenin daha önce gömülmesi ve takipçilerin onu bulamaması farklı olay sıralarıdır. Bu iki biçimi tek, değişmemiş Yahudi görgü tanığı belgesi gibi birleştirmek mümkün değildir.

İddiaya dayanak olarak gösterilen Justin Martyr, ikinci yüzyılda Yahudilerin öğrencilerin bedeni çaldığını söylediklerini ileri sürer. Tertullian da üçüncü yüzyıl başında bedenin çalınması veya bahçıvan tarafından taşınmasıyla ilgili karşı açıklamaları anar. İki yazar da Hristiyandır. Yazdıkları, beden hakkında bu açıklamaların erken dönemde tartışıldığını gösterir. Birinci yüzyılda olayı görmüş bir Yahudinin bağımsız kaydını vermezler.

Toledot Yeşu’nun belirli bir sürümünü kesin biçimde beşinci yüzyıla yerleştirmek de kolay değildir. Araştırmacılar geleneğin farklı katmanlarını ve yazmalarını ayrı ayrı inceler. Daha eski tartışma unsurları bulunabilir; bu, sonraki bütün anlatıların birinci yüzyıldaki olayları doğrudan kaydettiğini göstermez.

Diriliş iddiasına karşı “öğrencileri bedeni aldı” açıklamasının daha erken Hristiyan metinlerinde bulunması ayrı bir meseledir. Matta 28:11–15, birinci yüzyılın sonlarına yerleştirilen Hristiyan anlatısında öğrencilerin gece gelip bedeni çaldığı yönündeki bir açıklamayı aktarır. Bu, tartışmanın erken Hristiyan yazılarında yer aldığını gösterir. Matta’nın aktardığı iddiayı doğrulayan bağımsız bir Yahudi görgü tanıklığı burada yer almaz.

Matta’daki anlatı, Toledot Yeşu’nun farklı tarih ve nüshalarda oluşmuş öykülerinin birinci yüzyılda aynı biçimde anlatıldığını da kanıtlamaz.

Devarim 21:22–23, ölmüş kişinin cesedinin gece boyunca ağaçta bırakılmamasını ve gömülmesini emreder. JTS 2529.1’de bu hükmün bir cesedin indirilmesi gerekçesi olarak kullanılması, anlatının Tora’nın hukuki dilinden yararlandığını gösterir. Bu örnekte gömme buyruğunun kaynağı Tora’dır. Bedenin öyküde anlatılan yere gömülüp gömülmediği ise ayrı bir tarih sorusudur. Buyruğun gerçek olması, öyküdeki olayların gerçekleştiğini kanıtlamaz.

Boş bir mezarın gerçekten bulunduğunun tarihsel olarak kanıtlanması, bedenin nasıl ortadan kaybolduğunu veya dirilişin gerçekleşip gerçekleşmediğini tek başına belirlemez. Tanah’ın Maşiah ölçütü ise peygamberlerin vaat ettiği olaylara dayanır. Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8 ve Yehezkel 37:21–28, İsrael’in toplanmasını, David soyundan gelen adaletli yönetimi ve kutsal yerin halk arasında yeniden bulunmasını bildirir. Toledot Yeşu’nun farklı nüshaları bu görevlerin gerçekleştiğini göstermez.

Toledot Yeşu, İsa hakkındaki Yahudi-Hristiyan polemik tarihini incelemek için değerli bir metin geleneğidir. En eski parçalarla sonraki nüshalar arasındaki farklar, tartışmanın zamanla nasıl değiştiğini gösterir. Bu metinlerdeki beden anlatıları İsa’nın ölümünü, boş mezarı veya dirilişi doğrulayan birinci yüzyıla ait bağımsız görgü tanıklığı sağlamaz.

Birincil metin ve edisyon: Princeton Geniza Project, JTS 2529.1, Aramice metin ve çeviri; Gideon Bohak, The Sentencing of Jesus (Gzar-dina de-Yeshu) (2026); Peter Schäfer ve Michael Meerson, Toledot Yeshu: The Life Story of Jesus (2014). Justin Martyr, Dialogue with Trypho 108; Tertullian, De Spectaculis 30; Matta 28:11–15; Devarim 21:22–23; Yeşaya 11; Yeremya 23; Yehezkel 37.

Bu kayıtta geçen ayetler
  • Matta 28:11–15 İddiaya bağlı ayet · Cevap
  • Devarim 21:22–23 İddiaya bağlı ayet · Cevap
  • Yeşaya 11:1–12 İddiaya bağlı ayet · Cevap
  • Yeremya 23:5–8 İddiaya bağlı ayet · Cevap
  • Yehezkel 37:21–28 İddiaya bağlı ayet · Cevap
  • Yeşaya 11 İddiaya bağlı ayet · Cevap
  • Yeremya 23 İddiaya bağlı ayet · Cevap
  • Yehezkel 37 İddiaya bağlı ayet · Cevap
Önceki Makale

188. İddia: Talmud’daki Yeşu kayıtları İsa’nın çarmıha ...

Sonraki Makale

190. İddia: Lucian’ın çarmıha gerilmiş adama tapanlardan ...

0
Paylaşım
  • 0
  • +
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0

İlgili Yazılar Yazarın Diğer Yazıları

  • HaEmunot veHaDeot – Rabbi Saadya Gaon Türkçe çeviri kapak görseli
    Klasik Eser ÇevirileriTam Sürüm Kitaplar

    HaEmunot veHaDeot – Rabbi Saadya Gaon

  • Ulusal Vahiy Yalan Olabilir Mi? kitabı kapak görseli
    Tam Sürüm KitaplarUlusal Vahiy Bir Yalan Olabilir Mi?

    Ulusal Vahiy Yalan Olabilir mi? — Gökhan (Aryeh) Duran

  • Animasyonlu Talmud Dersleri - 7: Masehtot kapak görseli
    Mişna, Talmud ve Midraş

    Animasyonlu Talmud Dersleri – 7: Masehtot

Kabalat.com

  • Hakkımda
  • Yayın İlkeleri
  • Düzeltme Politikası
  • İletişim
  • Gizlilik
  • Çerez Politikası
  • ToraOku ↗