202. İddia: Yusuf’un evlat edinmesi İsa’ya David tahtı hakkı verir
Hristiyan iddiası
“The genealogies do prove that Joseph was a descendant of David, indeed the rightful king of Israel had there been a monarchy at the time of Jesus. Jesus was his adopted son; he was ” as was supposed” , or ‘as was reckoned by law’, the son of Joseph (Luke 3:23). The record in Luke appears to be that of Mary; Joseph being ” the son of Heli” was probably by reason of marrying Mary, the daughter of Heli (Lk.3:23); the Talmud speaks with gross vitriolic about Mary the daughter of Heli going to hell for her blasphemy, referring to Mary the mother of Jesus.”
Cevap
Hristiyan yorumun son adımı şudur: Yusuf’un biyolojik baba olmadığı kabul edilse bile Matta ve Luka soyağaçları onun David soyundan geldiğini gösterir. İsa Yusuf’un evlat edinilmiş veya hukukça sayılan oğludur; Luka 3:23’te “sanıldığı üzere Yusuf’un oğlu” denmesi buna izin verir. Hristiyan yorum ayrıca Luka’daki soyu Meryem’in soyu sayar, Meryem’in Heli’nin kızı olduğunu ve Yusuf ile Meryem’in ortak bir atada birleştiğini ileri sürer. Böylece İsa’nın hem anne tarafından hem de Yusuf’un hukuki babalığıyla David soyuna bağlandığını savunur.2191
Yahudi kaynakları biyolojik olmayan ebeveynlik ilişkisini değersiz saymaz. Sanhedrin 19b, yetimi evinde büyüten kişinin Kutsal Yazı tarafından “onu doğurmuş gibi” değerlendirildiğini söyler; Naomi’nin Rut’un çocuğunu büyütmesi de aynı düşünceye örnek verilir.2192 Bu güçlü bir ahlaki ve adlandırma ilkesidir.
Fakat aynı sugya “büyüten kişi biyolojik soy, kabile ve hanedan hakkını devralır” demez. Rabbinik soy ve miras katmanında Bava Batra 109b aileyi babanın ailesine bağlar.2193 David’e verilen krallık vaadinin dili de evlat edinme kategorisi kurmaz: “senin içinden çıkacak zera’nı” kaldıracağım der.2194 Tehillim 132 aynı vaadi “bedeninin meyvesinden” diye tekrarlar.2195
Dolayısıyla Yusuf gerçekten David soyundan gelse ve İsa’yı bütünüyle kendi oğlu olarak yetiştirmiş olsa bile, Hristiyan yorumun ayrıca göstermesi gereken hukuk kuralı şudur: David’in tahtı hakkı biyolojik olmayan oğula evlat edinmeyle aktarılır. Tanah böyle bir kural vermemektedir. “Oğlu sayılmak” ile “David’in bedensel zera’sı olmak” aynı iddia değildir.
Hristiyan yorumun Meryem-Heli bağı için kullandığı Talmud kanıtı da güvenilir değildir. Yeruşalmi Hagiga 2:2 [77d] metninde “Miriam barat alei betzalim” adı geçer; modern okumalarda ifade “soğan yapraklarının kızı / Onion-leaves” biçiminde anlaşılır ve bağlam İsa’nın annesinin soyağacını vermemektedir.2196 Eski Hristiyan yorumcularının bunu “Meryem, Heli’nin kızı” diye okuması, tartışmalı bir harf dizisini Luka 3 ile özdeşleştiren yorum geleneğidir; Yahudi kaynaklarının Meryem’in Heli’nin kızı olduğunu kabul ettiği söylenemez.
Ayrıca Luka 3:23 metni kendi başına “Heli Meryem’in babasıdır” demez; görünen dizide Yusuf Heli’ye bağlanır. Luka soyağacını Meryem üzerinden okuma, Hristiyan tefsirinde bilinen bir harmonizasyon seçeneğidir, fakat metinde Meryem’in adı bu soy zincirine eklenmez.2197 Bu harmonizasyon kabul edilse bile Tanah’ın David soyuna ilişkin soy ölçüsünü bağımsız biçimde kanıtlayan tarihsel belge haline gelmez.
Hristiyan yorum son olarak bugün David’e kadar eksiksiz soyağacı belgesi sunmanın mümkün olmadığını, dolayısıyla Yahudilerin soy şartını “mihenk taşı” yapmaması gerektiğini söyler.2198 Fakat kanıtın günümüzde zorlaşması, peygamberlik ölçüsünü değiştirmez. Bir iddia sahibi “bu şart artık kanıtlanamıyor, öyleyse şartı kaldırmalıyız” diyemez. Tanah Maşiah’ı David’e bağlamışsa, Maşiah kimliği iddiası bu bağı açıklamak zorundadır.
Sonuçta Yusuf’un sevgi, bakım veya hukuk bakımından baba sayılması ile David hanedanının biyolojik zera şartı ayrı konulardır. Hazal bir çocuğu büyütmeyi doğurmak kadar değerli sayabilir; fakat bundan krallık soyunun evlat edinmeyle geçtiği sonucu çıkmaz. Hristiyan yorumun çözümü tam da kanıtlanması gereken noktayı varsaymaktadır.
Kaynaklar
Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 17–18, “The Ancestry of Jesus: Objections”, madde b. Yusuf’u David’in torunu ve İsa’nın evlat edinilmiş/hukuken sayılan babası kabul eder; Luka 3’ü Meryem’in soyu olarak okur ve Heli-Meryem bağlantısı kurar. ↩
Sanhedrin 19b. Merav’ın doğurduğu çocukları Mihal’in büyütmesi ve Rut’un doğurduğu çocuğu Naomi’nin büyütmesi üzerinden “yetimi evinde büyüten, Kutsal Yazı tarafından onu doğurmuş gibi sayılır” ilkesi çıkarılır. ↩
Bava Batra 109b, aile ve miras nispetini babanın ailesine bağlayan sugya. Bu kaynak, Sanhedrin 19b’deki ahlaki “doğurmuş gibi” dilinin biyolojik/kabile soyunu değiştiren genel hukuk kuralı olmadığını göstermeye yarar. ↩
Şemuel II 7:12, David’in ardından “senin içinden çıkacak zera” vaadi. Metin evlat edinmeyi Davidik hanedan soyunun yerine geçen ayrı bir mekanizma olarak tanımlamaz. ↩
Tehillim 132:11, David’e yemin: “bedeninin meyvesinden tahtına oturtacağım.” ↩
Yeruşalmi Hagiga 2:2 [77d], “Miriam barat alei betzalim” pasajı. Metindeki alei betzalim ifadesi “soğan yaprakları” anlamındadır; Miriam’ın İsa’nın annesi veya “Heli’nin kızı” olduğu metinde belirtilmez. Eski “Meryem, Heli’nin kızı” okuması bu ifadeyi Heli adına dönüştüren Hristiyan yorumuna dayanır; Yeruşalmi’nin İbranice-Aramice metni bunu söylemez. ↩
Luka 3:23–31. Görünen sözdiziminde “Yusuf, Heli’nin [oğlu]” biçiminde devam eder; Meryem adı soy zincirinde yer almaz. “Luka Meryem’in soyağacıdır” açıklaması Hristiyan tefsirinde bilinen bir harmonizasyon seçeneğidir, metnin açıkça yaptığı bir kimlik açıklaması değildir. ↩
Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 18. Heaster günümüzde David’e kadar soyağacı kanıtının bulunmadığını ileri sürerek Yahudilerin kanıtlanmış David soyunu Maşiah kimliği için mihenk taşı yapmaması gerektiğini savunur. ↩
