241. İddia: Raşi, Radak ve İbn Ezra’nın Zeharya 12:10’u Maşiah’a uygulaması İsa lehine delildir
Hristiyan iddiası
““They shall look upon me whom they have pierced” was understood by RaShi, RaDaq and Ibn Ezra as referring to Messiah; and the Talmud [Sukka 52b] agrees with this.”
Cevap
Hristiyan yorumun burada dayandığı tarihsel veri gerçektir: Zeharya 12:10 Yahudi kaynaklarında Maşiah ben Yosef ile ilişkilendirilmiştir. Sukka 52a bu ayetin yasını açıklarken bir görüşte Maşiah ben Yosef’in öldürülmesinden, başka bir görüşte yetser haranın öldürülmesinden söz eder. İbn Ezra da yorumunda Maşiah ben Yosef’in savaşta öldürüleceği açıklamasını açıkça benimser. Bu nedenle “Yahudi geleneğinde bu ayetin Maşiah ile ilgili bir okuması hiç yoktur” demek yanlış olur.2481
Fakat Hristiyan yorum Raşi, Radak ve İbn Ezra’yı tek bir yorum çizgisine yerleştirirken önemli bir kaynak ayrımını siler. Raşi’nin kendi peşatı, İsrael’in uluslar tarafından sürgünde öldürülenlerine bakıp yas tutmasıdır. Ardından “Bilgelerimiz bunu Sukka’da öldürülen Maşiah ben Yosef hakkında deraş ettiler” diye ekler. Yani Raşi Maşiah ile ilgili deraşı bilir ve aktarır; fakat onu kendi ilk peşat açıklamasıyla özdeşleştirmez.2482
Radak’ın açıklaması da aynı biçimde tek cümleye indirgenemez. Önce gelecekteki savaşta İsrael’den bir kişinin bile öldürülmesinin büyük yas doğuracağını anlatır; sonra “Bilgelerimiz bunu savaşta öldürülecek Maşiah ben Yosef hakkında açıkladılar” der ve bu deraşın ayette niçin daha açık ifade edilmediğine dair kendi sorusunu ekler. Dolayısıyla Radak’ın Maşiah ile ilgili geleneği tanıması gerçektir; peşatını doğrudan Nasıralı İsa’ya vermesi değildir.2483
İbn Ezra’nın Maşiah ile ilgili okumasını bütünüyle kabul ettiğimizde bile Hristiyan yorumun sonucu çıkmaz. İbn Ezra’nın sözünü ettiği kişi Maşiah ben Yosef’tir; Nasıralı İsa değildir. Yahudi aggadik geleneğinde Maşiah ben Yosef ile Maşiah ben David iki farklı figürdür. Bir yorumcunun “bu ayet Maşiah ben Yosef’in ölümüne işaret eder” demesi, “bu ayet birinci yüzyılda çarmıha gerilen İsa’yı önceden haber verdi” demek değildir. Aradaki kimlik bağı ayrıca kanıtlanmalıdır.2484
Üstelik Sukka 52a ayeti tek bir zorunlu Maşiah ile ilgili anlamla kapatmaz. Gemara, yasın ne üzerine olduğu konusunda iki görüş verir: Maşiah ben Yosef’in ölümü veya yetser haranın öldürülmesi. Bu kaynak katmanı peşat değildir; aggadik-eskatolojik bir deraştır. Sukka 52a’da gerçekten Maşiah ben Yosef’le ilgili bir deraş vardır; Hristiyan yorum bu deraşın seçenekli yapısını ve figürün kimliğini bırakarak onu Hristiyan tarihsel kimlik kanıtına dönüştürür.2485
Yuhanna 19:37 bu ayeti çarmıh anlatısına uygular. Belirleyici soru, Zeharya’nın ve Yahudi kaynaklarının Nasıralı İsa’yı bağımsız olarak tanımlayıp tanımlamadığıdır. Zeharya 12:10’u Maşiah ben Yosef’le ilişkilendiren gerçek bir Yahudi yorum geleneği vardır; “öyleyse İsa” sonucu ise kaynağın söylemediği kimliği ekler. Maşiah yorumu ile Hristiyan kimliklendirme aynı şey değildir.2486
Kaynaklar
Duncan Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 8; Bavli Sukka 52a; İbn Ezra, Zeharya 12:10. İbn Ezra Maşiah ben Yosef’in öldürülmesi yorumunu açıkça kullanır. ↩
Raşi, Zeharya 12:10. Raşi önce ulusların sürgünde öldürdüğü İsraellilerle ilgili açıklama verir, ardından Sukka 52a’daki Maşiah ben Yosef deraşını ayrıca kaydeder. ↩
Radak, Zeharya 12:10. Radak önce savaşta İsrael’den öldürülen kişi bağlamında peşat verir, ardından Hazal’ın Maşiah ben Yosef yorumunu kaydeder. ↩
İbn Ezra, Zeharya 12:10; Sukka 52a. Kaynaklar Maşiah ben Yosef terimini kullanır; Nasıralı İsa adı geçmez. ↩
Bavli Sukka 52a. Sugya Zeharya 12:10’daki büyük yas için iki açıklama aktarır: Maşiah ben Yosef’in öldürülmesi ve yetser haranın öldürülmesi. ↩
Zeharya 12:10; Yuhanna 19:37. Hristiyan İncilindeki uygulama sonraki teolojik yorum katmanıdır; Zeharya’nın Masoretik metni ve Hazal’ın Maşiah ben Yosef deraşı ayrı kaynak düzeyleridir. ↩
