Misyoner İddiaları Arşivi

13 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

117. İddia: Rabbinik görüş ayrılıkları dini hukuk otoritesinin geçersizliğini gösterir

İki yargıç, bir davada aynı kuralı farklı uygulayabilir. Mahkeme bu görüşleri dinler ve uygulanacak kararı verir. Bir hatanın nasıl düzeltileceği de ayrı bir konudur. Tora’nın bu konularda ne dediğine bakarak görüş ayrılığının mahkemenin karar verme yetkisini etkileyip etkilemediği anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

İki yargıç, bir davada aynı kuralı farklı uygulayabilir. Mahkeme bu görüşleri dinler ve uygulanacak kararı verir. Bir hatanın nasıl düzeltileceği de ayrı bir konudur. Tora’nın bu konularda ne dediğine bakarak görüş ayrılığının mahkemenin karar verme yetkisini etkileyip etkilemediği anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Bet Şammay ile Bet Hillel adlı iki Yahudi okulunun hukuk konularında farklı görüşleri olduğuna dikkat çekerler. Rabbilerin Maşiah, yani Mesih hakkında da farklı açıklamalar yaptığını söylerler. Onlara göre yanılabilen veya birbirine karşı çıkan rabbilerin İsa hakkındaki sözleri Tanrısal ilhama, yani Tanrı’dan gelen bir bilgiye dayanmış sayılamaz. Bu ayrılıklardan, rabbilerin dini hukuk alanındaki yetkisinin de geçersiz olduğu sonucunu çıkarırlar.

Tanah’ın Cevabı:

Tora’da uyuşmazlıkları karara bağlama yetkisi insan yargıçlara verilmiş, insanın yanılması halinde ne yapılacağı da düzenlenmiştir. Görüş ayrılıklarından yargı yetkisinin yokluğuna ulaşılması, bu iki açık hükümle çelişir. Devarim 17:8–13’te güç davaların yetkili kohenlere ve yargıca götürülmesi, verilen kararın uygulanması emredilir. Vayikra 4:13–21’de ise topluluğun yanılarak bir yasağı çiğnemesi ve yanlış öğrenildiğinde günahın giderilmesi için ne yapılacağı, yani kefaret düzenlenir.

Bir borcun ödenip ödenmediği konusunda anlaşmazlık çıktığında, iki tarafın kendi görüşünü söylemesiyle dava çözülmez. Tanıkların ne bildiği, ödemenin yapılıp yapılmadığı ve hangi kuralın uygulanacağı belirlenmelidir. Devarim 17:8 bu ihtiyaçtan başlar: כִּי יִפָּלֵא מִמְּךָ דָבָר לַמִּשְׁפָּט, “Yargılanacak bir mesele sana güç gelirse.” Kan, dava ve deri belirtisiyle ilgili ayrımlar ve şehirlerdeki uyuşmazlıklar sayıldıktan sonra, Haşem’in seçtiği ortak yargı yerine gidilip görevli kohenlere ve o dönemin yargıcına başvurulması istenir. 17:11’de, “Sana öğretecekleri Tora’ya ve bildirecekleri hükme göre yapacaksın” denir. Anlaşmazlık yüzünden yargıya başvurulması emredilmişken, anlaşmazlığın kendisinin yargı yetkisini yok ettiği söylenemez.

Moşe’nin bütün davaları tek başına gördüğü dönemde yük ağırlaşınca başka yargıçlar atanmış, güç meselelerin Moşe’ye getirilmesi kararlaştırılmıştır (Şemot 18:13–26). Devarim 16:18–20’de de şehirlerde yargıçların görevlendirilmesi emredilmiş; rüşvet ve taraf tutma yasaklanmıştır. Atama, yargılama ve yanlış davranışın önlenmesi aynı düzenin içindedir. Tıpta yanlış teşhis konduğunda teşhis yeniden incelenir; mühendislikte hatalı hesap bulunduğunda hesap düzeltilir. Bir hatanın bulunması, ilgili işin bütün uzmanlık ve denetim yollarının geçersiz olduğunu göstermez. Hatanın ne olduğu ve hangi gerekçeyle düzeltilmesi gerektiği gösterilir.

Vayikra 4:13’te וְאִם כָּל־עֲדַת יִשְׂרָאֵל יִשְׁגּוּ, “Bütün İsrael topluluğu yanılırsa” denir. Yapılmaması gereken bir fiil işlenmiş, fakat yapılan hata topluluğun gözünden kaçmıştır. Sonraki ayette günahın öğrenilmesi ve topluluk adına getirilecek sunu belirtilir. Bir davranışta topluca birleşilmiş olması, o davranışı doğruya çevirmemiştir. Hata öğrenildiğinde onun gereği yerine getirilecektir. Devarim 4:2’de de Haşem’in buyruklarına ekleme ve onlardan çıkarma yapılması yasaklanmıştır. Yargıçlara verilen görev, Haşem’in buyruklarını uygulamaktır; yanlış bir kararla yasak fiilin doğruya dönüştürülmesi değildir.

Yanlış bir mahkeme kararına güvenerek hareket eden kişiyle, kararın yanlış olduğunu bildiği halde onu uygulayan kişinin sorumluluğu da rabbinik hukukta ayrılmıştır. Sifra’nın Vayikra Dibbura de-Hovah 4:2 açıklamasında “İsrael topluluğu” Büyük Sanhedrin’le, yani merkezdeki en yetkili mahkemeyle ilişkilendirilir. Mişna Horayot 1:1–2’de mahkemenin kararına güvenen kişi, hatayı bilen ve hüküm verebilecek yeterlikte olduğu halde aynı fiili işleyen kişiden ayrı değerlendirilir. Mahkemenin hatasını fark edip kararından dönmesi de ayrıca ele alınmıştır. Böylece sorumluluk, hem kişinin bildiğine hem de mahkemenin kararına göre belirlenir.

Talmud’un Eruvin 13b bölümü, Bet Şammay ile Bet Hillel’in tartışmasını ve hangi görüşün uygulanacağını ayrı ayrı anlatır. İki okulun üç yıllık tartışmasının ardından göksel sesle iki tarafın sözleri “yaşayan Tanrı’nın sözleri” diye anılır; uygulanacak hüküm ise Bet Hillel’e bağlanır. Bet Hillel’in karşı tarafın görüşünü öğrenmesi ve kendi görüşünden önce aktarması da övülür. Karşı delilin öğrenilmesi, verilecek kararın dayanağını anlamak içindir. Bir görüşün öğrenilmeye değer bulunmasından, birbirine karşıt iki kararın aynı davada birlikte uygulanacağı sonucu çıkmaz.

Uygulanmayan görüşlerin neden korunduğu Mişna Eduyot 1:4–6’da açıklanır. Şammay ile Hillel’in bazı görüşlerinden dönmesi, kendi kanaatinde inat edilmemesi için kaydedilmiştir. Azınlık görüşü, ileride bir mahkeme tarafından değerlendirilebilmesi için saklanır; önceki mahkeme kararının değiştirilmesi de belirli şartlara bağlanır. Rabbi Yehuda tarafından başka bir gerekçe verilir: Bir kişiye belli bir gelenek ulaştığında, bunun kimin görüşü olduğu tanınabilmelidir. Bir hesap dosyasında ara işlemler korunduğunda sonucun nasıl bulunduğu izlenebilir. Bu kayıtlarda da karara ulaşılırken değerlendirilen görüşler korunur.

Devarim bir kentin yargıçlarını tayin etmeyi ve gerektiğinde çözülemeyen davayı ortak yargı yerine taşımayı ayrı ayrı emreder. Birinci aşamada farklı kararlar ortaya çıkabilir. İkinci aşamada taraflar, hangi hükmün uygulanacağını yetkili yerden öğrenir. Bu düzen, farklı görüşlerin hangi noktaya kadar tartışılabileceğini ve hangi noktadan sonra fiili kararın tarafları bağladığını belirler. (Devarim 16:18 ve 17:8–13).

Rabbi Meir’in büyük bilgisine rağmen hükmün neden her zaman onun görüşüne bağlanmadığı da Eruvin 13b’de tartışılır.

Bava Metsia 59b’de Rabbi Eliezer’in görüşüyle diğer bilgelerin kararı birlikte kaydedilir. Eruvin 46b’de ise Rabbi Meir ile Rabbi Şimon arasındaki görüş ayrılığında hangi ilkenin uygulanacağı sorulur. Soru תֵּיקוּ (teyku) sözüyle, yani çözüme bağlanmadan bırakılır. Bu örneklerde kabul edilmiş hükümler, reddedilmiş görüşler ve henüz çözülmemiş sorular vardır. Bunların hepsi aynı anda uygulanması gereken emirler gibi gösterilirse, bir tartışmanın kaydıyla o tartışmada alınmış karar birbirine karıştırılır.

Hukuki açıklamaların tamamının peygamberlik gibi değerlendirilmesi de aynı karışıklığın başka biçimidir. Devarim 17’de davayı inceleyip hükme bağlayan görevliler, 18:15–22’de ise Haşem’in sözünü bildiren peygamber ve O’nun söylemediğini O’nun adına söyleyen kişi ele alınır. Nehemya 8:7–8’de halka okunan Tora’nın anlamı Leviler tarafından açıklanır. Bir davada karar vermek, peygamberlik sözünü aktarmak ve yazılı metni öğretmek ayrı işlerdir. Hepsine “ilham” adı verilip birindeki görüş ayrılığından diğerlerinin geçersizliği çıkarılamaz.

Bava Metsia 59b’de Rabbi Yehoşua’nın “O gökte değildir” sözü de yargılamanın verilmiş Tora üzerinden yürütülmesine bağlanır. Rabbi Yirmeya tarafından Tora’nın Sinay’da verildiği ve Şemot 23:2’deki “çoğunluğa göre yönelme” ifadesi hatırlatılır. Aynı ayette kötülük için çoğunluğun ardından gidilmesi ve davanın eğilip bükülmesi yasaklanmıştır. Çoğunlukla karar verilmesi, bu hukuk içinde uygulanan bir usuldür. Bir fiziksel olay hakkında çok sayıda kişinin aynı kanaatte olması olayın kendisini değiştirmez; mahkemede ise bir uyuşmazlık hakkında hangi hükmün uygulanacağı karara bağlanır.

Tosafot, Bava Metsia 59b’deki göksel ses ile Eruvin’de Bet Hillel hakkında duyulan sesi karşılaştırır. İlkinde ses, Rabbi Eliezer’in görüşünü mahkemedeki çoğunluğa karşı destekler. Bet Hillel ise zaten çoğunluktur.

Maşiah hakkındaki farklı sözlerin aktarılmasında da görüşle ona verilen cevap birlikte korunmalıdır. Sanhedrin 98b–99a’da Rabbi Hillel’in Maşiah’la ilgili beklentinin Kral Hizkiyahu’nun döneminde zaten gerçekleştiğini söyleyen görüşü aktarılır. Rav Yosef tarafından buna Zekeriya 9:9 ile itiraz edilir: Hizkiyahu’dan sonra yaşamış olan peygamber, Yeruşalayim’e kralının geleceğini bildirir. Gelecekteki vaadin daha önce bütünüyle gerçekleştiği söylenirse, peygamberin tarih içindeki yeriyle sözü birbirine aykırı hale getirilir. Rabbi Hillel’in bu sözü, Bet Hillel okulunun kabul edilmiş bir hukuk hükmüyle aynı türden değildir. Hukuki hüküm, aggada denilen anlatı ve öğretiler, ayet yorumu ve geleceğe ilişkin tahminler aynı gerekçelerle doğrulanmaz. Leo Baeck’e atfedilen, Maşiah’ın ideallerin kişileştirilmesi olduğu görüşü de bir yorumcuya atfedilen düşüncedir; Tanah’taki vaadin yerine geçirilemez.

İsa hakkındaki bir iddianın doğruluğu da bir rabbinin unvanıyla belirlenmez; Tanah’ın ifadeleri ve gerçekleşmesi gereken olaylarla belirlenir. Bir rabbinin yanlış görüşü gösterildiğinde o görüş yanlışlanmış olur. Bundan Tora’nın yargıç atama ve yetkili hükme uyma emirlerinin geçersizliğine ulaşılamaz. Görüş ayrılıklarının varlığından bütün rabbinik yetkinin yokluğu sonucunu çıkaran Hristiyan iddiası, uyuşmazlığı çözmek için verilmiş yetkiyi uyuşmazlığın kendisiyle reddeder. Devarim’de ise tam da bu uyuşmazlık ortaya çıktığında yetkili yargıya başvurulması emredilmiştir.

Tanah kaynakları: Devarim 17 (17:8–13); Devarim 16:18–20; Devarim 4:2; Devarim 18:15–22; Şemot 18:13–26; Şemot 23:1–3; Vayikra 4:13–21; Nehemya 8:7–8; Zekeriya 1:1 ve 9:9.

Rabbinik açıklama ve tartışma kaynakları: Sifra, Vayikra Dibbura de-Hovah 4:2; Mişna Horayot 1:1–2; Mişna Eduyot 1:4–6; Eruvin 13b ve 46b; Bava Metsia 59b; Tosafot, Bava Metsia 59b, “Lo başamayim hi”; Sanhedrin 98b–99a. Leo Baeck’e atfedilen görüş, aktarıldığı biçimiyle ele alınmıştır.

Bu iddianın sayfası