13 iddia 1 ilgili makale Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
İddialar ve Cevaplar
180. İddia: Yeşaya 53 ortaçağ Yahudi yorumlarında özellikle saklanmıştır
Yeşaya’nın acı çeken kul hakkında söyledikleri 52. bölümün sonunda başlar ve 53. bölümde devam eder. Ortaçağ Yahudi yorumcularının bu bölümü ele alıp almadığı, hangi ayetleri açıkladıklarına bakılarak anlaşılır. Kulun kimliği ise Yeşaya’nın sözlerinden araştırılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Yeşaya’nın acı çeken kul hakkında söyledikleri 52. bölümün sonunda başlar ve 53. bölümde devam eder. Ortaçağ Yahudi yorumcularının bu bölümü ele alıp almadığı, hangi ayetleri açıkladıklarına bakılarak anlaşılır. Kulun kimliği ise Yeşaya’nın sözlerinden araştırılır.
Bu iddiayı öne süren Hristiyanlar, Yeşaya 53’ün ortaçağ Yahudi yorumlarında belirgin biçimde yer almadığını söylerler. Bölümün İsa’yı anlattığını ileri sürer ve Yahudi yorumcuların bu bağlantıyı okuyucudan saklamak için metni özellikle ele almadığı sonucuna varırlar.
Tanah’ın Cevabı:
Ortaçağ Yahudi yorumcularının kitapları, Yeşaya 53’ün saklandığı savını doğrudan çürütür. Raşi, Yeşaya 52:13’ten başlayarak kulu İsrael içindeki doğru kişilerle ve 53:1’deki konuşmayı uluslarla ilişkilendirir. Radak, 53:2’de kurak yerden çıkan kökü sürgünde beklenmedik biçimde ayağa kalkan halkla açıklar. İbn Ezra da bölümün ayetlerine açıklama yazar. Yorumcular aynı kelime ve konuşmacı konusunda her yerde aynı okumayı seçmeseler de ayetleri açıkça tartışırlar. Abarbanel daha sonraki yorumunda Hristiyan okumasını da ele alır.
Ramban’ın 13. yüzyılda Maşiah’a uyguladığı ve Hristiyan sonucunu reddettiği açıklama da aynı gelenek içinde korunmuştur. Radak, 42:1’deki kulu Maşiah’a uygularken 52:13’te İsrael’in sürgününü anlatır. Moşe Kohen İbn Crispin’in ve Moşe Alşih’in farklı uygulamaları, tartışmanın saklanmadığını gösterir. Bir ayetin Maşiah’a uygulanması tek başına İsa’ya işaret ettiğini kanıtlamaz. Yeşaya’nın kendi metni İsrael ve Yaakov’a “kulum” der (41:8–9, 44:21, 49:3). 49:5–6’da kulun görevi İsrael’i toplamak, 53:10 ile 54:1–3’teki vaadi ise soyun devamı ve Siyon’un toparlanmasıdır. Kulun kimliği için bu açık adlandırma esastır.
Üstelik İsrael okuması Raşi ile başlamaz. Üçüncü yüzyılda Origenes, Contra Celsum 1.55’te görüştüğü Yahudi muhatabın şiiri uluslar arasına dağılmış Yahudi halkına uyguladığını kaydeder. 52:13–53:12’nin Büyük Yeşaya Parşömeni’nde de korunmuş olması, bölümün Ortaçağ’dan önceki İbranice tanığını verir. Hem elyazması hem açık yorum geleneği ortadadır. Hristiyan iddiası, yorumcuların ayetleri gerçekten yazıp tartıştıkları gerçeğiyle çelişir.
Targum, Yahudi okura şiirin tamamını ve her ayet için Aramice açıklamasını verir. Aramice aktarımın ilk ayetinde kul açıkça Maşiah diye adlandırılır. Sonraki ayetlerde aynı hükümdar İsrael’in sürgünlerini toplar ve Mabet’i yeniden kurar. Böylece metni yayımlayan yorum geleneği hem Maşiah okumasını kaydetmiş hem de ona yüklediği görevleri açık biçimde bildirmiştir. (Yeşaya 52:13–53:12).
Tanah kaynakları: Yeşaya 41:8–9; 44:21; 49:3–6; 52:13–53:12; 54:1–3. Yorum ve tarih kaynakları: Raşi, Yeşaya 53:1–2; Radak, Yeşaya 53:2; İbn Ezra, Yeşaya 52:13–53:12; Ramban’ın Yeşaya 53 açıklaması; Origenes, Contra Celsum 1.55.
İlgili Makaleler
Yeşaya 53 Nedir? Kul İsrael’dir — Ayetlerin Açık Anlamı
Yeşayahu 52:13–53:12’nin kulu İsrael’dir. Ulusların itirafı, aşam, zera, Raşi ve Targum Yonatan kaynaklarıyla incelenir; İsa’nın çarmıhı ve vekil kefaret iddiası metinde bulunmaz.
