1 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
43. İddia: Maşiah Levi kohenliğini kaldırıp onun yerine yeni bir kohenlik kuracaktır
Kohen, kutsal hizmette görevli kişidir. Tora, sunak hizmetini Levi kabilesinden Aharon’a ve soyuna verir. David’e verilen vaat ise onun soyundan gelecek yöneticiyle ilgilidir. Maşiah’ın gelişiyle bu iki soyun görevlerinin nasıl süreceği, peygamberlerin gelecek için söylediklerinde açıklanır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Kohen, kutsal hizmette görevli kişidir. Tora, sunak hizmetini Levi kabilesinden Aharon’a ve soyuna verir. David’e verilen vaat ise onun soyundan gelecek yöneticiyle ilgilidir. Maşiah’ın gelişiyle bu iki soyun görevlerinin nasıl süreceği, peygamberlerin gelecek için söylediklerinde açıklanır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’yı David soyundan ve Yehuda kabilesinden gelen, Levi soyuna bağlı olmadan Malkitsedek’e benzeyen daha üstün bir kohen olarak görürler. Avraam’ın Malkitsedek’e ondalık, yani onda bir pay vermesini ve onun tarafından kutsanmasını bu üstünlüğün kanıtı sayarlar. Onlara göre Tehilim 110’da Tora’dan sonra verilen ant, Aharon soyuna bağlı eski kohenliğin yerini ölümü yenmiş İsa’nın sürekli kohenliğine bırakacağını bildirir. İsa’nın gökte hizmet ettiğini, onun ölümü ve yeni antlaşmasıyla Tanrı’ya yaklaşmanın eski yolunun tamamlandığını ve Levi kohenliğinin bağlayıcılığının sona erdiğini söylerler.
Tanah’ın Cevabı:
Tanah, David soyundan kralın geleceğini ve Levili kohenlerin hizmetini aynı vaat içinde korur. Yeremya 33’te David’in soyundan adaletle yönetecek bir kral yükselirken, sunuları getiren kohenler de Haşem’in önündeki görevlerini sürdürecektir. Her iki soya verilen güvence gündüzle gecenin düzenine bağlanır: Bu düzen bozulmadıkça David’le ve Haşem’e hizmet eden Levili kohenlerle yapılan antlaşma da bozulmayacaktır (Yeremya 33:17–22; bağlamı 33:14–26).
İsrael’de krallık ile sunak hizmeti farklı ailelere verilmiştir. Kohen, kutsal yerde sunu hizmetini yapan kişidir. Aharon, Levi kabilesindendir; fakat bütün Leviler kohen değildir. Bamidbar 18:1–7, sunakla ve perdenin iç tarafıyla ilgili hizmeti Aharon’a ve oğullarına verir. Diğer Levilerin görevleri ayrıdır. Pinhas’a ve soyuna sürekli kohenlik antlaşması verilir (Bamidbar 25:10–13). Sifrei, Pinhas’a ve soyuna verilen kohenlik sözünü kohenlere ayrılan paylarla da ilişkilendirir. (Sifrei Bamidbar 131). David’in soyuna verilen vaat ise krallıkla ilgilidir (Şemuel Bet 7:12–16).
Kral Uzziya bu ayrımı çiğnediğinde ne olduğu anlatılır. Tapınağa girip tütsü yakmak isteyince Azarya ve yanındaki seksen kohen karşısına çıkar. Ona, tütsü yakma görevinin Aharon oğullarına ait olduğunu söylerler. Kral öfkelenir; alnında Tora’nın tsaraat diye adlandırdığı hastalık belirir ve kutsal yerden çıkarılır. David’in soyundan gelmesi ona kohenlerin görevini vermez. Divre HaYamim Bet 26:16–20
Tanah’ta kohen sözcüğü başka görev sahipleri için de kullanılır. Şemuel Bet 8:18, David’in oğullarına kohenim der. Aynı kişiler Divre HaYamim Alef 18:17’de kralın yanındaki önde gelen görevliler olarak anılır. Bir kişinin bu adla anılması, ona Aharon oğullarının sunak hizmetinin verildiğini tek başına göstermez. Şemuel Bet 8:18; Divre HaYamim Alef 18:17
Malkitsedek, Aharon’un soyuna sunak görevi verilmeden çok önce yaşar. Bereşit 14:18–20 onu Şalem kralı ve Yüce Tanrı’nın koheni olarak tanıtır. Malkitsedek, Avraam’ı kutsar; Avraam da ona ganimetin onda birini verir. Hristiyan yorumunda, Levi henüz doğmamış olsa da Avraam’ın soyundan geldiği için bu ondalığı onunla birlikte vermiş sayılır. Buradan Malkitsedek’in kohenliğinin Levi’ninkinden üstün olduğu ileri sürülür. Fakat bu karşılaşmadan sonra Haşem, Aharon’a ve oğullarına sunak hizmetini açıkça vermiştir. Avraam’ın daha önce Malkitsedek’i onurlandırması, bu sonraki görevi ortadan kaldırmaz.
Bereşit 14, Malkitsedek’in anne babasının adını, doğumunu veya ölümünü anlatmaz. Hristiyan yorumunda bu sessizlik, İsa’nın sürekli yaşamına benzetilir. Anlatıdaki eksik soy bilgisi ise kendi başına yeni bir kohenlik kurmaz. Aharon’un soyuna verilen görevin değiştiği de bu olayda söylenmez.
Tehilim 110:4’te Haşem ant içer ve hitap ettiği kişiye “Sen sürekli kohensin” der. Ayetin devamındaki İbranice ifade עַל־דִּבְרָתִי מַלְכִּי־צֶדֶק (al divrati Malki-Tsedek) şeklindedir. Bu söz, Grekçe çeviri geleneğinde ve birçok Hristiyan çevirisinde “Malkitsedek düzenine göre” diye aktarılır. Mezmurda Malkitsedek’e bağlanan kohenlik sözü, Aharon oğullarının görevinin kaldırılacağını bildirmez.
Nedarim 32b, bu ifadeyi Malkitsedek’in sözleriyle ilişkilendiren bir yorum aktarır. Bereşit’te Malkitsedek önce Avraam’ı, sonra Tanrı’yı kutsar. Talmud’daki açıklamada Avraam, önce Tanrı’nın kutsanması gerektiğini söyler. Kohenliğin Avraam’a geçişi, Malkitsedek’in kutsama sırasıyla ilişkilendirilir. Talmud’un açıklamasında söz, Malkitsedek’in kurduğu yeni bir kurumun adı olarak kullanılmaz. Nedarim 32b
Hristiyan yorumunda Tehilim 110’daki andın Tora’dan sonra verilmesi, önceki kohenliğin değiştiğine işaret sayılır. Yeremya ise daha sonraki bir dönemde David’in soyuna ve Levili kohenlere verilen güvenceleri birlikte tekrarlar. Mezmurdaki kişiye kohen denmesi ile Aharon soyunun hizmetten çıkarılması birbirinden ayrı iki iddiadır.
Yehezkel 44:15–16, gelecekte kutsal yerde kimin hizmet edeceğini adlandırır: הַכֹּהֲנִים הַלְוִיִּם בְּנֵי צָדוֹק, yani “Levili kohenler, Tsadok oğulları”. Önceki ayetlerde putlara yöneldikleri için bazı Levilerin görevlerinin sınırlandığı anlatılır (44:10–14). Tsadok oğulları ise hizmette kalır. Halka kutsalla sıradanı, temizle kirliyi ayırmayı öğretir; Haşem’in hükümleriyle yargılar, bayramlarını ve Şabat’ı korurlar (44:23–24). Malaki 3:1–4’te de Levi oğulları arındırılır ve doğru biçimde sunu getirir.
Yehezkel’in anlattığı yönetici ile kohenler aynı hizmette ayrı görevler üstlenir. Yönetici kapıya gelir; kohenler onun yakmalık ve esenlik sunularını hazırlar. Yönetici kapının eşiğinde Haşem’in önünde eğilir ve çıkar (Yehezkel 46:1–3). Geleceğin bu anlatımında yönetici ve kohenler birlikte yer alır.
Pesah için verilen hüküm bu ayrımı uygulamada gösterir. Yehezkel 45:22’de yönetici kendisi ve ülke halkı için bir boğa sağlar. Hayvanı sağlamak yöneticinin görevidir. Kutsal yerde kanı ve yağı sunma görevi ise 44:15–16’da Tsadok soyundan kohenlere verilmiştir. Divre HaYamim Bet 29:20–24’te Hizkiya döneminde aynı iş bölümü görülür. Kral sununun getirilmesini emreder, Aharon soyundan kohenler de kanı sunağa uygular. Gelecekteki yöneticinin korban sağlaması, kohenlerin görevini üstlenmesi sonucunu doğurmaz. (Divre HaYamim Bet 29:20–24).
Yehezkel 43:10–12’de Tapınağın biçimi ve hükümleri halka gösterilecek, yazılacak ve uygulanacaktır. Hristiyan yorumlarından biri bu Tapınağı manevi bir gerçek olarak okur ve İsa’nın kohenliğinin gökte olduğunu söyler. Yehezkel ise Tapınakta görev yapacak kişileri ve yapacakları hizmeti anlatır. Yehezkel 43:10–12
Başka bir Hristiyan açıklaması, gelecekteki hayvan sunularını İsa’nın ölümünü hatırlatan törenler sayar. Bir başka açıklama bunları törensel arınmayla ilişkilendirir. Yehezkel 45:15–17 ise sunuların İsrael adına kefaret, yani arınma sağlama görevinden söz eder. Her iki açıklamada da gelecekte hayvanların sunulması ve kohenlerin hizmeti vardır. Sunuları yalnız anma töreni saymak, ayetin verdiği görevi değiştirir.
Zekeriya 6:11–13’te taç, Yehotsadak oğlu başkohen Yehoşua’nın başına konur. Ardından “Dal” adı verilen kişinin Tapınağı kuracağı ve yöneteceği anlatılır. Aynı yerde kohenden söz edilir ve “İkisinin arasında barış öğüdü olacaktır” denir. Radak, bu sözleri yöneticiyle kohenin uyum içinde çalışması olarak açıklar. Midraş Lekah Tov da Maşiah ile koheni, birbirleriyle uyum içinde çalışan Moşe ve Aharon’a benzetir. (Lekah Tov, Şir HaŞirim 4:5). Ayet kohenlik ile yönetimin ilişkisini anlatır; Aharon soyunun görevine son verildiğini söylemez. Radak, Zekeriya 6:13
Hristiyan yorumunda, soy kayıtlarının kaybolması da Levi kohenliğinin artık yerine getirilemeyeceğine gerekçe gösterilir. Ezra 2:61–63’te kayıtlarını bulamayan kohen aileleriyle karşılaşılır. Bu aileler kohenlikten uzaklaştırılır ve durumları açıklığa kavuşana kadar en kutsal sunulardan yemelerine izin verilmez. Ezra’nın uyguladığı ölçü, kohenlik görevinin Aharon’un soyuna bağlılığını korur. Ezra 2:61–63
Yeremya, David soyuna verilen krallık sözünü ve Levili kohenlere verilen hizmet sözünü birlikte korur. Yehezkel de gelecekteki Tapınakta Tsadok oğullarının görev yapacağını açıkça bildirir. İsa’nın Aharon soyunun yerine yeni bir kohenlik kurduğu iddiası, bu sözlere aykırıdır.
Tanah kaynakları: Bamidbar 18:1–7 ve 25:10–13; Şemuel Bet 7:12–16, 8:18; Divre HaYamim Alef 18:17; Divre HaYamim Bet 26:16–20; Bereşit 14:17–20; Tehilim 110; Yeremya 33:14–26; Yehezkel 43:10–12, 44:10–16, 44:23–24, 45:15–17, 46:1–3; Malaki 3:1–4; Zekeriya 6:11–13; Ezra 2:61–63. Tora ayetinin özgün metni: Bamidbar 18:1–7.
