1 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
58. İddia: ‘Tanrı’nın Oğlu’ tek bir ilahi kişiyi ifade eder
Tanah’ta Haşem bazen İsrael’in tamamına, bazen de bir krala “oğlum” diye seslenir. Aynı sözün hem bir halk hem de bir kişi için kullanılabilmesi, sözcüğün ne anlattığını anlamak için kime, hangi durumda söylendiğine bakmayı gerektirir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tanah’ta Haşem bazen İsrael’in tamamına, bazen de bir krala “oğlum” diye seslenir. Aynı sözün hem bir halk hem de bir kişi için kullanılabilmesi, sözcüğün ne anlattığını anlamak için kime, hangi durumda söylendiğine bakmayı gerektirir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tanah’ta İsrael’e ve krallara da Tanrı’nın oğulları dendiğini kabul ederler. Maşiah’ın, yani Mesih’in oğulluğunun ise yalnız ona özgü bir bağ olduğunu söylerler. David’in soyuna verilen baba ve oğul vaadini ve Tehilim 2’deki “Seni doğurdum” sözünü dayanak gösterirler. Bir Hristiyan yorumu bu bağı, İsa’nın bir insan anneden doğmasına rağmen insan babasının bulunmamasıyla açıklar. Üçleme öğretisinde ise İsa, Tanrı’nın ezeli, yani başlangıcı olmayan Oğlu olarak görülür.
Tanah’ın Cevabı:
Haşem “İsrael Benim oğlum, ilk doğanımdır” dediğinde, birçok aileden oluşan halkı tek bir oğul diye adlandırır (Şemot 4:22). Aynı halka “Siz Tanrınız Haşem’in çocuklarısınız” diye seslenilir ve seçilmiş halk olduğu söylenir (Devarim 14:1–2). Haşem’in halkıyla kurduğu bağ gerçektir; bu sözler halkın insan anne ve babalardan doğduğu gerçeğini değiştirmez.
Hoşea 2:1’de daha önce “Halkım değilsiniz” denilenlere “Yaşayan Tanrı’nın çocukları” deneceği bildirilir. Yeremya 31:9’da Haşem, “İsrael’e baba oldum; Efrayim Benim ilk doğanımdır” der. Oysa Efrayim, Menaşe’nin küçük kardeşidir; Yaakov kutsarken onu öne geçirir (Bereşit 48:14, 19–20). Efrayim daha sonra doğduğu halde ön sıraya konur. Yeremya’daki “ilk doğan” sözü, doğum sırasını değil, ona verilen önceliği anlatır.
Oğulluk sözü tek bir insan için de kullanılır. Haşem, David’in soyundan gelecek ve Tapınağı yapacak kral için “Ben ona baba olacağım, o Bana oğul olacak” der. Yanlış yaptığında onu terbiye edeceğini ve sevgisini ondan çekmeyeceğini ekler (Şemuel Bet 7:12–14; 7:15–16). Divre HaYamim Alef 22:9–10 aynı sözü Şelomo’ya uygular. Şelomo hem David’in oğludur hem Haşem tarafından oğul diye anılır.
Tehilim 2:6–8’de Siyon’a yerleştirilen kral “Sen Benim oğlumsun” sözünü duyar ve egemenliği Haşem’den ister. Tehilim 89:27–28’de de kral O’na “Babamsın, Tanrım” diye seslenir; Haşem onu yeryüzü krallarının en yücesi, yani “ilk doğan” yapacağını söyler.
Gelecekteki David kralının daha geniş bir egemenliğe sahip olması, bu sözlere kendiliğinden yeni bir doğum biçimi eklemez. İyov 1:6’da Haşem’in huzuruna gelen göksel varlıklar da “Tanrı oğulları” diye anılır. Aynı dilin halk, kral ve göksel varlıklar için kullanılması, onu tek bir kişinin değişmez kimlik adı olarak okumaya yeterli değildir.
Tehilim 2:12’de bazı çevirilerde “Oğul’u öpün” diye verilen ifadede kullanılan sözcük ayrıca ele alınmalıdır. Yedinci ayetteki “oğlum” ile on ikinci ayetteki בַר (bar) aynı kelime değildir. On ikinci ayetteki bar, bazı çevirilerde “oğul”, başka çevirilerde ise “saflık” ile ilişkilendirilir. Eski Grekçe çeviri “öğretiye sarılın” anlamında bir ifade kullanır. Sözü krala bağlılık olarak okumak da kralın Tanrı olduğunu göstermez.
Mezmurun 7. ayetinde Haşem’in krala hitabı בְּנִי אַתָּה (beni ata), “Sen Benim oğlumsun” şeklindedir. Kralın atanması önce 6. ayette, kendisine verilen hüküm 7. ayette, ulusların miras kılınması 8. ayette yer alır. Oğulluk, bir hükümdarın yetkisini Haşem’den aldığı bu düzenin parçasıdır. 12. ayetteki בַר kelimesinin nasıl çevrileceği, 7. ayetteki açık בְּנִי ifadesinin kullanımını değiştirmez. Tehilim 2:6–12.
Babasız doğum iddiası için Yeşaya 7:14, Şemuel Bet 7:14 ve Tehilim 2:7 birlikte kullanılır. Oysa Şemuel’deki oğulluk Şelomo’ya da uygulanır; Tehilim’deki söz krala verilen yetkiyle ilgilidir. Yeşaya 7:13–16’da ise çocuğun büyümesi Ahaz’ın korktuğu iki kralın sonuna bağlanır. Bu ayetlerin hiçbiri “Tanrı’nın oğlu” sözünü, insan babası bulunmayan veya Tanrı’yla aynı varlık olan tek bir kişiye özgü bir unvan olarak tanımlamaz.
Tanah kaynakları: Şemot 4:22 (özgün metin); Devarim 14:1–2 (14:1 özgün metin); Hoşea 2:1; Şemuel Bet 7:12–16; Divre HaYamim Alef 22:9–10; Tehilim 2:6–12 ve 89:27–28; Yeremya 31:9; Bereşit 48:14, 19–20 (48:14 özgün metin); İyov 1:6; Yeşaya 7:13–16. Yeremya’da Sefaria’nın numaralandırması kullanılmıştır; aynı cümle bazı İbranice baskılarda 31:8’dir. Hoşea 2:1 bazı çevirilerde 1:10, Tehilim 89:27–28 ise 89:26–27 olarak geçer.
