Misyoner İddiaları Arşivi

Hristiyan yorumun son adımı Daniel 9:26’daki “meshedilmiş kişinin kesilmesi” sözüdür. Önceki kronolojiyle kişi İsa olarak belirlenir; ardından yikkaret fiili İsa’nın çarmıhta öldürülmesinin açık peygamberliği sayılır. Hristiyan yorumcu bunun Yahudilerin acı çeken veya öldürülen bir Maşiah düşüncesine itirazını “bir kez ve sonsuza kadar” susturması gerektiğini söyler.¹⁴⁸²

İbranice cümle şöyledir: ve-aharei ha-şavuim şişim u-şnayim yikkaret maşiah ve-ein lo — “Altmış iki haftadan sonra meshedilmiş biri kesilecek ve artık ona ait bir şey olmayacak / o olmayacak.” Buradaki yikkaret, כרת — k-r-t kökünden gelir. Bir insan hakkında öldürülmeyi de anlatabilir. Fakat kelimenin içinde “çarmıha germek” yoktur. “Başkalarının günahları için kurban olmak”, “günahsız vekil olarak ölmek” veya “sonra dirilmek” anlamları da yoktur.¹⁴⁸³

Aynı biçim Bereşit 9:11’de Tufan sonrasında kullanılır: canlıların artık tufan sularıyla yikkaret, “kesilmeyeceği/yok edilmeyeceği” söylenir. Tora’nın başka yerlerinde aynı kök ağır ihlaller sonucunda kişinin halkından “kesilmesi” için kullanılır. Sözcüğün anlam alanı geniştir. Bu nedenle Daniel 9:26’daki kişi bağlama göre öldürülen veya ortadan kaldırılan biri olabilir; fakat fiilin kendisinden ölüm biçimi ve teolojik anlam çıkarılamaz.¹⁴⁸⁴

Saadya Gaon bu fiilin cezai kullanımıyla bağlantı kurar ve kendi yorumunu meshedilmiş kohenlik düzeninin ortadan kalkmasına bağlar. Onun açıklaması Daniel’in kelimesinin bütün Tanah kullanımlarını tek bir teknik karet cezasına indirgememizi gerektirmez. Nitekim Bereşit 9:11 böyle bir indirgemeyi zaten engeller. Yikkaret kesilme, yok edilme veya öldürülme alanındadır; çarmıh teolojisini kendi içinde taşımaz.¹⁴⁸⁵

Kimlik sorunu bundan önce gelir. “Bir meshedilmiş kişi öldürülecek” ile “İsa çarmıhta öldürülecek” aynı bilgi değildir. Tarihte öldürülen bir kraldan söz eden eski bir metni düşünelim. Metinde yalnız “kral öldürülecek” yazıyorsa, öldürülmüş yüzlerce kral arasından birini seçmek için başka işaretlere ihtiyaç vardır. Daniel’de de önce maşiahın kimliği gösterilmelidir. 123. iddiada görüldüğü gibi maşiah tek başına İsa’ya ait özel bir unvan değildir.¹⁴⁸⁶

Bu yüzden Hristiyan yorumun kanıt zinciri dairesel hale gelir. Önce Daniel’deki meshedilmiş kişinin İsa olduğu kabul edilir. Sonra o kişinin “kesilmesi” İsa’nın ölümünü kanıtlar. Fakat kesilme fiili kimliği kurmaz; daha önce kurulmuş kimliğin başına gelen olayı anlatır. İlk önerme kanıtlanmadıkça ikinci önerme onu doğrulayamaz.

Zaman ifadesi de dikkat ister. Daniel 9:26 “altmış iki haftadan sonra” der. Masoretik vurgular 9:25’te yedi haftayı ayırır; modern çevirilerin önemli bir bölümü de bu ayrımı takip eder. Eski ve modern yorumların bir bölümü 7+62’yi toplam 69 hafta olarak okur; bu okuma Masoretik duraklamadan farklı bir bölümleme kullanır. Fakat Hristiyan yorumun “Daniel açıkça 69 hafta sonra İsa’nın ölümünü verdi” cümlesi de aynı nedenle fazla kesindir. Metnin kendi sözü 9:26’da “62 haftadan sonra”dır.¹⁴⁸⁷

Ayet aynı nefeste Yeruşalayim’in ve kutsal yerin yıkımına geçer: ve-ha-ir ve-ha-kodeş yaşhit am nagid ha-ba — “gelecek önderin halkı kenti ve kutsal yeri yıkacak.” Daniel’in anlatısı, meshedilmiş kişinin ortadan kaldırıldığı tek bir bağımsız ölüm kehaneti değildir; Yeruşalayim, sürgün, günah, kutsal yer ve tarihsel yıkım zincirinin parçasıdır. Am nagid ha-ba ifadesi “Maşiah’ın orduları” da demek değildir; “gelecek önderin halkı”dır.¹⁴⁸⁸

Raşi bu tarihsel zinciri 9:26’da Agrippa’nın öldürülmesi ve ardından Titus’un halkının/ordularının kenti ve Mikdaşı yıkmasıyla açıklar. Saadya ise tek bir özel kişiyi değil meshedilmiş kohenlik düzenini düşünür ve hemen sonraki kent-kutsal yer yıkımını aynı dönemsel bütün içinde okur. Bu açıklamalar birbirinden farklıdır. Farklı olmaları burada sorun değildir; ikisi de “maşiah + yikkaret = İsa’nın çarmıhı” denkleminin İbranice kelimelerden zorunlu olarak çıkmadığını gösterir.^14891490

Ve-ein lo ifadesi de Hristiyan kefaret öğretisini kurmaz. Raşi bunu özünde “artık olmayacak” diye açıklar. İfade “kendisi için değil öldürülecek” anlamında, başkaları adına vekaleten ölüm öğreten bir cümle değildir. Bazı eski İngilizce çeviri gelenekleri bu sözleri kefaret fikrine yaklaştıracak biçimde vermiş olabilir; Masoretik İbranicede “başkalarının yerine” veya “kendisi için değil” anlamını açıkça kuran bir unsur yoktur.^14911492

Hristiyan teolojisi açısından da yalnız ölüm yetmez. İsa’nın ölümünün kurtarıcı olması için masumiyet, başkalarının günahlarının yüklenmesi, vekaleten kefaret, kurban niteliği ve diriliş gibi ek önermeler gerekir. Daniel 9:26’da kurban sözcüğü yoktur. Günahların bu kişiye yüklendiği söylenmez. Onun başkalarının yerine öldüğü söylenmez. Ölümünün bağışlanma sağladığı söylenmez. Çarmıh biçimi ve diriliş yoktur. Hristiyan yorumcu tek bir genel “kesilme” fiilinin içine Hristiyan metinlerinin ölüm teolojisini yerleştirir.¹⁴⁹³

Kronoloji de aynı baskıyı gösterir. Hristiyan yorumcu meshedilmiş kişinin ölümünü MS 33,5’e yerleştirir; Yeruşalayim ve Bet HaMikdaş’ın yıkımını ise yaklaşık kırk yıl sonraki Roma savaşıyla ilişkilendirir. Son haftayı yerleştirebilmek için MS 33,5 ile MS 66,5 arasında olağanüstü bir boşluk kabul eder. Böylece kişinin kimliği İsa olarak seçildikten sonra ayetin geri kalanı da bu kimliğe göre yeniden zamanlandırılır.¹⁴⁹⁴

Hristiyan yorumun “bu, acı çeken Maşiah itirazını bir kez ve sonsuza kadar susturmalıdır” sözü bu yüzden kanıtın taşıdığından daha fazlasını söyler. Daniel 9:26 “beklenen David soyundan Maşiah halkın günahları için acı çekerek ölecek” demez. “Meshedilmiş biri kesilecek” der. O kişinin önce beklenen eskatolojik Maşiah, sonra özellikle İsa olduğu iki ayrı bağlantıyla kurulmalıdır. Ardından ölümünün vekaleten kefaret olduğu üçüncü bağlantı gerekir.¹⁴⁹⁵

Daniel’in yikkaret sözü bir kişinin kesilmesini veya bağlama göre öldürülmesini anlatabilir. Fakat çarmıha gerilmeyi, vekaleten kefareti, günahsız kurbanı ve dirilişi bildirmez. Maşiah da kişinin adı değildir. Hristiyan yorumcu önce kişiyi İsa olarak kabul etmekte, sonra genel “kesilme” fiilini bu kabulün kanıtı yapmaktadır. Hristiyan çarmıh teolojisini Daniel’in fiilinin içine yerleştirmek, metni açıklamak değil Tanah’ı önceden kabul edilmiş Hristiyan teolojisine uydurmaktır.¹⁴⁹⁶

Kaynaklar

• Gökhan (Aryeh) Duran, Misyonerlik Hezeyanları — 251 Hristiyan İddiasına Tanah’ın Cevabı, İddia 124, güncel revizyon.
• Duncan Heaster, Jesus for Jews, s. 42–47; Daniel 9:26’nın İsa’nın ölümünü ve “acı çeken Maşiah”i açıkça bildirdiği savı.
• Daniel 9:26: ve-aharei ha-şavuim şişim u-şnayim yikkaret maşiah ve-ein lo.
• Bereşit 9:11; aynı כרת kökünün tufanla yok edilme/kesilme bağlamındaki kullanımı.
• Saadya Gaon, HaEmunot veHaDeot, VIII/9:1; yikkaret ve meshedilmiş kohenlik düzenine ilişkin açıklaması. Saadya’nın cezai bağlantısı kökün bütün Tanah kullanımlarını tek teknik cezaya indirgeyen evrensel kural olarak kullanılmamıştır.
• Vayikra 4:3; Yeşaya 45:1; Daniel 9:25–26.
• Daniel 9:26; “altmış iki haftadan sonra” ifadesi. 7+62’nin kümülatif okunması konusunda farklı çeviri ve yorum gelenekleri vardır.
• Daniel 9:26: ve-ha-ir ve-ha-kodeş yaşhit am nagid ha-ba.
• Raşi, Daniel 9:26: kesilen kişi Agrippa; kenti ve kutsal yeri yıkan gelecek hükümdarın halkı Titus ve orduları.
• Saadya Gaon, HaEmunot veHaDeot, VIII/9:1: meshedilmiş kohenlik düzeni ve hemen ardından şehir-kutsal yer yıkımı.
• Raşi, Daniel 9:26, ve-ein lo açıklaması: özünde “artık olmayacak / bulunmayacak.”
• Daniel 9:26’nın Masoretik İbranicede ve-ein lo ifadesi. “Kendisi için değil” biçimindeki kefaret çağrışımı İbranice cümlede açıkça kurulmaz.
• Daniel 9:26’da kurban, vekaleten günah yüklenmesi, çarmıh ve diriliş ifadelerinin bulunmaması.
• Heaster, Jesus for Jews, Daniel 9 kronolojisi; MS 33,5 ölüm tarihi ve MS 66,5–70’e taşınan sonraki olaylar.
• Heaster’ın “suffering Messiah” çıkarımıyla Daniel 9:26’nın gerçek sözcük alanının karşılaştırılması.
• Daniel 9:26; Vayikra 4:3; Bereşit 9:11; Raşi Daniel 9:26; Saadya Gaon, HaEmunot veHaDeot, VIII/9:1.