2 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
233. İddia: Pavlus’un görümü dışında da İsa’nın Maşiah olduğuna dair metinsel kanıt vardır
Elçilerin İşleri, Pavlus’un Şam yolunda olağan dışı bir görüntü yaşadığını anlatır. Aynı kitap Pavlus ve Apollos’un bazı insanlara kutsal metinleri açıklayıp onları ikna ettiğinden de söz eder. Bir insanı neyin ikna ettiği ve öne sürdüğü yorumun metne uyup uymadığı ayrı sorulardır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Elçilerin İşleri, Pavlus’un Şam yolunda olağan dışı bir görüntü yaşadığını anlatır. Aynı kitap Pavlus ve Apollos’un bazı insanlara kutsal metinleri açıklayıp onları ikna ettiğinden de söz eder. Bir insanı neyin ikna ettiği ve öne sürdüğü yorumun metne uyup uymadığı ayrı sorulardır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, bir kişinin İsa’ya inanmak için Pavlus’la aynı deneyimi yaşamasının gerekmediğini söylerler. Elçilerin İşleri’nde kimi Yahudilerin Pavlus ve Apollos’un metinler üzerinden yaptığı açıklamalara inandığını belirtirler. Onlara göre bu olaylar, İsa’nın Maşiah olduğunu göstermek için görüm dışında da metinsel kanıt bulunduğunu gösterir.
Tanah’ın Cevabı:
Pavlus’un yaşadığı söylenen deneyimden, İsa’ya inanan herkesin aynı deneyimi yaşaması gerektiği sonucu çıkmaz. Elçilerin İşleri gerçekten bazı kişilerin metinler üzerine yapılan konuşmalarla ikna olduğunu anlatır. Bir yoruma inanan kişilerin bulunması, yorumun Tanah’ın ne söylediğini doğru yansıttığını kendi başına göstermez.
Elçilerin İşleri 17:1–4, Pavlus’un sinagogda Kutsal Yazılar üzerinden tartıştığını ve bazı dinleyicilerin inandığını söyler. 18:24–28’de Apollos’un da İsa’nın Maşiah olduğunu metinlere dayanarak savunduğu anlatılır.
Pavlus’un mektupları, Hristiyan inancının erken dönemde nasıl aktarıldığına tanıklık eder. Örneğin Birinci Korintliler 15:3–8, Pavlus’un devraldığını söylediği diriliş anlatısını bildirir. Tanah’ın verdiği kimlik ölçütü başka bir veridir. Yehezkel, İsrael’in kendi toprağında tek bir halk olarak toplanmasını ve David soyundan tek bir kralın yönetimini vaat eder. Erken bir inanç aktarımının tarihlenmesi, peygamberin tarif ettiği bu olayların yaşandığını göstermez. (Yehezkel 37:21–28).
Bunlar Hristiyan kitabının kendi anlatısı içindeki bilgilerdir. Bir konuşmacının başarılı olduğunun söylenmesi, kullandığı her ayetin doğru yorumlandığını ayrıca göstermez. Bir ayetin anlamı, dinleyicilerin sayısıyla veya konuşmacının başarısıyla belirlenmez.
Pavlus’un özel deneyimi Elçilerin İşleri 9, 22 ve 26’da anlatılır. Bir kişinin böyle bir olay yaşadığını bildirmesi, neden inandığını açıklayabilir. Fakat deneyimden çıkarılan öğretinin doğruluğu, deneyimin kendisiyle kanıtlanmaz.
Devarim 13:2–6, başka ilahlara çağıran kişinin duyurduğu işaret veya olağanüstü olay gerçekleştiğinde de o kişinin çağrısına uyulmamasını emreder. Devarim 18:20–22 de Tanrı adına konuştuğunu söyleyen kişinin sözlerinin sınanmasını ister. Olağanüstü bir iddia, Tanrı’nın daha önce verdiği ölçülerin yerine geçmez.
Şemot 19:9’da Tanrı, halkın O’nun Moşe ile konuşmasını işiteceğini söyler. Devarim 4:10–14 ve 33–35, İsrael’e Sinay’daki ortak tanıklığını ve aldığı buyrukları hatırlatır. Rambam da Mişne Tora, Tora’nın Temelleri 8:1–2’de Moşe’ye duyulan güveni Sinay’daki tanıklıkla açıklar. Tek bir kişinin sonradan anlattığı deneyim, Sinay’da halkın birlikte tanık olduğu antlaşmanın yerine geçmez.
Bu Hristiyan yorumunda Pavlus’un önceki bağlılığının çok güçlü olduğu ve bu yüzden onu sarsmak için olağanüstü bir olay gerektiği ileri sürülür. Bu, onun düşüncesinin neden değiştiğine dair bir açıklamadır. Bu açıklama, Pavlus’un neden fikir değiştirmiş olabileceğiyle ilgilidir. Onun inanmaya başladığı şeyin doğru olduğunu göstermez.
Maşiah’a ilişkin vaatler Şemuel Bet 7:12–16, Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8 ve Yehezkel 37:21–28’de David soyundan yönetim, adalet, İsrael’in toplanması ve güvenlik gibi sonuçlarla anlatılır. Pavlus’un deneyimi ve bir konuşmaya inananların sayısı, bu vaatlerin gerçekleştiğini göstermez.
Özel görüm yaşamadan da bir inanca katılmak mümkündür. İsa’nın Maşiah olduğu iddiası, Tanah’ın ne söylediğine ve vaat edilen olayların gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılarak sınanır. Elçilerin İşleri, kullanılan yorumların Tanah’ta doğrulandığını sırf bazı dinleyiciler ikna oldu diye göstermez.
Kaynaklar: Devarim 13:2–6, 18:20–22 ve 4:2, 10–14, 33–35; Şemot 19:9; Şemuel Bet 7:12–16; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28; Rambam, Mişne Tora, Tora’nın Temelleri 8:1–2. Karşılaştırılan Hristiyan metni: Elçilerin İşleri 9, 17:1–4, 18:24–28, 22 ve 26.
2. İddia: Yeni antlaşma, Moşe’nin Tora’sının yerine başka bir dini sistem getirecektir
Yeremya yeni antlaşmadan söz ederken kiminle antlaşma yapılacağını ve halkın içine neyin yerleştirileceğini de söyler. Bu iki ayrıntı, gelecekteki düzenin Sinay’la bağını belirler.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Yeremya yeni antlaşmadan söz ederken kiminle antlaşma yapılacağını ve halkın içine neyin yerleştirileceğini de söyler. Bu iki ayrıntı, gelecekteki düzenin Sinay’la bağını belirler.
Bu yoruma göre Yeremya’nın vaat ettiği yeni antlaşma, Moşe’nin Tora’sının yerini İsa’nın getirdiği düzene bırakır. Bu görüşü savunan Hristiyanlar Tora’nın Tanrı tarafından verildiğini kabul ederler. İsa’nın onu tamamladığını ve artık bağlayıcı olmadığını söylerler. Yeremya’nın adını verdiği İsrael ve Yehuda’yı da İsa’ya inananların oluşturduğu “ruhsal İsrael” olarak yorumlarlar.
Tanah’ın Cevabı:
Haşem, İsrael ve Yehuda ile yapacağı yeni antlaşmada “Tora’mı içlerine koyacağım ve yüreklerine yazacağım” der. Onlara “Ben onların Tanrısı olacağım, onlar da benim halkım olacak” sözü verilir (Yeremya 31:30–33). Halkın Tora’yı yürekten benimsemesi sağlanacaktır. Aynı halkın artık o Tora’nın emirleriyle bağlı olmadığını söylemek, Haşem’in verdiği sözü tersine çevirmektir.
Mısır’dan çıkarılan atalar kendileriyle yapılan antlaşmayı bozmuşlardı. Gelecekte ise küçüğünden büyüğüne herkes Haşem’i bilecek ve günahları bağışlanacaktır. Halk daha önce çiğnediği emirlere artık isteyerek uyacaktır.
Peki bu içten bağlılık hangi emirlerin yerine getirilmesiyle yaşanacaktır? Devarim bunu açıklar. İsrael ülkesine toplandığında Haşem halkın “yüreğini sünnet edecek”, yani O’nu bütün yüreğiyle sevmesini sağlayacaktır. Halk da Haşem’in sesini dinleyerek Moşe’nin “bugün sana emrettiğim” dediği bütün mitsvaları, yani emirleri, yerine getirecektir (Devarim 30:1–10). Moşe “bugün” derken halka konuştuğu günü anlatır. Onuncu ayette de bu emirlerin Tora kitabında yazılı olduğu belirtilir. Böylece yüreği değişen halkın uyması beklenen emirler, Moşe’nin verdiği emirler olarak belirlenir.
Bu dönüşün vaat edildiği halkın kim olduğu da açıktır. Yeremya’da yeni antlaşma, geçmişte bölünmüş halkın iki kesimi olan “İsrael Evi ve Yehuda Evi” ile yapılır. İsrael ve Yehuda yıkımın ardından yeniden kurulacak ve halk yeniden çoğalacak; her kişi kendi günahından sorumlu tutulacaktır. İsrael soyunun Haşem’in önünde ulus olarak kalması, güneşin, ayın ve yıldızların düzeniyle güvence altına alınır. Yeruşalayim de yeniden kurulacak, şehrin sınırları ayetlerde adları verilen yerlere uzanacaktır (Yeremya 31:26–39).
Ülkesine dönen bu halkın bölünmüşlüğü de sona erecektir. Yehezkel’de milletler arasına dağılmış İsrael kendi toprağına toplanır; İsrael ve Yehuda tek halk, tek krallık olur. David soyundan kralın yönetiminde Haşem’in hükümlerine uyulur. Halk, Yaakov’a verilmiş ve atalarının yaşadığı ülkede çocukları ve torunlarıyla birlikte yaşar. Onlarla kalıcı bir barış antlaşması yapılır ve Haşem’in kutsal yeri aralarında bulunur (Yehezkel 37:21–28). Ülkeye dönecek kişiler, orada önceden yaşamış ataların sürgüne dağılmış çocuklarıdır. Hristiyan iddiasında “ruhsal İsrael”, İsa’ya inananların oluşturduğu topluluğa verilen addır. Bu topluluk, antlaşmanın muhatabı olarak İsrael ve Yehuda’nın yerine konulduğunda dönüş vaadi, verildiği halktan koparılmış olur. O halkın geçmişi de vaatten ayrılmış olur.
İsrael’in yeniden toplanmasıyla birlikte başka milletlerden insanlar da Haşem’e bağlanır ve O’nun adını sever. Yeşaya’da Şabat’ı koruyan ve antlaşmaya bağlı kalan yabancılar kutsal dağa getirilir; Haşem’in evi bütün halklar için dua evi olur. İsrael’in sürgündeki insanlarını toplayan Haşem, başkalarını da toplayacaktır (Yeşaya 56:6–8). İsrael’in dağılmışları kendi ülkesine dönerken, onlarla birlikte başkaları da toplanır. Bu insanların katılımı Şabatın korunmasıyla birlikte vaat edilmiştir.
“Yeni antlaşma İsa ile başladı; ülkeye dönüş ve diğer vaatler ileride tamamlanacak” savı da bu çelişkiyi gidermez. Vaatlerin ne zaman tamamlanacağı bir sorudur. Bu vaatler gerçekleştiğinde halkın nasıl yaşayacağı ise başka bir sorudur.
Devarim’de ülkesine dönen halk Moşe’nin emirlerine uyar; Yehezkel’de birleşen halk Haşem’in hükümlerini yerine getirir. Vaatlerin ileride tamamlanacağı söylendiğinde de halkın ne yapacağı değişmez. Tora’ya dönüş vaat edilen halkın önce o Tora’dan muaf tutulduğu sonucu, peygamberlerin sözlerine sonradan eklenmiş olur.
İsrael’in Tora’yla bağı, Sinay’da Haşem’in sesini işitmesine dayanır (Devarim 4:32–36). Malaki’de Haşem’in büyük gününe hazırlanırken de halka aynı görev verilir: “Kulum Moşe’nin Tora’sını hatırlayın; bütün İsrael için Horev’de ona emrettiğim kuralları ve hükümleri.” Bu çağrıyla birlikte, o gün gelmeden önce Eliyahu’nun gönderileceği vaat edilir (Malaki 3:22–24). Horev’de, yani Sinay’da alınan Tora, halkın gelecekte de uyacağı öğretidir. Yeni antlaşmayı başka bir dine geçiş diye sunan iddia, hem yüreğe yazılacak Tora’yı hem de ona uyacağı vaat edilen halkı değiştirir.
İsa’nın getirdiği dini düzeni Moşe’nin Tora’sının yerine koymak, Yeremya’nın açıkça koruduğu iki unsuru değiştirir. Antlaşmanın tarafı İsrael ve Yehuda’dır ve onların yüreklerine yazılan, Haşem’in Tora’sıdır.
Tanah kaynakları: Yeremya 31:26–39; Devarim 30:1–10 (30:6–10 özgün metin); Devarim 4:32–36; Yehezkel 37:21–28; Yeşaya 56:6–8; Malaki 3:22 ve 3:23–24. Malaki 3:22, Hristiyan bölümlemesinde 4:4 olarak numaralandırılır.
Yeremya 31 için İbranice metnin ayet numaraları kullanılmıştır. Yeni antlaşma bölümü 31:30–33, İsrael soyunun sürekliliği 31:34–36 içindedir; birçok Hristiyan çeviride bunlar sırasıyla 31:31–34 ve 31:35–37 olarak numaralandırılır.
