2 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
175. İddia: Mezmurlar 118 Maşiah için “Hoşanna” söyleneceğini bildirir
Tehilim 118’in sonunda art arda iki söz yer alır. Önce “Lütfen kurtar” diye dua edilir, ardından “Haşem’in adıyla gelen” kişi kutsanır. İlk sözün kime söylendiği ve ikinci sözle kimin karşılandığı, ayetlerin ne anlattığını belirler.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tehilim 118’in sonunda art arda iki söz yer alır. Önce “Lütfen kurtar” diye dua edilir, ardından “Haşem’in adıyla gelen” kişi kutsanır. İlk sözün kime söylendiği ve ikinci sözle kimin karşılandığı, ayetlerin ne anlattığını belirler.
Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Matta ve Markos’ta İsa Yeruşalayim’e girerken kalabalığın “Hoşanna” diye seslenmesini ve “Haşem’in adıyla gelen kutsansın” demesini Tehilim 118’e bağlarlar. Onlara göre mezmur, İsa’nın Maşiah olarak karşılanacağı bu girişi önceden bildirmiştir.
Tanah’ın Cevabı:
Tehilim 118:25’teki hoşia na, “Lütfen kurtar” demektir. Mezmur bu yakarışı doğrudan Tanrı’ya yöneltir: “Ey Haşem, lütfen kurtar; ey Haşem, lütfen başarı ver.” 26. ayette ise Haşem’in adıyla gelen kişi kutsanır. Bunlar bir kurtuluş duası ve ardından gelen bir kutsamadır.
25. ayetin İbranicesi אָנָּא יְהוָה הוֹשִׁיעָה נָּא אָנָּא יְהוָה הַצְלִיחָה נָּא şeklindedir. “Hoşanna” olarak bilinen söz, הוֹשִׁיעָה נָּא, yani hoşia na ifadesinden gelir. İbranice söz, Tanrı’dan kurtuluş istemek için kullanılır. İsa’nın adı olarak kullanılmaz.
Sonraki ayet בָּרוּךְ הַבָּא בְּשֵׁם יְהוָה בֵּרַכְנוּכֶם מִבֵּית יְהוָה der: “Haşem’in adıyla gelene kutsama olsun; sizi Haşem’in evinden kutsuyoruz.” Raşi bunu Bet HaMikdaş’a, yani Yeruşalayim’deki kutsal tapınağa ilk ürünlerini getirenlerin ve bayram için gelenlerin karşılanmasıyla ilişkilendirir.
Yakarışın iki yarısında da Haşem’in adı tekrar edilir. İlkinde kurtuluş, ikincisinde başarı istenir. Ardından Tapınak’tan verilen berekette kullanılan בֵּרַכְנוּכֶם, “sizi kutsadık” sözü çoğuldur. Bu söz, ilahinin Tapınak’a gelenleri karşılayan bölümüne aittir. Duayı yönelten kişi kurtuluşu Haşem’den ister ve Tanrı’nın adıyla gelenler O’nun evinden bereketle karşılanır. (Tehilim 118:21–27).
Mezmurun önceki bölümünde konuşan kişi sıkıntı içinde Tanrı’ya yakarır; kurtulduğu için şükreder ve “Ölmeyeceğim, yaşayacağım” der (118:5–21). Son bölümde kurtuluş duası, kutsama ve Tanrı’ya övgü yer alır. Mezmur, İsrael’in Tanrı’ya övgü için okuduğu Hallel duasının da parçasıdır. Talmud’un Sukka 38b bölümü bu sözlerin Hallel sırasında nasıl okunduğunu ele alır.
Yahudi yorumlarında mezmur David ve Maşiah ile de ilişkilendirilmiştir. Talmud’un Pesahim 119a bölümü, 25–26. ayetlerin sözlerini David’in kardeşleri, Yişay ve Şemuel arasında paylaştıran bir açıklama aktarır. Bu okumalar yakarışı ve kutsamayı başka kişilerle ilişkilendirir. Mezmur kendi sözleriyle İsa’nın adını veya onun Yeruşalayim’e girişini vermez.
Matta 21:9 ve Markos 11:9–10, Yeruşalayim’e giriş anlatısında bu mezmurun sözlerini kullanır. Bir anlatıda tanınan bir duanın tekrarlanması, duanın ilk olarak yalnız o olay için yazıldığını göstermez. Tehilim 118’de kurtuluş için Tanrı’ya seslenilir ve gelen kişi kutsanır. Matta ve Markos’ta bir kalabalığın bu sözleri söylemesi, mezmurun önceden İsa’nın Yeruşalayim’e girişini bildirdiğini kanıtlamaz.
Tanah kaynağı: Tehilim 118:5–29, özellikle 118:25–26. Yorumlar: Raşi, Tehilim 118:26; Sukka 38b; Pesahim 119a. Karşılaştırılan Hristiyan kaynakları: Matta 21:9; Markos 11:9–10.
80. İddia: Eşeğe binen kral İsa olduğu için Zekeriya 9 gerçekleşmiştir
Zekeriya, Yeruşalayim’e eşek üzerinde gelen bir kralı anlatır. Bir sonraki ayette savaş araçları kaldırılır ve kral uluslara barış duyurur. Birinin bu kral olup olmadığı, peygamberin hem gelişi hem de yönetimi hakkında söyledikleriyle anlaşılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Zekeriya, Yeruşalayim’e eşek üzerinde gelen bir kralı anlatır. Bir sonraki ayette savaş araçları kaldırılır ve kral uluslara barış duyurur. Birinin bu kral olup olmadığı, peygamberin hem gelişi hem de yönetimi hakkında söyledikleriyle anlaşılır.
Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Zekeriya 9:9’da eşeğe binen kralı Maşiah, yani Mesih olarak görürler. İsa’nın Yeruşalayim’e eşek üzerinde girmesini ve halkın onu “David’in oğlu” diye karşılamasını, peygamberliğin onda gerçekleştiğine kanıt sayarlar. Kralın alçakgönüllü gelişini İsa’nın ilk gelişine, uluslara barış duyurup egemenlik kurmasını ise ikinci gelişine bağlarlar.
Tanah’ın Cevabı:
Zekeriya 9:9–10’da Siyon’a gelen kral, doğruluğu, kendisine verilen kurtuluş ve alçakgönüllülüğüyle tanıtılır. Eşeğe binişi de bu tasvirin içindedir. Ardından Haşem’in Efrayim’den savaş arabalarını, Yeruşalayim’den savaş atlarını kaldıracağı, savaş yayının kırılacağı ve kralın uluslara barış duyuracağı söylenir. Kralın yönetimi denizden denize, Irmak’tan yeryüzünün uçlarına kadar uzanacaktır. Eşek üzerindeki alçakgönüllü kral ile uluslara hükmeden kral aynı kişidir. Alçakgönüllülük onun krallık kuramadığı bir dönemi değil, krallığının niteliğini anlatır: Kral gücünü bir savaş gösterisiyle ortaya koymaz. Yönetimi altında savaş araçlarına ihtiyaç kalmaz.
Raşi, bu kralı Maşiah olarak açıklar ve hemen sonraki ayetteki geniş egemenliği gösterir. Sanhedrin 98a da Zekeriya’daki eşekle Daniel’deki bulutları Maşiah’ın gelişine ilişkin iki farklı durum olarak ele alır: İsrael’in durumuna göre birini veya diğerini anlatır. Bu açıklama iki ayrı geliş öğretisi kurmaz; iki tasviri birbiriyle ilişkilendirir.
Bu yüzden eşek ayrıntısı, kralın kimliğini bütün diğer özelliklerinden bağımsız olarak belirleyemez. Bir taç giymekle ülkeyi gerçekten yönetmek arasındaki fark burada da geçerlidir. Bir kişi şehre hangi hayvanla gireceğini seçebilir. Ulusların savaşmayı bırakması ise bir kişinin taklit edebileceği bir hareket değil, dünyada gerçekleşmesi gereken bir sonuçtur. Matta 21:1–11’de İsa’nın bu hareketi Zekeriya ile bilinçli biçimde ilişkilendirilir, onu karşılayan kalabalık da krallık iddiasını tanır. Bir iddianın anlaşılması ve desteklenmesi, doğrulanması demek değildir. Kalabalığın verdiği unvan, Zekeriya’nın sözünü ettiği egemenliğin ve barışın yerini tutmaz.
Eşeğin anılması böylece anlamını bütünüyle korur. Peygamber sıradan bir yolculuk ayrıntısı vermemiş; savaş arabalarıyla güç gösteren hükümdarlardan farklı bir kral tasvir etmiştir. İsa’nın girişini bu tasvire uygun düzenlemek, aynı krallığı kurmakla bir tutulamaz. Zekeriya’daki “eşeğe, dişi eşeğin yavrusuna” sözleri aynı bineği iki yolla tanımlar. İkinci söz, eşeğin yavru olduğunu açıklar. Matta 21:2–7’de ise bir eşek ile sıpası birlikte getirilir. Bu iki hayvanın sahnede bulunması, ayette iki binek istendiğini göstermez. Peygamberliğin gerçekleşip gerçekleşmediğini belirleyen hüküm, savaşın kaldırılması ve kralın yönetimidir.
Bu barış yalnız insanın iç huzuruna ya da barışçı bir öğretiye çevrilemez. Zekeriya savaş arabasını, savaş atını ve savaş yayını açıkça sayar. Aynı “denizden denize, Irmak’tan yeryüzünün uçlarına kadar” ifadesi Tehilim 72:8’de kralın egemenliği için kullanılır; çevresindeki ayetlerde yoksulların korunması, zorbalığın kırılması ve kralların ona bağlılığı yer alır. Yeşaya 2:2–4’te de uluslar Haşem’in yollarını öğrenir, silahlarını tarım araçlarına dönüştürür ve artık savaş öğrenmez. Tanah’ın vaadi, insanların hayatını ve ulusların ilişkilerini değiştiren gerçek bir barıştır. İsa’nın eşeğe binmesiyle bu durum meydana gelmemiştir.
Hristiyan savunmasında gerçekleşmeyen bu sonuçlar ikinci gelişe bırakılır. Böylece eşeğe biniş kimlik kanıtı sayılırken, o kimliği sınayacak krallık görevleri geleceğe ertelenir. Oysa Zekeriya kralın önce gelip ayrılacağını, öleceğini ve daha sonra dönerek hükmedeceğini söylemez. Ayetlerde ayrıntılı bir takvim bulunmaması, bu hayat öyküsünü onlara ekleme yetkisi vermez. Alçakgönüllülük ile büyük egemenlik de birbirinin karşıtı değildir; aynı kral hem alçakgönüllü olabilir hem güçlü bir yönetim kurabilir. Daniel 7:13–14’te bulutlarla gelen insan benzeri kişiye egemenlik verilmesi, Zekeriya’daki kralın daha önce ölüp dünyaya ikinci kez döndüğünü anlatmaz. Orada kişi Tanrı’nın huzuruna getirilir; dünyaya iki ayrı gelişi anlatılmaz.
Gelecekte tamamlanacağı ileri sürülen görevler, bugün tamamlanmış görevler gibi kanıt sayılamaz. Zekeriya’daki kralı İsa olarak tanımlamak için, bu kralın yönetiminin İsa’da gerçekleştiği gösterilmelidir. Bunun yerine İsa’nın kral olduğu baştan kabul edilip eksik sonuçlar ikinci gelişe bırakıldığında, kanıtlanacak iddia kendi kanıtı yapılmış olur. Zekeriya 9’un İsa’nın Yeruşalayim’e girişiyle gerçekleştiği hükmü, peygamberin kral için verdiği barış ve egemenlik şartlarını dışarıda bırakır ve yanlıştır.
Tanah kaynakları: Zekeriya 9:9–10; Tehilim 72, özellikle 72:8; Yeşaya 2:2–4; Daniel 7:13–14. Karşı iddianın anlatısı: Matta 21:1–11.
