175. İddia: Mezmur 118 Maşiah için “Hoşanna” söyleneceğini bildirir
Hristiyan iddiası
“have Hosanna sung to him (Ps. 118:25,26)”
Cevap
Bu iddia önceki ikisinden daha güçlü bir Yahudi yorum geleneğine dayanır. Tehillim 118 Hallel’in merkez metinlerinden biridir; David soyuna ilişkin ve Maşiah’a ilişkin deraşlarla ilişkilendirilmiştir. Hristiyan metinlerinin Yeruşalayim’e giriş anlatılarında da Tehillim 118:25–26’nın dili belirgindir. Bu yüzden burada “Yahudi geleneğinde hiçbir Maşiah’a ilişkin okuma yoktur” demek doğru olmaz.2019
Fakat ayetlerin dilbilgisi Hristiyan yorumun kısa formülünden daha farklıdır. Tehillim 118:25, “Anna YHWH, hoşia na; anna YHWH, hatsliha na” der: “Lütfen YHWH, kurtar; lütfen YHWH, başarı ver.” “Hoşia na” doğrudan YHWH’ye yöneltilen bir yakarıştır. Bir sonraki ayet ise ayrı bir cümledir: “YHWH’nin adıyla gelene bereket; sizi YHWH’nin evinden bereketliyoruz.”2020
Bu ayrım küçük değildir. Hristiyan yorumun “Maşiah’a Hoşanna söylenecek” ifadesi, yakarışın yönünü değiştirir. Metin “Ey Maşiah, bizi kurtar” dememekte; YHWH’ye kurtuluş için seslenmekte, ardından YHWH’nin adıyla gelene bereket söylemektedir.
Hazal’ın litürjik kullanımı da bunu açıkça korur. Sukka 38b, Hallel’in cemaat ile öncü arasında karşılıklı okunmasını tartışırken “Anna YHWH hoşia na” ve “Anna YHWH hatsliha na” satırlarını dua olarak ele alır. Ayetin işlevi Maşiah’a ilişkin bir kişiye yöneltilmiş özel bir selam olmaktan çok, İsrael’in Tanrı’ya yaptığı Hallel yakarışıdır.2021
Pesahim 119a ise aynı ayetleri aggadik bir sahnede David, kardeşleri, Yişay ve Şemuel arasında paylaştırır. “Lütfen YHWH, kurtar” David’in kardeşleriyle; “YHWH’nin adıyla gelene bereket” Yişay ile; “YHWH’nin evinden sizi bereketliyoruz” Şemuel ile ilişkilendirilir. Bu da Hazal içinde tek ve zorunlu bir “gelecekte İsa’ya söylenecek cümle” okumasının bulunmadığını gösterir.2022
Raşi daha da gündelik bir bağlam verir: “YHWH’nin adıyla gelen” ifadesini Bet HaMikdaş’a gelen hacılar ve ilk ürün getirenlerle ilişkilendirir. Bu yorumun varlığı Maşiah’a ilişkin deraşı iptal etmez; fakat aynı ayetin klasik Yahudi yorumunda tek bir Maşiah’a ilişkin biyografiye kapatılmadığını gösterir.2023
Öte yandan Santala’nın aktardığı Zohar ve başka midraşik geleneklerde Tehillim 118’in Maşiah ile ilişkilendirilmesi gerçektir. Fakat Maşiah’a ilişkin deraş ile “bu ayet Nasıralı İsa’nın Yeruşalayim’e girişini önceden tarif etti” önermesi aynı şey değildir.2024
Bir metnin daha sonra bir topluluk tarafından alıntılanması iki şeyi gösterebilir: topluluk kendisini o metinle anlatmak istemiştir veya olayı o metnin dili içinde anlamıştır. Bunun “ilk metin tam bu olayı önceden haber verdi” sonucuna dönüşebilmesi için ilk metinde o özel kişi ve olayla ilgili ayırt edici bağ bulunması gerekir.
Tehillim 118, İsrael’in Hallel duasıdır; Maşiah’a ilişkin yorumlara da açıktır. Fakat “Hoşanna İsa’ya söylendi, demek ki ayet İsa’yı önceden haber verdi” sonucu, metnin dilbilgisinden ve rabbinik yorum çeşitliliğinden daha dar bir Hristiyan okumasıdır.
Kaynaklar
Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 7; Tehillim 118:25–26’yı “Hosanna sung to him” başlığı altında sıralar. Santala da Tehillim 118’in Hallel ve Maşiah’a ilişkin yorum geleneklerini ayrıntılı biçimde tartışır. ↩
Tehillim 118:25–26. “Hoşia na” fiilinin muhatabı YHWH’dir. 26. ayet “Barukh ha-ba be-şem YHWH; berakhnukhem mi-bet YHWH” diye devam eder. ↩
Sukka 38b, Hallel’in karşılıklı okunması tartışması. “Anna YHWH hoşia na” ve “Anna YHWH hatsliha na” satırları cemaatin/okuyucunun YHWH’ye yönelttiği Hallel ifadeleri olarak ele alınır. ↩
Pesahim 119a. Sugya, Tehillim 118:25–26’nın sözlerini David’in ailesi ve Şemuel’e dağıtan aggadik bir yorum verir; bu, ayetin rabbinik kullanımındaki çoğulluğa açık bir örnektir. ↩
Raşi, Tehillim 118:26. Raşi bu bereket sözünü Bet HaMikdaş’a gelenler, özellikle bayram/hac ve ilk ürün bağlamıyla ilişkilendirir. ↩
Santala, The Messiah in the Old Testament in the Light of Rabbinical Writings, Tehillim 118 bölümü. Santala Hallel’in litürjik kullanımını, rabbinik diyalogları ve Zohar’daki Maşiah’a ilişkin bağlantıları aktarır. Bunlar gerçek Yahudi yorum katmanlarıdır; hiçbiri kendi başına Nasıralı İsa kimliğini vermez. ↩
