2 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
157. İddia: Yeşaya 52:15’teki “serpme” Maşiah’ın kefaret kanıdır
Yeşaya 52:15’te, kulun yükselişini anlatan bölümde yazze adlı bir İbranice fiil bulunur. Bazı çeviriler bunu ‘serpecek’, bazıları ‘şaşırtacak’ diye verir. İki okuma da aynı sahneye bakar. Kulun yükselişini gören krallar şaşkınlıktan susar.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Yeşaya 52:15’te, kulun yükselişini anlatan bölümde yazze adlı bir İbranice fiil bulunur. Bazı çeviriler bunu ‘serpecek’, bazıları ‘şaşırtacak’ diye verir. İki okuma da aynı sahneye bakar. Kulun yükselişini gören krallar şaşkınlıktan susar.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, yazze sözcüğünü ‘serpecek’ diye okur ve kulun ulusları kendi kanıyla serpeceğini söylerler. Bunu Tora’daki kan serpme işlemiyle ve Bamidbar 19’da anlatılan, arınma suyunun serpilmesiyle ilişkilendirirler. Onlara göre peygamber, İsa’nın kanının ulusların günahlarını gidereceğini bildirmiştir.
Tanah’ın Cevabı:
Yeşaya 52:15 şöyle başlar: כֵּן יַזֶּה גּוֹיִם רַבִּים עָלָיו יִקְפְּצוּ מְלָכִים פִּיהֶם. יַזֶּה (yazze) fiili, נזה (naza), yani “serpmek” köküyle ilişkilidir. Vayikra 4:6 ve 16:14’te aynı kök kan serpme için, Bamidbar 19:18–19’da arınma suyunu serpme için kullanılır. Her iki durumda da neyin serpildiğini metin söyler. Yeşaya’da uluslar anılır, kan veya su adı geçmez. “Kendi kanıyla” sözü, ayette bulunmayan bir nesneyi ve aracı çeviriye ekler.
Ayetin sonu olayın sahnesini verir. Krallar ağızlarını kapatacak, kendilerine anlatılmamış olanı görecek ve duymadıklarını anlayacaktır. “Şaşırtacak” anlamını tercih eden okuma bu sonucu öne çıkarır. “Serpecek” diye çeviren okuma da bir kurbanın kanını, sunağını veya ibadetini ayete ekleme yetkisi vermez. Mika 7:16’da İsrael’in kurtuluşunu gören ulusların utançla ellerini ağızlarına kapatmaları, kralların bu sessizliğine doğrudan bir paraleldir.
Eski yorumlarda eylemin kime yöneldiği farklı açıklanır. Targum, ulusların dağıtılmasını anlatır. İbn Ezra, bir zamanlar İsrael’i dağıtanların bozguna uğratılmasını ve kanlarının dökülmesini anlatır. Ayette Hristiyanların ileri sürdüğü gibi İsa’nın kanının uluslara uygulanması yer almaz. Tora’da gerçek kan hizmetinin maddesi ve yeri açıktır. Yeşaya’nın anlattığı ise İsrael’in yüceltilişini gören ulusların hükmünün tersine dönmesidir.
Tanah kaynakları: Yeşaya 52:13–15 ve 53:1–4; Vayikra 4:6 ve 16:14. Dil açıklaması: Masoretik יַזֶּה biçimi ve “serpmek/şaşırtmak” çeviri alternatifleri. NET çevirisinin dil notu. Targum Yonatan, Yeşaya 52:15 · İbn Ezra, Yeşaya 52:15
158. İddia: Yeşaya 53’te İsrael kulu günahkar sanacak ve bu İsa’ya yönelik suçlamaları haber verir
Yeşaya 52’nin sonunda krallar kulun başına gelenlere şaşırır. Sonraki bölümde bir grup insan, ‘Biz onu Tanrı tarafından vurulmuş sandık’ der. Bu itirafı anlamak için hem ‘biz’ diyenlerin hem de acı çeken kulun kim olduğunu metnin içinden anlamak gerekir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Yeşaya 52’nin sonunda krallar kulun başına gelenlere şaşırır. Sonraki bölümde bir grup insan, ‘Biz onu Tanrı tarafından vurulmuş sandık’ der. Bu itirafı anlamak için hem ‘biz’ diyenlerin hem de acı çeken kulun kim olduğunu metnin içinden anlamak gerekir.
Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yeşaya 53:1–4’te ‘biz’ diyenlerin İsrael olduğunu, yanlış değerlendirdikleri kulun da İsa olduğunu söylerler. Onlara göre İsrael İsa’yı günahkar sayacak ve acısının Tanrı’nın cezası olduğunu düşünecektir. Yahudilerin İsa’yı reddetmesini bu kehanetin gerçekleşmesi olarak görürler.
Tanah’ın Cevabı:
Yeşaya 52:9–12’de Haşem Yeruşalayim’i kurtarır ve kutsal kolunu bütün ulusların önünde açar. 52:15’te krallar, yüceltilen kul hakkında daha önce kendilerine söylenmemiş olanı görür. 53:1’de sözü alanlar “Duyduğumuza kim inandı?” diye sorar. Aynı ayetin “Haşem’in kolu kime açığa çıktı?” sorusu da 52:10’daki olaya bağlanır. İki bölümün birbirine bağlandığı yerde İsrael’e dışarıdan bakanların kim olduğu açıktır.
Şimdi o insanlar eski hükümlerini dile getirir. Yeşaya 53:4’teki sözleri şöyledir: אָכֵן חֳלָיֵנוּ הוּא נָשָׂא וּמַכְאֹבֵינוּ סְבָלָם וַאֲנַחְנוּ חֲשַׁבְנֻהוּ נָגוּעַ מֻכֵּה אֱלֹהִים וּמְעֻנֶּה. “Oysa hastalıklarımızı o taşıdı, acılarımıza o katlandı. Biz onu Tanrı tarafından vurulmuş ve eziyet görmüş saydık.” “Biz onu öyle saydık” anlamındaki וַאֲנַחְנוּ חֲשַׁבְנֻהוּ sözleri, hükmün kulu yanlış değerlendirenlere ait olduğunu gösterir. Sonraki ayette kulun onların isyanları yüzünden yaralandığı açıklanır. Mika 7:16’da aynı sahnenin bir benzeri vardır. İsrael’in kurtuluşunu gören uluslar, yaptıkları zorbalıktan utanır ve ağızlarını kapatır.
Yeşaya 41:8–9, 44:21 ve 49:3’te kulun adı İsrael’dir. 49:5–6’da halkını toplamakla görevlendirilen sadık kul ile 10:20–22 ve Sefanya 3:12–13’teki sadık artakalanlar bu adı anlamaya yardım eder. Yehezkel 18:20–23, çekilen acıyla kişisel suç arasındaki farkı gösterir. Herkes kendi suçundan sorumludur ve kötülüğünden dönen bağışlanır. Yeşaya 53:10’da kulun soyunu göreceği, 54:1–3’te ise Siyon’un çocuklarının çoğalacağı söylenir. Hristiyan iddiası Yeşaya’daki iki tarafın yerini değiştirir. İsrael’i konuşanlara, İsa’yı da ulusların hor gördüğü İsrael’in yerine koyar. Böylece metnin birbirine bağladığı sesleri ve olayları parçalar.
Hristiyanların kulun hor görülmesini İsa’ya yöneltilmiş suçlamaların özel kehaneti diye sunmaları, konuşanların kimliğini ve Tanrı’nın kuluna verdiği İsrael adını dışarıda bırakır. Zulme uğramış olmak, Yeşaya’nın adını verdiği kulun kimliğini belirlemek için yeterli değildir. Peygamberin 41:8 ve 49:3’te belirttiği İsrael adı bu ölçütle ortadan kaldırılamaz.
Yeşaya 52:15’te עָלָיו יִקְפְּצוּ מְלָכִים פִּיהֶם, “Krallar onun karşısında ağızlarını kapatacak” denir. 53:1’deki מִי הֶאֱמִין לִשְׁמֻעָתֵנוּ וּזְרוֹעַ יְהוָה עַל־מִי נִגְלָתָה, “Duyduğumuza kim inandı? Haşem’in kolu kime açığa çıktı?” sözleriyle aynı şaşkınlık bu kez konuşanların ağzından işitilir. Yeşaya 14:16’da da Babil kralını görenler tanıtıldıktan sonra onların şaşkın sorusuna geçilir. Buradaki benzer konuşma geçişi, 53:4’teki yanlış suçlamanın hangi tarafa ait olduğunu belirler.
İddia, 53:4’teki nagua sözcüğünü Vayikra’daki nega ve tsaraat anlatısıyla da ilişkilendirir. Sözcükler aynı kökle ilişkilidir. Tsaraat, Tora’da deride, giysilerde veya evlerde görülebilen belirli belirtiler için kullanılan addır. Ancak Yeşaya 53:4, “Tanrı tarafından vurulmuş saydık” der; burada kişiyi açıkça metsora, yani tsaraat belirtileri taşıyan kişi veya hote, yani günahkar olarak adlandırmaz. Kök yakınlığı, kişinin kimliğini tek başına belirlemez. Vayikra 13:44–45, Yeşaya 53:4.
Talmud’un Sanhedrin 98b bölümü, Maşiah’ın adlarıyla ilgili tartışmada Yeşaya 53:4’ü kullanan bir yorum da aktarır. Bu, ayetin Maşiah’a uygulanabildiğini gösteren sonraki bir yorumdur. Metinde bu kişinin İsa olduğu veya bir insan korbanı olacağı söylenmez. Yahudilerin İsa’yı reddetmiş olması, Yeşaya’daki konuşanların İsrael, kulun da İsa olduğunu kanıtlamaz.
Tanah kaynakları: Yeşaya 52:9–15, 53:1–12 ve 54:1–3; Yeşaya 14:16, 41:8–9, 44:21, 49:3–6; Mika 7:16; Sefanya 3:12–13; Yehezkel 18:20–23.
