1 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
226. İddia: İsa mizbeah üzerinde ölmedi; fakat kendisi mizbeah olduğu için korban geçerlidir
Tora’da mizbeah, kutsal sunular için kullanılan sunaktır. Korban hizmetiyle ilgili ayetler sunuyu kimin getireceğini, kutsal hizmeti yapan kohenin görevini ve sunağın nerede bulunacağını ayrı ayrı açıklar. İsa’nın ölümünü bu hükümlerle ilişkilendiren görüşte ise “sunak” sözcüğü bir insanın bedeni için kullanılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tora’da mizbeah, kutsal sunular için kullanılan sunaktır. Korban hizmetiyle ilgili ayetler sunuyu kimin getireceğini, kutsal hizmeti yapan kohenin görevini ve sunağın nerede bulunacağını ayrı ayrı açıklar. İsa’nın ölümünü bu hükümlerle ilişkilendiren görüşte ise “sunak” sözcüğü bir insanın bedeni için kullanılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’nın Tapınak sunağında öldürülmediğini belirtirler. Tanrı’nın adını taşıdığını söyledikleri Maşiah’ı hem Tapınak hem de sunak olarak yorumlarlar. Onlara göre İsa’nın kendisi sunak olduğu için, orada yapılması gereken ayrı bir işlem olmadan da ölümü geçerli bir korban sayılır.
Tanah’ın Cevabı:
Tora, korbanı, onu getiren kişiyi, hizmeti yapan koheni ve sunağı ayrı ayrı tanımlar. Bir insana sembolik olarak “sunak” veya “Tapınak” demek, Tora’nın belirlediği işlemleri yerine getirmez.
Vayikra 1:3–9, hayvanın getirilmesini ve kesilmesini, Aharon soyundan kohenlerin kanı sunağa uygulamasını anlatır. Şemot 27:1–8 ise sunağın yapısını ve ölçülerini verir. Hayvan sunulur, kohen kanı uygular ve sunak işlemin yapıldığı yerdir.
Vayikra 17:11’de Tanrı, kanı עַל־הַמִּזְבֵּחַ, “sunak üzerinde”, canlar için kapara sağlamak üzere verdiğini söyler. Ayet kanın nerede kullanılacağını ve bunun ne işe yaradığını ayrı ayrı söyler. Bir kişinin bedenine “sunak” adı verilmesi, kanın Tora’da belirtilen biçimde uygulanmış olduğu anlamına gelmez.
Devarim 12:5–14 de korbanların herkesin seçtiği herhangi bir yerde değil, Tanrı’nın seçeceği yerde sunulmasını buyurur. Tanrı’nın adını taşıdığı ileri sürülen bir kişinin bedenini seçilmiş yerle özdeşleştiren bir hüküm vermez. Daniel 9:26 kutsal yerin yıkımını anlatır. Ayette Tapınak’ın ve sunağın yerini bir insanın bedeninin alacağı yazmaz.
İddiada, İsa’nın insan korbanı olarak “özel bir durum” olduğu da ileri sürülür. Böyle bir istisnanın varlığını göstermek için Tora’da insanın bu biçimde sunulmasına izin veren bir hüküm gerekir. “Özel korban” demek bu hükmü sağlamaz.
Karşı görüş Devarim 21:1–9’daki töreni de sunak dışında yapılan bir suç sunusu örneği olarak kullanır. Devarim burada katili bilinmeyen bir cinayetten sonra yapılacak egla arufa törenini anlatır. Bu ad, törende boynu kırılan düveyi anlatır. Düve, henüz yavrulamamış dişi sığırdır. Vayikra’daki aşam ise suç sunusuna verilen ayrı bir addır.
Tora hayvanı, yeri, yaşlıların ellerini yıkamasını, kohenlerin katılımını ve söylenecek sözleri ayrı ayrı belirler.
Devarim 21:5’te kohenlerin görevi için kullanılan fiil levareh, yani “kutsamak”tır. 21:8’de ise halk için kapara istenir ve suçsuz kanın İsrael arasında kalmaması dilenir. Kapara dileği, Tora’nın bu olay için adım adım düzenlediği törenin bir parçasıdır. Bundan, sunak dışında gerçekleşen her ölümün korban sayılacağı sonucu çıkmaz.
Vayikra 16:15–16 ve 27’de bazı sunuların bedenleri kampın dışında yakılır. Kohen önce bu sunuların kanını kutsal yerdeki arınma işlemi için kullanır. Bedenin sonradan dışarı çıkarılması, kutsal yerdeki hizmet olmadan gerçekleşen herhangi bir ölümü aynı sunu yapmaz.
Yehezkel 43:13–27 gelecekteki sunağın ölçülerini ve arındırılmasını, 45:19 ise kohenin kanı uygulayacağı yerleri anlatır. Gelecekteki tasvirde de sunak, sunu ve kohenin görevleri ayrı kalır. Bu, fiziksel sunağın bir kişinin bedeniyle değiştirilmesinin Yehezkel’in açıklaması olmadığını gösterir.
İsa’nın bedenine sunak demek, Tora’nın seçilmiş yer, sunu ve kohenle ilgili hükümlerini karşılamaz. Bu sembolik eşitleme, Tora’nın korban düzenine sonradan eklenmiştir.
Kaynaklar: Vayikra 1:3–9, 16:15–16, 27 ve 17:11; Devarim 12:5–14, 21:1–9; Şemot 27:1–8, 29:37; Daniel 9:26; Yehezkel 43:13–27, 45:19; Mişna Sota 9:5–7.
