1 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
16. İddia: Günahın bağışlanması için mutlaka kan gerekir
Vayikra’da günah işleyen bir insanın getireceği sunu, suçun türüne ve kişinin imkanına göre belirlenir. Sunakta kanın kullanıldığı durumlar ile bağışlanmanın gerçekleştiği bütün durumlar bu yüzden aynı kapsamda incelenemez.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Vayikra’da günah işleyen bir insanın getireceği sunu, suçun türüne ve kişinin imkanına göre belirlenir. Sunakta kanın kullanıldığı durumlar ile bağışlanmanın gerçekleştiği bütün durumlar bu yüzden aynı kapsamda incelenemez.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, bir günahın bağışlandığı her durumda kan dökülmüş olması gerektiğini söylerler. Tora’daki kanlı sunuları, İsa’nın ölümüyle sağlanacak bağışlanmanın habercisi olarak görürler. Tövbe ve duanın ardından gelen ve görünüşte kan dökülmeden gerçekleşen bağışlanmaları da ya sunağa dökülen kana ya da İsa’nın ölümüne bağlarlar.
Tanah’ın Cevabı:
Vayikra’da, işlediği suçu itiraf eden kişinin imkanına göre bir sunu getirmesi istenir. Koyun ya da keçi alamayan kişi iki kuş getirir. Kuşlara da gücü yetmiyorsa bir tahıl ölçüsünün onda biri kadar ince un getirir. Una yağ ya da günlük eklenmez. Buradaki günlük, güzel kokulu bir reçinedir. Tora bu unu günah sunusu olarak adlandırır. Sunak, ibadette sunuların sunulduğu yerdir. Sunağın hizmetinden sorumlu kohen, yani kutsal hizmet görevlisi, bir avuç unu alıp sunakta yakar. Ardından hem kohenin o kişi için kefaret yapacağı hem de kişinin günahının bağışlanacağı yazılıdır. Kefaret, burada günahın giderilmesi için yerine getirilen hizmeti anlatır. Bu hüküm, yoksulluk durumunda ve o bölümde sayılan belirli suçlar için verilmiştir. (Vayikra 5:1–13) Sifra’nın Vayikra 5:11 açıklamasında da yoksulun ileride zenginleşip hayvan getirmeyi beklemesi istenmez. Kişi, o günkü imkanına göre emredilen sunuyu getirir.
Un sunusu, yoksulun maddi gücüne göre belirlenmiş bir hatattır. Vayikra 5:13, işlemden sonra kalan unun da tıpkı minha sunusunda olduğu gibi kohene ait olacağını söyler. Kan şartı ileri süren yorumun açıkladığı varsayımsal bir işlem yerine Tora, yoksulun getirdiği unun nasıl kullanıldığını ve kalanının kime verildiğini baştan sona düzenler. (Vayikra 5:11–13).
Un, Haşem’e ateşte sunulan sunuların üzerinde yakılır. Buna dayanılarak, yoksulun başka bir sununun kanı sayesinde bağışlandığı ileri sürülür. Oysa Tora, kuş getirildiğinde kanla ne yapılacağını ayrıntısıyla söyler. Kanın bir bölümü sunağın duvarına serpilir, kalanı dibine akıtılır. Un getirildiğinde ise bir avuç unun yakılması yeterlidir. Un sunusuyla ilgili hüküm, başka bir kurbanın kanının kullanılmasını emretmez. Sunağın geçmişte kanla arındırılıp kutsanması ayrı bir işlemdir. Sunak için yapılan o işlemle, daha sonra orada sunu getiren yoksulun günahı için konmuş hüküm birbirine karıştırılamaz. Kuşla yapılan hizmetin ardından da un sunusunun ardından da bağışlayan Haşem’dir. (Vayikra 5:9–13, 8:15)
Kanın sunaktaki görevi Vayikra’nın başka bir bölümünde açıklanır. Can kanla ilişkili olduğu için kanın yenmesi yasaktır. Haşem kanı, sunakta kefaret yapılması için vermiştir. Böylece kanın hangi iş için ayrıldığı belirlenir. Tora’nın emrettiği yerde kan kullanılır, yoksula ince un getirmesi buyurulduğunda ise bu sunuyla kefaret yapılır. İki hükmün kapsamı kendi bağlamında bellidir. Kanın sunakta kefaret için verilmiş olması, Tora’nın un sunusuna bağladığı bağışlanmayı ortadan kaldırmaz. (Vayikra 17:10–14) Ramban 17:11’i açıklarken kanın hayvanın canıyla ilişkisini ve sunakta kefaret için nasıl kullanıldığını birlikte ele alır. Hayvanın canının insanın canı karşılığında kabul edilmesi de bu açıklamanın parçasıdır. Bu yorum, Tora’nın başka bir yerde açıkça buyurduğu un sunusunu kanlı bir sunuya dönüştürmez.
Peygamberlerin anlattığı bağışlanma, insanın yaptıklarını değiştirmesini gerektirir. Yeşaya’da elleri kanla dolu insanların hem sunuları reddedilir hem duaları işitilmez. Kötülüğü bırakmaları, adaleti aramaları, yetimin ve dulun hakkını korumaları istenir. Kızıl günahların beyazlaşacağı vaadi bu çağrıyla birlikte gelir. Yehezkel, işlediği suçlardan dönüp Haşem’in hükümlerini uygulayan kişinin suçlarının artık ona karşı anılmayacağını söyler. Bağışlanma vaadi, kötülükten dönüp doğru olanı yapan kişiye verilmiştir. (Yeşaya 1:11–18, Yehezkel 18:21–23)
Hoşea’da İsrael’e Haşem’e dönmesi ve suçunun kaldırılmasını sözlerle dilemesi öğretilir. Putlara ve yabancı güçlere bel bağlamaktan vazgeçilir. Haşem’in öfkesi yatışır. Halkının dönekliğini iyileştireceğini ve onu gönülden seveceğini söyler. Şelomo’nun duasında da halk sürgündeyken suçunu kabul eder, bütün yüreğiyle Haşem’e döner ve bağışlanma diler. Haşem’in cevabında, alçakgönüllülükle dua edip kötü yollarından dönen halkın günahlarının bağışlanacağı vaat edilir. (Hoşea 14:2–5, Melahim Alef 8:46–50, Divre HaYamim Bet 7:14)
Rabbi Hananel, Yoma 86b açıklamasında Hoşea’nın sözlerle dönüş çağrısını, Haşem’e yönelen kişinin sunu getirmiş gibi kabul edilmesiyle ilişkilendirir. Beit Elohim’in Teşuva bölümünde de dönüşle yeniden kabul arasındaki bağ anlatılır. Menorat HaMaor, Ninova örneğinde Haşem’in gördüğü şeyin oruç ya da yas giysisiyle sınırlı olmadığını, insanların kötü yollarını bırakması olduğunu vurgular. Dışarıdan görülen hareketin insanın davranışında karşılık bulması gerekir.
Yona, Ninova’da bu dönüşün sonucunu gösterir. Halk zorbalığı ve kötü yollarını bırakır. Haşem onların yaptıklarını görür ve bildirdiği felaketi gerçekleştirmez. Bu sonucun İsrael’de sunulan kana bağlı olduğu da ileri sürülür. Ancak Şemot’ta İsrael’e “kohenler krallığı” denmesi, başka ulusların bağışlanmasını İsrael’in sunularına bağlayan bir hüküm getirmez. Yona, felaketin geri alınmasını Ninovalıların kötülükten dönmesine bağlar. David’in durumunda da suçunu itiraf ettiğinde günahı kaldırılır. Bağışlandığı halde yaptığının ağır sonuçlarına katlanır. (Yona 3:5–10, Şemot 19:5–6, Şemuel Bet 12:13–14)
Suçun bağışlanması, bütün sonuçlarının aynı anda ortadan kalkması değildir. David’in yaşadıkları bu ayrımı gösterir. Rambam, Hilhot Teşuva 1’de tövbeyi ve günahın sözle itirafını temel alır; suçun türüne göre Yom Kippur, çekilen acılar ve belirli durumlarda ölüm de kefaretin tamamlanmasında yer alır. Başkasına verilen zarar ayrıca giderilir. Bir sununun getirilmesi, bunları yapmadan sorumluluktan çıkma yolu değildir. (Hilhot Teşuva 1)
Bu bağışlanmaları İsa’nın gelecekteki ölümüne bağlamak, Tanah’ın verdiği hükme yeni bir şart ekler. Haşem, yoksula un sunusuyla bağışlanacağını söyler. Şelomo’ya, kötülükten dönüp dua eden halkı bağışlayacağını vaat eder. Her günahın bağışlanması için kan dökülmesi gerektiği ve bu yüzden İsa’nın ölümü olmadan bağışlanma olamayacağı iddiası Tanah’a aykırıdır.
Tora, belirli suçlar için kuş almaya gücü yetmeyen kişiye un sunusu getirttiği halde onun bağışlanacağını söyler. Bütün bağışlanmaları kana bağlamak, Tora’nın verdiği bu açık hükme aykırıdır.
Tanah kaynakları: Vayikra 8:15; Şemot 19:5–6; Vayikra 5:1–13, 17:10–14; Şemuel Bet 12:13–14; Melahim Alef 8:46–50; Yehezkel 18:21–23; Yeşaya 1:11–18; Hoşea 14:2–5; Divre HaYamim Bet 7:14; Yona 3:5–10. Tora ayetlerinin özgün metinleri: Vayikra 5:1–13, 17:10–14, 8:15 ve Şemot 19:5–6.
Açıklamalarda anılan eserler: Sifra, Vayikra 5:11 açıklaması; Ramban, Vayikra 17:11; Rabbi Hananel, Yoma 86b; Beit Elohim, Şaar HaTeşuva 2; Menorat HaMaor, Teşuva bölümü, Yona 3:10 açıklaması; Rambam, Hilhot Teşuva 1:1–4.
