1 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
77. İddia: Mika 5 Maşiah’ın Beytlehem’de dünyaya geleceğini bildirir
Mika, Beytlehem Efrata’dan İsrael’i yönetecek bir hükümdarın çıkacağını söyler. Beytlehem, David’in ailesinin geldiği yerdir. Bir hükümdarın ailesinin nereden geldiğiyle kendisinin nerede doğduğu farklı bilgilerdir. Mika’nın hangi bilgiyi verdiği, ayetin sözlerinden ve hükümdarın yapacağı işlerden anlaşılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Mika, Beytlehem Efrata’dan İsrael’i yönetecek bir hükümdarın çıkacağını söyler. Beytlehem, David’in ailesinin geldiği yerdir. Bir hükümdarın ailesinin nereden geldiğiyle kendisinin nerede doğduğu farklı bilgilerdir. Mika’nın hangi bilgiyi verdiği, ayetin sözlerinden ve hükümdarın yapacağı işlerden anlaşılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Mika 5:1’i Maşiah’ın, yani Mesih’in Beytlehem’de doğacağına dair bir kehanet olarak okurlar. Bazıları, hükümdarın kökeninin eski günlere uzanmasını onun başlangıcı olmadan var olduğuna da kanıt sayar. Onlara göre İsa’nın Beytlehem’de doğması kehaneti yerine getirdi ve Matta 2:6’nın Mika’dan aktardığı söz, onun beklenen hükümdar olduğunu doğruladı. Krallığın henüz görülmeyen sonuçlarını ise İsa’nın ikinci gelişine bırakırlar.
Tanah’ın Cevabı:
Mika 5:1’de, birçok Hristiyan baskısında 5:2 olarak numaralanan ayette, küçük Beytlehem Efrata’dan İsrael’i yönetecek bir hükümdarın çıkacağı vaat edilir. Onun kökenleri eski günlere uzanır. Sonraki ayetlerde de bir çobanın sürüsünü gözetmesi gibi halkını Haşem’in gücüyle koruyup yöneteceği, büyüklüğünün dünyanın uçlarına erişeceği ve düşman tehdidine karşı kurtuluş sağlayacağı söylenir. Beytlehem adı bu bütünün içindedir: peygamber, kökü geçmişte bulunan bir krallığın yeniden yükselişini anlatmaktadır. Bir yer adını ayırıp orada doğduğu söylenen kişiyi Maşiah ilan etmek, vaadin hem soyunu hem de gerçekleşecek yönetimini atlamaktır.
Beytlehem’in bu krallıkla bağı Tanah’ta açıkça kurulmuştur. Haşem, Şemuel’i Beytlehemli Yişay’a gönderir; onun oğullarından birini kral olarak seçmiştir (Şemuel Alef 16:1). David, Yehuda’nın Beytlehem kentinden Efratlı Yişay’ın oğlu olarak tanıtılır; daha sonra kendi babasını yine Beytlehemli Yişay diye belirtir (Şemuel Alef 17:12,58). Efrata ile Beytlehem’in aynı yer olduğu Bereşit 48:7’de de yer alır. Dolayısıyla Mika’nın “Beytlehem, Efrata, Yehuda” sözleri, gelecekteki kralı David’in ailesinin çıktığı yere bağlar. “Yehuda’nın binlikleri” ifadesi de kentin, aile ve topluluklardan oluşan Yehuda içindeki küçük yerini gösterir. Buradaki “binlik”, ailelerden oluşan bir topluluğun adıdır. Bu yüzden Beytlehem’in gerçek bir kent olmasıyla bu anlam arasında çelişki yoktur.
Raşi, Beytlehem’i David’in çıktığı yer olarak açıklar ve gelecek yöneticiyi Maşiah ben David’le, yani David soyundan gelecek Maşiah’la ilişkilendirir. Radak da onun Beytlehemli David’in soyundan geleceğini söyler. Bu açıklamalar, Beytlehem bağlantısını gelecekteki kralın David ailesine dayanan köküyle kurar.
Bir ailenin geldiği yer ile o aileden doğacak her kişinin doğum yeri aynı bilgi değildir. Bir soyun Beytlehem’den çıkmış olması, yüzyıllar sonraki annelerin çocuklarını mutlaka orada doğuracağını söylemez. Mika’nın hükümdar için kullandığı söz “Senden Benim için çıkacak”tır. Bir sonraki ayette “doğuracak olan doğuruncaya kadar” denirken doğum açıkça anılır; ancak burada da kadının doğum yapacağı kent belirtilmez. Önceki bölümde Siyon’un sıkıntısı zaten doğum sancısıyla anlatılmıştır (Mika 4:9–10). Bu nedenle 5:2’deki doğum sözünü doğrudan Meryem’in Beytlehem’deki doğumuna çevirmek de ayrıca kanıt gerektirir.
“Benim için” sözü ise hükümdarın Haşem adına yerine getireceği görevi belirtir; babasız doğum anlamı taşımaz. Beytlehem bağlantısını fiziksel doğumun zorunlu adresi haline getirmek ve buradan İsa’nın kimliğine geçmek, ayetin vermediği iki sonucu peş peşe eklemektir.
Aynı yanlış sıçrama, “kökenleri eskiden, eski günlerdendir” sözünde de yapılır. Buradaki İbranice olam sözcüğü çok eski bir zamanı da anlatabilir. Hangi anlamı taşıdığını, yanındaki sözler ve anlatılan olay belirler. Mika’nın kendisi, İsrael’in Başan ve Gilad’da “eski günlerdeki gibi” otlamasını ister (7:14). Aynı eski günler ifadesi, Amos 9:11’de David’in yıkılmış çardağının yeniden kurulması, Malaki 3:4’te Yehuda ve Yeruşalayim’in sunularının yeniden kabul edilmesi için kullanılır. Başan ve Gilad’daki yaşamın da David’in krallığının da o sunuların da tarih içinde bir başlangıcı vardır. Malaki’de eski günler sözü, hemen yanındaki “geçmiş yıllar” sözüyle açıklanır. Geçmişe işaret eden iki ifadenin birlikte kullanılması da onları kendiliğinden başlangıçsızlığa dönüştürmez.
Bu kullanım, Tora’daki “Eski günleri hatırla; kuşaklar boyunca geçen yılları düşün” çağrısıyla da aynıdır (Devarim 32:7). Yeşaya 63:9,11’de halkın geçmişte kurtarılıp taşınması ve Moşe’nin günleri aynı zaman diliyle anılır. Yeremya 6:16’da ise günlerden değil, eski yollardan söz edilir; yine aynı kelime geçmişten gelen bir şeyi niteler. Böylece Mika’daki eski kökenler sözünün nasıl anlaşılacağı, uzak bir sözlük ihtimaliyle değil, Tanah’ın kendi cümleleriyle açıklığa kavuşur. Kelimenin başka bağlamlarda ebediyeti ifade etmesi, David’in ailesine uzanan bu tarihsel kökü ezeli bir Tanrı’ya dönüştürmez. “Kökenleri” sözcüğünün çoğul oluşu da İsa’nın yaratılıştan önce var olduğu veya eski çağlarda insanlara göründüğü bilgisini vermez; bu olayların her biri ayrıca metne eklenmektedir.
Hükümdarın Haşem’le ilişkisi de aynı açıklıkla kurulmuştur: “Haşem’in gücüyle, Tanrısı Haşem’in adının yüceliğiyle” halkını güdecektir (Mika 5:3). Gücünü veren Tanrı ile bu güçle yöneten hükümdar birbirinden ayrılır. Hristiyanların İsa’nın hem insan hem Tanrı olduğunu söylemesi, Mika’nın bu kişiye Tanrısal bir öz verdiğinin delili olamaz; böyle bir açıklama yine kanıtlanmak istenen inancı baştan kabul eder. Mika’nın sunduğu kişi, eski kökleri olan ve Tanrısı Haşem’e bağlı olarak hükmeden kraldır.
Matta 2:6’nın sözleri de Mika’nın cümlesinden farklıdır. Mika Beytlehem’i Yehuda’nın binlikleri arasında küçük diye niteler. Matta’da bu, Yehuda’nın yöneticileri arasında “hiç de en küçük değilsin” biçimini alır. İki değişiklik vardır. Mika’nın sözünü ettiği toplulukların yerini yöneticiler alır. Mika’nın küçük dediği yere de Matta “en küçük değilsin” diye seslenir. Mika’nın kökenlerle ilgili son cümlesi aktarılmaz; onun yerine halkı güdecek yönetici sözü gelir. “Halkım İsrael’i güdeceksin” ifadesi David’e yönelik olarak Şemuel Bet 5:2 ve Divre Hayamim Alef 11:2’de bulunur; Mika 5:3’te de hükümdarın gütmesinden söz edilir. Bu bağlantılar, Matta’nın farklı ayetlerden bir araya getirdiği ifadeyi Mika 5:1’in kendi cümlesi yapmaz. Eski Yunanca çevirinin standart metni de Beytlehem’in küçüklüğünü korur; Matta’daki biçim, İbranice ayetin doğrudan karşılığı değildir.
Hristiyan savunmasında, Beytlehem’in küçük olduğu fakat İsa’nın doğumuyla büyük önem kazandığı, Matta’nın da bu sonucu anlattığı söylenir. Bu açıklama farkın nedenini yorumlar; İsa’nın o hükümdar olduğunu kanıtlamaz. Küçük kentten büyük bir kral çıkması Mika’da zaten vaat edilmiştir. Matta’nın bunu İsa’nın doğumuna uygulaması ise kanıtlanması gereken bağlantının kendisidir. Anlatıda bu sözün din önderlerine söyletilmesi de onu Mika’nın metninden bağımsız bir doğrulamaya dönüştürmez. Bir yorumun içindeki konuşmayı, o yorumun doğruluğunu kanıtlayan ayrı bir kaynak gibi kullanmak aynı varsayımı ikinci kez tekrarlamaktır.
Vaadin gerçekleşip gerçekleşmediğini belirleyen ise hükümdarın yapacağı işlerdir. Mika 5:3–5’te halkını koruyan, güvenli yaşamı sağlayan ve ülkeye giren düşmanın tehdidini kıran bir yönetim vardır. Aşur’un ülkeye, saraylara ve sınırlara saldırması bu kurtuluşun somut çerçevesidir. Bunu yalnız kişinin içinde günaha karşı kazanılan zafer veya kilisenin yayılması olarak anlatmak, ülkesi kurtarılacak halkı ve vaadin sonucunu değiştirir. Yeremya 23:5–6 David’den çıkan kralın adaletini, Yehuda’nın kurtuluşunu ve İsrael’in güvenliğini; Yeşaya 11:1–12 adil yönetimi, Haşem bilgisinin yayılmasını ve sürgünlerin toplanmasını; Yehezkel 37:21–28 halkın ülkesinde birleşmesini, tek kralı ve aralarında bulunacak kutsal yeri birlikte vaat eder. Bunlar yalnız bir doğum yeriyle karşılanabilecek görevler değildir.
İsa bu yönetimi kurmamış, İsrael’in sürgünlerini toplamamış ve halkı vaat edilen güvenliğe kavuşturmamıştır. Bunların ikinci gelişte tamamlanacağını söylemek, henüz gerçekleşmemiş görevleri gerçekleşmiş delile çeviremez. Peygamberliğin farklı zamanlara uzanabileceği düşüncesi de aradaki boşluğa istenen hayat öyküsünü yerleştirme yetkisi vermez. Mika’da kralın önce görevini tamamlamadan ölmesi, dirilmesi, göğe çıkması ve yeniden dönmesiyle kurulmuş bir sıra yoktur. Yalnız Beytlehem bağlantısını seçip vaat edilen hükümdarlığı başka bir gelişe erteleyerek İsa’nın Maşiah olduğu sonucuna varmak yanlıştır.
Tanah kaynakları: Mika 4:8–14; 5:1–5; 7:14; Bereşit 48:7; Devarim 32:7; Şemuel Alef 16:1; 17:12,58; Şemuel Bet 5:2; Divre Hayamim Alef 11:2; Amos 9:11; Malaki 3:4; Yeşaya 63:9–11; 11:1–12; Yeremya 6:16; 23:5–6; Yehezkel 37:21–28. İlgili yazı: Mika 5:1 ve Beytlehem.
