Misyoner İddiaları Arşivi

3 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

90. İddia: Maşiah kehanetlerinin koşullu olması Tanrı’nın sözünü başarısız hale getirir

Bir peygamberin felaket uyarısı, insanlara davranışlarını değiştirme fırsatı verebilir. Uyarılan insanlar kötülükten döner ve felaket gerçekleşmezse, uyarı amacına ulaşmış olur. Peygamberin verdiği kesin bir vaatte ise neyin gerçekleşeceği, vaadin kendi sözleriyle belirlenir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bir peygamberin felaket uyarısı, insanlara davranışlarını değiştirme fırsatı verebilir. Uyarılan insanlar kötülükten döner ve felaket gerçekleşmezse, uyarı amacına ulaşmış olur. Peygamberin verdiği kesin bir vaatte ise neyin gerçekleşeceği, vaadin kendi sözleriyle belirlenir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Maşiah’ın, yani Mesih’in nasıl geleceği İsrael’in davranışına bağlı olursa peygamberlerin anlattığı iki geliş biçiminden birinin hiç gerçekleşmeyeceğini söylerler. Haşem’in sözünün boşa çıkamayacağını gerekçe göstererek ikisinin de gerçekleşmesi gerektiğini savunurlar. Onlara göre İsa önce alçakgönüllü biçimde geldi. İsrael onu reddedince Daniel’de vaat edilen görkemli egemenlik ertelendi ve İsa’nın ikinci gelişine kaldı.

Tanah’ın Cevabı:

Yona, Ninova halkına kırk gün sonra kentin yıkılacağını duyurdu. Halk kötü yolundan döndü. Haşem halkın yaptıklarını gördü ve önceden bildirdiği yıkımı gerçekleştirmedi. Yona’nın kendisi, bu sonucun mümkün olduğunu baştan bildiğini söyler. Haşem merhametlidir ve felaketten vazgeçebilir. Kitap, kırk günlük uyarının daha sonraki bir tarihe taşındığını söylemez. O felaket gerçekleşmedi, çünkü uyarılan halk davranışını değiştirdi. Ninova’nın başka bir çağda yıkılması da kırk günlük uyarıyı yerine getirmiş olmaz. (Yona 3:4–10, 4:2)

Yeremya’da, elindeki kap bozulan bir çömlekçi görülür. Çömlekçi aynı kilden başka bir kap yapar. Haşem bu görüntüyü bir halka verilecek hükme bağlar. Bir ulusa yıkım bildirildiğinde, o ulus kötülüğünden dönerse Haşem felaketten vazgeçer. Bir ulusa iyilik bildirildiğinde de o ulus kötülüğe yönelip Haşem’i dinlemezse iyilik geri alınabilir. Bu yüzden Yehuda ve Yeruşalayim halkı, tam da felaket uyarısı verilirken davranışını düzeltmeye çağrılır. Uyarı, insanlara kurtulmak için neyi değiştirebileceklerini gösterir. Haşem’in sözü, halk yönünü değiştirdiğinde uygulanacak hükmü de kapsar. (Yeremya 18:1–11, 18:7–10)

Yehezkel aynı ayrımı tek bir insanın hayatında gösterir. Kötülük yapan birine öleceği bildirilse bile kötülükten döner ve çaldığını geri verirse yaşayacağı söylenir. Doğru bir insan haksızlığa döndüğünde ise geçmişteki doğruluğu onu korumaz. Devarim’de, Haşem’in adına konuştuğu halde sözü gerçekleşmeyen peygamber için bir ölçü konur. Yona’nın uyarısı bu ölçüye aykırı düşmez. Ninova’nın başına geleni değerlendirirken, Haşem’in Yeremya’da açıkladığı hüküm de hesaba katılır. Tehilim’in, Haşem’in sözünün sonsuza dek durduğunu söylemesi de o sözdeki şartı kaldırmaz. Rambam, peygamberin doğruluğunu sınarken felaket haberleriyle peygamber aracılığıyla bildirilen iyilik sözleri arasında ayrıca ayrım yapar: gerçekleşmeyen bir felaket uyarısı peygamberi yalancı yapmaz; bildirilen iyilik gerçekleşmezse gerçekleşmeyen bu vaat, peygamberlik iddiasını değerlendirmek için bir ölçü olur. (Yehezkel 18:21–24, 33:14–16, Devarim 18:20–22, Tehilim 119:89, 119:140)

Ninova halkının yaptığı değişiklik, Yona 3:8’de kötü yoldan ve şiddetten dönmek diye adlandırılır. Birkaç ayet sonra Haşem’in onları bu davranışları üzerinden değerlendirdiği belirtilir. Yehezkel’de de kötü kişi çaldığını iade edip adaletle yaşamaya başladığında önceki hüküm değişir. İki durumda da uyarı, kişiye ya da şehre yönünü değiştirme fırsatı verir. Yeremya 18:7–10’da Haşem’in açıkça bildirdiği düzen budur. (Yeremya 18:7–10).

Rambam, Mişna Yorumu’na Giriş’te peygambere kendisi için verilen iyilik sözüyle, onun insanlara şart belirtilmeden duyurduğu iyilik haberini de ayırır. Yaakov’un kendisine verilen güvenceye rağmen günahtan çekinmesi peygambere kendi hayatı için verilen güvenceye örnektir. Peygamberin halka ilettiği kesin iyilik haberi ise peygamberin sınanmasında kullanılır. Mişna Yorumu’na Giriş; Mişne Tora, Yesode HaTora 10:4

Tapınak konusunda bu ayrım peygamberliğin kendi cümlesinde görülür. Zekeriya, uzaktakilerin Haşem’in Tapınağının yapımına katılacağını söyledikten sonra halkın Haşem’in sesini dikkatle dinlemesi şartını koyar. Vayikra ise İsrael’in düşmanlarının ülkesinde bile bütünüyle yok edilmeyeceğini ve Haşem’in onlarla yaptığı antlaşmayı bozmayacağını bildirir. Yeremya da İsrael’in ulus olarak devamını güneşin, ayın ve yıldızların düzenine bağlar. Aynı halkın bir iyiliğe kavuşması itaate bağlanabilirken antlaşmasının sürmesi güvence altına alınabilir. Tapınağın yıkımını Sinay antlaşmasının sonu saymak bu güvenceye aykırıdır. (Zekeriya 6:15, Vayikra 26:44–45, Yeremya 31:35–37)

İki geliş savı, Sanhedrin 98a’daki bir açıklamaya da dayanır. Orada Yeşaya’nın kurtuluş için kullandığı “vaktinde” ve “onu hızlandıracağım” sözleri, halkın durumuna bağlı iki ihtimal olarak ele alınır. Aynı anlayış, Daniel’in bulutları ile Zekeriya’nın eşek üzerindeki kralına uygulanır. Halkın durumuna göre iki ihtimalden biri gerçekleşecekse, bu iki ihtimalin ayrı tarihlerde birer kez yaşanması gerekmez. Üstelik açıklama, İsrael’in durumunu İsa’nın çarmıha gerilmesine bağlamaz. O bağı kurmak için daha baştan İsa’nın Maşiah olduğu kabul edilmelidir. Ardından aynı varsayım, onun ikinci gelişine kanıt olarak kullanılır. (Yeşaya 60:22, Daniel 7:13–14, Zekeriya 9:9–10)

Ninova bir felaket uyarısı aldı ve halkın dönüşüyle o uyarı amacına ulaştı. Daniel ise gelecekteki bir egemenliği görür. Daniel’de bulutlarla gelen kişi gökteki yargıcın huzuruna çıkarılır ve egemenlik alır. Zekeriya’daki alçakgönüllü kral uluslara barış duyurur. Dünya barışı ve David’in krallığı gerçekleşmediğinde bunları ikinci gelişe bırakmak, İsa’nın Maşiah olduğunu kanıtlamaz. Haşem’in sözünü olduğu gibi kabul etmek, uyarının şartını da kesin vaadin ölçüsünü de korumayı gerektirir.

Tanah kaynakları · Yona 3:4–10 · Yeremya 18:7–10 · Vayikra 26:44–45 (Sefaria).

Bu iddianın sayfası

91. İddia: Ninova örneği gerçek koşulluluk değil yalnız ertelemedir

Yona, Ninova’ya kırk gün sonra yıkılacağını duyurdu. Halk kötülüğünü bırakınca şehir o felaketi yaşamadı. Nahum ise başka bir zamanda aynı şehir için yıkım bildirdi. Bu iki uyarıyı karşılaştırırken her birinin hangi davranışa ve hangi zamana bağlandığına bakılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yona, Ninova’ya kırk gün sonra yıkılacağını duyurdu. Halk kötülüğünü bırakınca şehir o felaketi yaşamadı. Nahum ise başka bir zamanda aynı şehir için yıkım bildirdi. Bu iki uyarıyı karşılaştırırken her birinin hangi davranışa ve hangi zamana bağlandığına bakılır.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yona’nın uyarısında açıkça bir şart bulunmadığına dikkat çekerler. Onlara göre halkın tövbesi yıkım hükmünü kaldırmadı, yalnızca ileri bir tarihe erteledi. Nahum’un da Ninova’nın yıkılacağını söylemesini buna kanıt gösterirler. Aynı düşünceyi Daniel’in görkemli egemenlik vaadine uygularlar. İsrael’in İsa’yı reddetmesinin bu vaadi ortadan kaldırmadığını ve egemenliğin İsa’nın ikinci gelişinde kurulacağını savunurlar.

Tanah’ın Cevabı:

“Kırk gün daha, Ninova yıkılacak.” Yona’nın duyurduğu sözde süre de bellidir, felaket de. Ninovalılar bu uyarıya inanınca kral tahtından kalkıp pişmanlığını göstermek için kaba kumaştan bir giysi giydi. Herkesin kötü yolundan ve işlediği şiddetten dönmesini istedi. Haşem, halkın davranışını değiştirdiğini görünce bildirdiği felaketten vazgeçti. İbranice ayet, וְלֹא עָשָׂה, yani “onu yapmadı” diye biter. Hükmün değişmesine neyin yol açtığı da açıktır. Halk kötülüğü bırakmıştı. Bu sonucu erteleme saymak, “yapmadı” sözüne ayette bulunmayan bir “henüz” ekler. (Yona 3:4–10)

Yona’nın kendisi, neden başta Tarşiş’e kaçmaya kalktığını bu olaydan sonra açıklar. Haşem’in merhametli olduğunu, öfkesinin çabuk alevlenmediğini ve felaketten vazgeçebildiğini biliyordu. Kitabın sonunda Haşem, peygamberin kendi dikmediği bir bitkiye acıdığını hatırlatır ve Ninova’daki insanlara ve hayvanlara neden acımaması gerektiğini sorar. Bir şehrin kırk gün sonra hala ayakta olması, tek başına uyarının nasıl işlediğini göstermezdi. Yona’nın kitabı ise Ninova’nın kurtulmasını hem halkın dönüşüne hem Haşem’in merhametine bağlar. (Yona 4:2, 4:10–11)

Ninova’daki oruç ve çul, şehrin yaptığı dönüşe eşlik eder. Yona 3:10, Haşem’in baktığı şeyi daha dar biçimde belirtir: Halkın işlerine ve kötülükten dönmüş olmalarına. Bu ayrıntı, felaketin neden gerçekleşmediğini gösterir. Şehir, kırk günlük süre sonunda hükme yol açan şiddeti bıraktığı için esirgenir. (Yona 3:8–10).

Uyarının cümlesinde “eğer” geçmemesi bu bağı ortadan kaldırmaz. Yeremya’da Haşem, bir ulusa sökülüp yıkılacağını bildirdiğinde o ulus kötülüğünden dönerse felaketten vazgeçeceğini söyler. Haşem tersini de açıklar. Bir halka iyilik bildirildiğinde o halk kötülüğe döner ve Haşem’i dinlemezse bildirilen iyiliği yitirebilir. Haşem’in sözüne sadakat, yalnız felaket cümlesini alıp o felaketin hangi durumda uygulanacağını bildiren sözü bir kenara bırakmakla sağlanmaz. Ninova’daki uyarı amacına ulaştı. Halk, kendisini yıkıma götüren davranışı bıraktı ve Haşem şehri o felaketten esirgedi. (Yeremya 18:7–10)

Nahum’un da Ninova’ya yıkım bildirmesi bu sonucu değiştirmez. Nahum, şehri kan dökmekle, yalanla ve yağmayla suçlar. Verdiği hüküm, Yona’nın kırk günlük uyarısına yeni bir tarih vermez. Nahum, verdiği yıkım haberini şehrin o sırada sürdürdüğü kötülüğe bağlar. Ninova’nın daha sonra yıkılması, Yona’nın verdiği kırk günlük sürenin içinde yıkıldığı anlamına gelmez. Tanah aynı şehir hakkında iki ayrı durumdan söz eder. Birinde halk şiddetten döner ve kurtulur. Diğerinde süren kötülük yüzünden şehir hakkında yıkım hükmü verilir. (Nahum 2–3)

Talmud’un Sanhedrin 89b bölümü, Yona’nın “altüst olacak” sözünü şehrin yıkılması veya halkın davranışının kökten değişmesi olarak okur. Bu yorumda da geleceğe bırakılmış bir yıkım yoktur. Sanhedrin 98a’da, halkın durumuna bağlı olarak bulut veya eşek tasviri ele alınırken de iki seçenek art arda gelecek olaylar olarak verilmez. İki sonuçtan hangisinin yaşanacağını halkın davranışı belirler. Bu yüzden her ikisinin de gerçekleşmesi gerekmez. Yona’nın kitabındaki kırk günlük uyarı bunun nedenini zaten gösterir. Şart değiştiğinde beklenen sonuç da değişebilir. (Yona 3:4–10, Daniel 7:13–14, Zekeriya 9:9–10)

Ninova’ya verilen hüküm, Daniel’in gördüğü egemenliğe ikinci bir tarih koymaz. Daniel’de bulutlarla gelen kişi yeryüzüne dönmek üzere yola çıkmaz. Gökteki yargıcın huzuruna çıkarılır ve egemenlik alır. Zekeriya’da eşek üzerinde gelen kral uluslara barış duyurur. Yeremya, David soyundan gelecek kralın günlerinde İsrael’in ülkesinde güvenle yaşayacağını söyler. Bu vaatlerin taşıdığı ölçü, barışın kurulması ve halkın ülkesine dönmesidir. Ninova’da bir felaketin kaldırılması, İsa’nın gerçekleştirmediği bu işleri ikinci bir gelişe aktarmak için gerekçe olamaz. (Yeremya 23:5–8)

Tanah kaynakları · Yona 3:4–10 · 4:2 · 4:10–11 · Yeremya 18:7–10 · Nahum 2–3 · Daniel 7:13–14 · Zekeriya 9:9–10 · Yeremya 23:5–8.

Bu iddianın sayfası

107. İddia: Yehoyahin’e verilen lanet yalnızca onun çocuklarını kapsar

Yeremya, Yehuda kralı Yehoyahin’in soyundan birinin David’in tahtında başarıyla hüküm süremeyeceğini söyler. Aynı ayette Yehoyahin’in ‘çocuksuz’ yazılması istenir. Bu iki söz birlikte okunduğunda, hükmün çocuk sahibi olmakla mı yoksa krallığı sürdürecek bir soyla mı ilgili olduğu anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeremya, Yehuda kralı Yehoyahin’in soyundan birinin David’in tahtında başarıyla hüküm süremeyeceğini söyler. Aynı ayette Yehoyahin’in ‘çocuksuz’ yazılması istenir. Bu iki söz birlikte okunduğunda, hükmün çocuk sahibi olmakla mı yoksa krallığı sürdürecek bir soyla mı ilgili olduğu anlaşılır.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yeremya 22:30’daki hükmün Yehoyahin’in yalnız kendi çocuklarını kapsadığını söylerler. “Çocuksuz yazın” sözünü, o çocukların tahtı kaybetmesi olarak okurlar. Sonraki torunların hükmün dışında kaldığını düşündükleri için Matta’nın İsa’yı Yehoyahin’in soyuna bağlamasını bir sorun saymazlar.

Tanah’ın Cevabı:

Yeremya’nın kullandığı söz “onun soyundan”dır. Hükme “yalnız doğrudan çocukları” sınırını ekleyen Hristiyan iddiası, ayette bulunmayan bir koşul koyar. Peygamber, Yehoyahin’in soyundan birinin David’in tahtında oturup Yehuda’yı yöneterek başarı kazanamayacağını söyler. “Soy” diye çevrilen İbranice kelime yalnız çocukları değil, sonraki kuşakları da kapsar. Avraam’la kurulan antlaşmada aynı kelime kullanılır ve ardından “kuşakları boyunca” denir. Böylece sözün çocuklardan torunlara uzandığı açıkça gösterilir. Yeremya 22:24–30, Bereşit 17:7–10.

Yehoyahin’in çocuğu olmuştu. Divre Hayamim’de ailesi ve sonraki kuşakları kayıtlıdır. Yeremya’nın kendisi de onu ve soyunu bilmedikleri bir ülkeye atılmış kişiler olarak anar. “Atılmak” sözü aynı cümlede sürgüne gönderilmeleriyle açıklanır. Melahim’de de Yehoyahin’in Babil’e götürüldüğü ve yerine amcasının kral yapıldığı anlatılır. Yeremya 22:30’daki “çocuksuz yazın” ifadesinin hemen ardından gelen gerekçe, David’in tahtında hüküm sürecek soyla ilgilidir. Çocuklarının bulunması, hükmün baştan yalnız o çocuklar için verildiği sonucunu doğurmaz. Yehoyahin’in ailesi devam etmiştir. Ayetin konusu ise bu ailenin David’in tahtında hüküm sürmesidir. Divre Hayamim Alef 3:17–19, Melahim Bet 24:8–17.

Ailenin bir üyesi daha sonra yeniden Haşem’in seçimiyle göreve gelir. Haşem, Yehoyahin’e sağ elindeki mühür yüzüğü olsa bile onu oradan çıkaracağını söylemişti. Onun soyundan Zerubbavel’e daha sonra “Seni mühür yüzüğü gibi kılacağım, çünkü seni seçtim” denir. Mühür yüzüğü benzetmesi iki kez kullanılır. İlkinde Yehoyahin tahttan uzaklaştırılır. İkincisinde Haşem, Zerubbavel’i seçtiğini bildirir. Yeremya da başka bir yerde, bir halk kötülüğünden döndüğünde onun için bildirilen felaketin kaldırılacağını açıkça söyler. Bir cezanın ardından yeni bir ilişki kurulması ile o cezanın ilk söylenişte hangi kuşakları kapsadığı farklı sorulardır. Zerubbavel’e verilen yeni vaat, Yeremya’nın “soy” kelimesini geriye dönük olarak “yalnız ilk çocuklar” haline getirmez. Yeremya 18:7–10, Hagay 2:23.

Talmud’un Sanhedrin 37b bölümü, Yehoyahin’in sürgününden sonra çocuk sahibi olmasını sürgünün kefaretiyle ilişkilendirir. Raşi de Yeremya’daki mühür ile Zerubbavel’e verilen mühür sözünü karşılaştırır ve Yehoyahin’in tövbe edip Haşem’e dönmesinin kabul edildiğini açıklar. Bu yorumlar Yeremya’nın kendi cümlesinden sonradan yapılan açıklamalardır. Bu gelenek dikkate alındığında Yehoyahin’den gelmeyi tek başına sonsuza dek süren bir hanedan engeli saymak doğru olmaz.

Zerubbavel’in seçilmişliği, Tanah’taki göreviyle birlikte okunur. Hagay, tarihi Pers Kralı Daryaveş’in saltanatına göre verir ve Zerubbavel’i Yehuda valisi olarak tanıtır. Zerubbavel, kohen Yehoşua ve halk Haşem’in çağrısına uyarak Tapınak’ta çalışmaya başlar. Ezra’da da Zerubbavel’in Tapınak’ın yeniden yapımına öncülük ettiği anlatılır. Bu kayıtların hiçbirinde David’in tahtına kral olarak çıktığı yazmaz. Seçilmiş bir vali olarak Tapınak’ı yeniden kurmasıyla, Yehuda’da David hanedanının krallığının yeniden başlaması aynı olay değildir. Hagay 1:1, 1:12–14, 2:20–23, Ezra 5:2.

Matta’nın soy listesi ise Yehoyahin’den Yosef’e ulaşır. Aynı anlatı, İsa’nın Yosef’ten doğduğunu reddeder. Yehoyahin’in ailesinin daha sonra seçilmişlikle anılması, Yosef ile İsa arasında doğum bağı kurmaz. David’e verilen söz onun kendi bedeninden çıkacak soya, Yeşaya’nın vaadi Yişay’ın köküne, Yeremya’nın vaadi David’den çıkacak krala bağlıdır. İsa’yı bu aileye bağlamak için gereken soy kaydı, Yeremya’daki cezanın kapsamını daraltarak elde edilemez. Şemuel Bet 7:12–16, Yeşaya 11:1, Yeremya 23:5–6.

Tanah kaynakları · Bereşit 17:7–10 · Yeremya 22:24–30, 18:7–10, 23:5–6 · Melahim Bet 24:8–17 · Divre Hayamim Alef 3:17–19 · Hagay 1:1, 1:12–14, 2:20–23 · Ezra 5:2 · Şemuel Bet 7:12–16 · Yeşaya 11:1. Hristiyan iddiasının metinleri · Matta 1:11–16, 18–25 ve Luka 1:34–35.

Bu iddianın sayfası