170. İddia: Mezmurlar 68 Maşiah’ın göğe yükselişini haber verir
Hristiyan İddiası:
Tehilim 68’de Sinay ve kutsal yer anıldıktan sonra birine “Yükseğe çıktın, tutsakları götürdün” diye seslenilir. Aynı dizede armağanlar da geçer. Şiirin anlattığı olayla daha sonra bu sözlerin nasıl kullanıldığını anlamak için hem ayetin öncesine hem de armağanlarla ilgili fiile bakmak gerekir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, “Yükseğe çıktın” sözünü İsa’nın ölümden dirildikten sonra göğe yükselmesine bağlarlar. Efesliler’de mezmurun İsa’ya uygulanmasını bu okumanın dayanağı olarak kullanırlar. Onlara göre Tehilim 68, İsa’nın göğe yükselişini önceden haber vermiştir.
Tanah’ın Cevabı:
Tehilim 68, Tanrı’nın zaferini ve İsrael’i korumasını anlatır. Geleneksel İbranice metnin, yani Masoretik metnin numaralandırmasıyla 68:18’de Sinay ve kutsal yer anılır. 68:19’da ise yükseğe çıkmaktan, tutsaklardan ve armağanlardan söz edilir. Bu ayet, birçok Hristiyan baskısında 68:18 olarak numaralandırılır. Mezmurda İsa’nın adından, ölümünden veya dirilişinden söz edilmez.
68:19’un İbranice metni עָלִיתָ לַמָּרוֹם שָׁבִיתָ שֶּׁבִי לָקַחְתָּ מַתָּנוֹת בָּאָדָם şeklindedir. Türkçe çevirisi şöyledir: “Yükseğe çıktın, tutsak aldın, insanlar arasında armağanlar aldın.” Buradaki lakakhta “aldın” demektir. Efesliler 4:8 ise aynı sözleri İsa’ya uygularken insanlara armağanlar “verdi” der.
“Armağanları aldın” sözünde armağanlar yükselen kişiye gelir. “Armağanlar verdi” sözünde ise armağanlar o kişiden başkalarına gider. “Vermek” şeklindeki açıklama bir Yahudi yorumunda da bulunur. Tehilim’in Aramice çeviri ve açıklaması olan Targum bu ayeti Moşe’yle ilişkilendirir. Moşe’nin yükseğe çıktığını, Tora sözlerini aldığını ve insanlara armağanlar verdiğini anlatır. Bugün elimizdeki Targumun Efesliler yazarının doğrudan kaynağı olduğu kesin değildir. İki metin arasındaki benzerlik, armağan verme açıklamasının Yahudi yorumunda da bulunduğunu gösterir.
Raşi, ayette yükseğe çıkan kişiyi Moşe, alınan “tutsak”ı da Tora olarak açıklar. Şemot Rabba 28:1 de mezmurun bu sözünü Moşe’nin Tanrı’ya yükselmesi ve Tora’yı almasıyla ilişkilendirir. Bu kaynaklar, ayetin Moşe ile nasıl ilişkilendirildiğini açıklar. Mezmurun kendi sahnesinde ise Tanrı’nın zaferi ve Sinay öne çıkar.
Yükseğe çıkma sözünün Moşe için de kullanılması, bu ifadenin tek başına bir kişiyi tanıtmaya yetmediğini gösterir. Melahim Bet 2:11 ise Eliyahu’nun göğe alınmasını açıkça anlatır. Tehilim 68’deki zafer sözlerini ölümden sonraki bir İsa anlatısına uygulamak, mezmurun kendi başına böyle bir olayı haber verdiğini kanıtlamaz.
Tanah kaynakları: Tehilim 68, özellikle Masoretik 68:18–20; Melahim Bet 2:11. Yorumlar: Targum Tehilim 68:19; Raşi, Tehilim 68:19; Şemot Rabba 28:1. Karşılaştırılan Hristiyan kaynağı: Efesliler 4:8.



