169. İddia: Mezmur 34 Maşiah’ın kemiklerinin kırılmayacağını haber verir

Hristiyan iddiası

“have unbroken bones (Ps. 34:21)”

Cevap

Hristiyan yorum Tehillim 34:21’deki “bütün kemiklerini korur; onlardan hiçbiri kırılmaz” sözünü İsa’nın ölümünde kemiklerinin kırılmamasıyla eşleştirir. Cümle bağlamdan koparıldığında çok özgül görünebilir. Fakat bir ayetin özgüllüğü, yakın cümlelerden koparıldığında olduğundan daha büyük görünebilir.^19601961

Hemen önceki ayet şunu söyler:

rabbot ra’ot tsadik, u-mi-kullam yatsilennu YHWH — “Tsadikin sıkıntıları çoktur; HaŞem onu hepsinden kurtarır.”¹⁹⁶²

Ardından “O bütün kemiklerini korur” gelir. Buradaki tekil tsadik bir özel isim değildir. Bilgelik ve mezmur dilinde tekil “doğru kişi”, bütün bir ahlaki sınıfı temsil edebilir. Raşi de 34:18’den itibaren “tsadikim”i açıkça çoğul olarak anlar; 34:20’de doğru kişinin birçok korkudan kurtulduğunu, 34:21’de Kutsal Olan’ın onun bütün kemiklerini koruduğunu açıklar. Yani klasik yorum cümlenin genel doğru kişi örüntüsünü görür.^19631964

Mezmurun başlığı da David’i, Avi-Melekh önündeki olayla ilişkilendirir. Tarihsel başlığın ayrıntıları Şemuel anlatısıyla tam örtüşür mü, bunun ayrı bir edebi-tarihsel tartışması vardır. Fakat şiirin kendisi Tanrı’ya yönelenlerin kurtuluşunu, yoksulun duyulmasını, tsadikin sıkıntıdan çıkarılmasını ve kötünün kendi kötülüğüyle ölmesini anlatır. “Kemikler” bu bütünsel koruma şiirinin içinde yer alır.¹⁹⁶⁵

Ayetin şiirsel niteliği de önemlidir. Tanah’ta “kemik” yalnız ortopedik bilgi değildir; kişinin bedensel bütünlüğünü, gücünü ve bazen derin iç durumunu anlatabilir. Buradaki “hiçbiri kırılmaz” ifadesini bir infaz tutanağı gibi okumak, şiirin genel güvence dilini biyografik protokole dönüştürür. Eğer bu söz her tsadik için mekanik olarak “hayatında hiçbir kemiği asla kırılmayacak” anlamına gelseydi, ayetin genel teolojik dili zaten sürdürülemez hale gelirdi.¹⁹⁶⁶

Daha sonraki bir İsa anlatısının bu ayeti belirli bir olaya uygulaması, Hristiyan yorum tarihinin açık bir parçasıdır. Fakat kanıt mantığı değişmez. Sonraki metin “bu olay Tehillim 34’e uygundur” diyebilir; bundan Tehillim 34’ün kendi başına Nasıralı İsa’yı seçtiği sonucu çıkmaz. Bunu gösterebilmek için ayetin “tsadik” kategorisini benzersiz Maşiah kimliğine daraltan Yahudi metinsel bir bağ gerekir.

Hristiyan yorumun geniş iddiası rabbinik kaynakların bu pasajı zaten Maşiah’a uyguladığı yönündedir. Oysa Raşi’nin doğrudan yorumunda genel tsadik okuması açıktır. Bu, Yahudi geleneğinde hiçbir Maşiah’a ilişkin çağrışım bulunamayacağını kanıtlamaz; fakat “rabbinik yorum zaten İsa portresindeki bu ayrıntıyı üretmişti” cümlesinin kaynak gösterilmeden kabul edilemeyeceğini gösterir.¹⁹⁶⁷

Tehillim 34:21 ile İsa anlatısı arasında kurulabilecek benzerlik, ayetin peşatını değiştirmez. Mezmur bir gelecekteki infazı tarif etmiyor; Tanrı’nın tsadiki sıkıntılarından kurtarmasını şiirsel olarak anlatıyor. “Kemikleri kırılmayan kişi”ni tek başına Maşiah ölçütü yapmak, genel bir güvenceyi benzersiz kimlik işaretine dönüştürmektir.¹⁹⁶⁸

Kaynaklar

1960. Duncan Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 7: “have unbroken bones (Ps. 34:21)” ifadesi Maşiah özellikleri listesinde yer alır. ↩

1961. Tehillim 34:20-21: “Tsadikin sıkıntıları çoktur; HaŞem onu hepsinden kurtarır. O bütün kemiklerini korur; onlardan hiçbiri kırılmaz.” ↩

1962. Tehillim 34:20: rabbot ra’ot tsadik, u-mi-kullam yatsilennu YHWH. ↩

1963. Raşi, Tehillim 34:18, 20-21. 34:18’de “tsadikim” diye açıklar; 34:20’de doğru kişinin birçok sıkıntıdan kurtarıldığını, 34:21’de Kutsal Olan’ın bütün kemiklerini koruduğunu söyler. ↩

1964. Tekil tsadik, Tanah’ın bilgelik ve şiir dilinde genel “doğru kişi” tipini temsil edebilir. Yakın bağlam bunu benzersiz bir özel ada dönüştürmez. ↩

1965. Tehillim 34:1, David’in Avi-Melekh önünde davranışını değiştirmesiyle ilgili başlık taşır; şiir boyunca yoksul, korkanlar ve tsadik gibi genel kategoriler kullanılır. ↩

1966. Tanah’ta kemik dili yalnız anatomik kayıt değildir; kişinin bedensel ve içsel durumunu şiirsel olarak anlatır. Bkz. Tehillim 6:3; 31:11; 32:3; 51:10. ↩

1967. Raşi’nin Tehillim 34:20-21 yorumu, Heaster’ın “rabbinik kaynaklar bu ayrıntıyı Maşiah’a uyguladı” genellemesine karşı doğrudan genel-tsadik okuması sunar. ↩

1968. Tehillim 34:20-23’ün akışı doğru kişinin sıkıntıdan kurtarılması ve kötünün kötülükle ölmesi üzerinedir; ayette “Maşiah” veya gelecekteki belirli bir infaz sahnesi yoktur. ↩