Daniel 9’da Çeviri ve Kronoloji Sorunları
Daniel 9 üzerindeki Hristiyan yorumunun en önemli sorunu tek bir kelimenin çevirisi değildir. İbranice metindeki birkaç ayrı unsur aynı anda yeniden düzenlendiğinde, İsa’ya ulaşan kronoloji ortaya çıkar. Bu nedenle tartışmayı “çeviri doğru mu yanlış mı?” düzeyinde bırakmak yerine hangi yorum kararlarının hesabı oluşturduğunu görmek gerekir.
Yedi hafta ile altmış iki hafta aynı dönem değildir
Daniel 9:25 tek bir “altmış dokuz hafta” demez. Yedi hafta der; ardından yeniden zaman birimini kullanarak altmış iki hafta der. Daniel 9:26 da “altmış dokuz haftadan sonra” değil, “altmış iki haftadan sonra” diye devam eder. Raşi ilk yedi haftanın sonundaki maşiah nagidi Koreş olarak açıklar. Koreş’in Yeşayahu 45:1’de doğrudan Aşem’in “meshedilmişi” olarak adlandırılması da bu okumanın Tanah içindeki temelini gösterir.
Maşiah burada özel isim değildir
מָשִׁיחַ — maşiah, temel anlamıyla “meshedilmiş kişi”dir. Tanah’ta krallar, kohenler ve belirli bir görev için seçilen kişiler için kullanılabilir. İbranice metinde büyük harf sistemi yoktur ve Daniel 9:25’te kelimenin başında “o Mesih” anlamını zorunlu kılan belirli tanımlık da bulunmaz. Kelimeyi çeviride doğrudan özel isim “Mesih” yapmak, okuyucuya İbranice metnin henüz söylemediği bir kimlik verir.
Ve-ein lo başkaları için ölmek demek değildir
Daniel 9:26’daki וְאֵין לוֹ — ve-ein lo ifadesi “kendisi için değil” şeklinde çevrildiğinde ayete vekâleten kefaret düşüncesi eklenir. Raşi ifadeyi ve-einenu, yani “artık olmayacak” diye açıklar. Cümlede “başkaları için” karşılaştırmasını kuracak hiçbir unsur yoktur. Aynı ayetteki yikaret bir kişinin kesilmesini veya öldürülmesini anlatabilir; fakat kelimenin kendisi “çarmıha gerilmek” veya “başkalarının günahı için kurban olmak” anlamına gelmez.
483 yıllık hesap neden ayrıca kurulmak zorundadır?
Hristiyan kronolojide yedi ve altmış iki hafta önce tek bir 69 haftaya çevrilir; 69 × 7 = 483 yıl elde edilir. Ardından başlangıç için Nehemya 2 ve MÖ 445 çevresi seçilir. Fakat 483 normal güneş yılı bu başlangıçtan İsa’nın ölümüne ulaşmaz. Bunun üzerine 360 günlük “peygamberlik yılı” devreye sokulur. Daniel 9 ise ne Nehemya 2’yi tarih başlangıcı olarak adlandırır ne de yılların 360 gün sayılmasını emreder.
Daniel 9’un tamamı, klasik Yahudi yorumları, Raşi’nin Koreş–Agrippa–Titus çizgisi ve yetmiş haftanın geleneksel kronolojisi için Daniel ve 70 Hafta başlıklı ana incelemeye bakınız.
