53. İddia: Almah kelimesi mutlaka bakire demektir

İddia başlığının kaynak notları: ⁴⁴⁰

Hristiyan iddiası

“The Hebrew word ‘almah’ means a mature, unmarried woman, who by inference was a virgin.”

Cevap

Hristiyan yorum almah kelimesini doğrudan sözlükte “bakire” diye vermekten daha dikkatli davranır. Onu olgunlaşmış, evlenmemiş genç kadın anlamında kullanır ve böyle bir kadının doğal olarak bakire sayılacağını söyler. Sonra Tanah’taki Rivka ve Miryam gibi örneklere bakarak Yeşaya 7:14’teki almahın da bakire olması gerektiği sonucuna ulaşır. Bu okumanın zayıf noktası, kelimenin anlamı ile kelimenin gösterdiği kişinin başka özelliklerini birbirine karıştırmasıdır.

Bir kadından “genç kadın” diye söz edildiğini düşünelim. O kişi aynı zamanda evlenmemiş, yirmi yaşında ve kahverengi saçlı olabilir. Bunların hepsi doğru olabilir; fakat “genç kadın” sözünün anlamı “evlenmemiş”, “yirmi yaşında” veya “kahverengi saçlı” değildir. Sözcük bir özelliği belirtir; kişinin geri kalan özellikleri başka bilgilerden gelir. Almah tartışmasında da aynı ayrım gerekir.

Rivka bunun en açık örneğidir. Bereşit 24:43’te Avraam’ın hizmetkarı kuyunun başında dua ederken “İşte su kaynağının başında duruyorum. Su çekmeye çıkan genç kadın [almah]…” der.⁴⁴¹ Rivka gerçekten bakiredir. Fakat anlatı bunu almah kelimesinden önce ve çok daha açık biçimde söyler: “Genç kız çok güzeldi; bakireydi [betulah] ve hiçbir erkek onu tanımamıştı.”⁴⁴² Rivka’nın cinsel durumu 24:16’da açıkça verilmiş, aynı kadın daha sonra 24:43’te almah diye anılmıştır.⁴⁴³ Dolayısıyla almahın geçtiği cümle, Rivka’nın bakire olduğunu bize öğreten cümle değildir.

Yeşaya 7:14 açısından fark büyüktür. Hristiyan yorum yalnız söz konusu kadının genç veya o anda bakire olabileceğini değil, bir erkek olmadan gebe kalacağını kanıtlamak zorundadır. Almah bu bilgiyi taşımaz. Almahın bir bakireyi adlandırması, doğumun cinsel birleşme olmadan gerçekleştiğini göstermez. Bugün bakire olan genç bir kadın daha sonra evlenebilir, bir erkekle birlikte olabilir ve çocuk doğurabilir. “Bakire kadın” ile “bakire kaldığı halde gebe kalan kadın” aynı ifade değildir.⁴⁴⁴⁴⁴⁵ Yeşaya “hiçbir erkek onu tanımadı” demez; erkek olmadan gebeliği anlatan başka bir cümle de kurmaz.

Miryam için kullanılan almah da aynı sınırı gösterir. Şemot 2:8’de “Genç kız [ha-almah] gidip çocuğun annesini çağırdı” denir. Ayetin konusu Miryam’ın cinsel durumu değildir; genç bir kızı gösterir. Miryam’ın o sırada bakire olduğunu tarihsel olarak düşünmek mümkündür, fakat bu bilgi almah sözcüğünün içine yerleştirilemez.

Tanah’ın diğer kullanımları da ortak eksenin gençlik olduğunu gösterir. Tehillim 68’de alamot tef çalan genç kadınlar için kullanılır. Şir HaŞirim 1:3’te sevgiliye hayran olan genç kadınlardan, 6:8’de kraliçeler ve cariyeler yanında alamottan söz edilir.^446447448 Bu ayetlerin hiçbiri kadınların anatomik veya cinsel durumunu tanımlamaya çalışmaz. Kelime onları yaş ve yaşam evresi bakımından gösterir.

Eski İbrani sözlük geleneği de aynı çizgiyi korur. Menahem ben Saruk, Mahberet’te עלם kökü altında Yeşaya 7:14’teki ha-almahı, Şir HaŞirim’deki alamotu, genç erkek için kullanılan elemi ve gençliği bildiren başka biçimleri birlikte ele alır. Grubun ortak anlamını leşon nearut, “gençlik dili”, diye açıklar.⁴⁴⁹ Bu özellikle önemlidir; çünkü kökün eril biçimi elem genç erkeği gösterir. Elem erkeğin cinsel geçmişini teknik olarak tanımlamıyorsa, aynı kökün dişil biçiminin yalnız cinsiyet değiştiği için teknik bekaret terimine dönüşmesi beklenmez.

Radak, Yeşaya 7:14 yorumunda almahı naarah gibi “genç kadın” diye açıklar ve bu kişinin betulah da, beulah da olabileceğini, yani bakire de cinsel birliktelik yaşamış da olabileceğini belirtir. Mişlei 30:19’daki “bir erkeğin almah ile yolu” ifadesi de ortaçağ Yahudi yorumunda bu bağlamda tartışılmıştır. Lekah Tov ve Sekhel Tov, almahın hem bakire hem de bakire olmayan genç kadın için kullanılabileceğini söyler.⁴⁵⁰

Mişlei 30:19 almahın cinsel durumunu tanımlamaz. Bir sonraki ayetteki zina eden kadın ile 30:19’daki almahın kesinlikle aynı kişi olduğu Tanah’ın açık sözü değildir. Bu yüzden bu ayetten “almah bakire olmayan kadın demektir” sonucu da çıkarılmamalıdır. Sözcük cinsel durumu tek başına belirlemez. Cinsel durum anlatının konusuysa ek bilgi gerekir.⁴⁵¹

Betulah ile almah arasındaki fark da bu yüzden önemlidir. Betulah bekareti almahtan çok daha doğrudan çağrıştırır; yine de İbranice kelimeler matematik işaretleri gibi tek bir özellik taşımaz. Bereşit 24:16’da Rivka’ya betulah denildikten sonra “hiçbir erkek onu tanımamıştı” sözünün ayrıca eklenmesi bunu gösterir.⁴⁵² Metin cinsel durumu tartışmasız biçimde bildirmek istediğinde bunu açıkça yapabilir. Yeşaya 7:14’te böyle bir açıklama yoktur.

Hristiyan yorumun düşünce zinciri bu nedenle sessizce birkaç basamak atlar: almah; genç ve muhtemelen evlenmemiş kadın; muhtemelen bakire kadın; erkek olmadan gebe kalan kadın. İlk basamaklardan bir toplumsal ihtimal çıkarılabilir. Son basamak ise bambaşka bir iddiadır. Bir kadının bakire olması, gebe kaldığı anda da bakire kaldığını söylemez. Bakirelik ile bakire gebeliği aynı kavram değildir. Yeşaya gebeliğin nasıl meydana geldiğini ayrıca açıklamadığı için bu son özellik kelimeden çıkarılamaz.

Septuaginta’nın parthenos tercihi de İbranice almahın anlamını geriye doğru değiştirmez.⁴⁵³ Grekçe Yeşaya Hristiyanlıktan önceki Yahudi çeviri geleneğine aittir ve bu tarihsel gerçek önemlidir. Fakat bir çevirmenin almahı parthenos ile karşılaması, İbranice sözcüğün zorunlu anlamını yeniden tanımlamaz. Üstelik parthenosun kendisi de eski Yahudi Grekçesinde her kullanımda biyolojik bekaret için teknik bir terim değildir. Bu, ayrı bir filolojik sorudur.

Hristiyan yorumun kendi tanımı aslında tartışmanın sonucunu açığa çıkarır. Almahı “olgun, evlenmemiş genç kadın” diye tarif ettikten sonra bakireliği kelimeden değil toplumsal çıkarımdan elde eder. Bir özellik ancak ek çıkarımla kazanılıyorsa, sözcüğün zorunlu anlamı değildir.

Yeşaya ha-almah der: söz konusu genç kadın. O kadının bir oğul doğuracağını söyler. Fakat hiçbir erkekle birlikte olmayacağını, gebeliğin erkeksiz gerçekleşeceğini veya çocuğun kimliğinin bu doğum biçimiyle belirleneceğini söylemez. Hristiyan doğum anlatısının ihtiyaç duyduğu bilgi almahın içinde saklı değildir.⁴⁵⁴

Rivka bakire bir almahtır; Miryam genç bir almahtır; başka bir almahın cinsel durumu ancak bağlamdan bilinebilir. Bu kullanımlar birbirine ters düşmez, çünkü kelimenin ortak çekirdeği gençliktir. Menahem’in leşon nearut, “gençlik dili”, ifadesi bunu özlü biçimde anlatır. Hristiyan yorumun örnekleri bazı almahların bakire olduğunu gösterebilir; almahın “bakire” demek zorunda olduğunu göstermez. Daha da önemlisi, hiçbir örnek almahı “erkek olmadan gebe kalan kadın” anlamına taşımaz. Bu anlam Yeşaya’nın İbranicesinden değil, daha sonraki Hristiyan doğum anlatısından metne geri getirilmektedir.

Kaynaklar

440. Duncan Heaster, Jesus for Jews, s. 5–6 ve 38–41. ↩

441. Kaynak: Bereşit 24:43. ↩

442. Kaynak: Bereşit 24:16. ↩

443. Kabalat.com, “Yeşaya 7:14, İsa’nın Bakire’den Doğumu’nu mu haber vermektedir?”; “Matta, Yeşaya 7:14’ü Nasıl Dönüştürdü?”. ↩

444. Kaynak: Yeşaya 7:14. ↩

445. Kabalat.com, “Yeşaya 7:14, İsa’nın Bakire’den Doğumu’nu mu haber vermektedir?”; “Betulah kelimesinin anlamı nedir?”. ↩

446. Kaynaklar: Tehillim 68; Şir HaŞirim 1:3. ↩

447. Kabalat.com, “Yeşaya 7:14, İsa’nın Bakire’den Doğumu’nu mu haber vermektedir?”; “Matta, Yeşaya 7:14’ü Nasıl Dönüştürdü?”. ↩

448. Kabalat.com, “Yeşaya 7:14, İsa’nın Bakire’den Doğumu’nu mu haber vermektedir?”; “Betulah kelimesinin anlamı nedir?”. ↩

449. Kaynaklar: Yeşaya 7:14; Menahem ben Saruk, Yeşaya 7:14 yorumu; Mahberet. ↩

450. Kaynaklar: Yeşaya 7:14; Mişlei 30:19; Lekah Tov; Radak, Yeşaya 7:14 yorumu. ↩

451. Kabalat.com, “Yeşaya 7:14, İsa’nın Bakire’den Doğumu’nu mu haber vermektedir?”. ↩

452. Kaynak: Bereşit 24:16. ↩

453. Kaynak: Yeşaya 7:14. ↩

454. Kaynak: Yeşaya 7:14. ↩