128. İddia: Yetmişinci haftanın ikinci yarısı uzun bir aradan sonra gelecekte gerçekleşebilir
Hristiyan iddiası
“However, it is also possible to argue that the second half of the 70th week refers to a time yet future. The new covenant of Messiah must be powerfully confirmed to Israel, and finally an end of all Israel’s punishment for sin must be made, with the result that an end (i.e. a permanent end) must be made to the powers that desolate Jerusalem (v.24,27). Such an end clearly did not come in AD73, and the final deliverance of Israel from God’s judgment and desolators of the temple mount must be yet future. It is therefore suggested that there will be a final 3.5 year downtreading of Jerusalem during which time Messiah’s covenant will be confirmed mightily to Israel, and at the end of which”
Cevap
Hristiyan yorum “binlerce yıl sonra” demez. Önce son haftayı MS 66/67–73,5 arasında tamamlamayı dener; bunun Daniel 9:24’teki sonuçları karşılamadığını görünce, ikinci yarının henüz gelecekte olabileceğini önerir. Hristiyan iddiası, yetmişinci haftanın ikinci üç buçuk yılının ilk yarıdan metinde belirtilmeyen uzun bir zaman aralığıyla ayrılıp gelecekte tamamlanabileceğidir.1519
Daniel 9:27’nin sözdizimi ise bir bütünlük kurar:
ve-higbir berit la-rabim şavua ehad, va-hatsi ha-şavua yaşbit zevah u-minha — וְהִגְבִּיר בְּרִית לָרַבִּים שָׁבוּעַ אֶחָד וַחֲצִי הַשָּׁבוּעַ יַשְׁבִּית זֶבַח וּמִנְחָה.
“Bir hafta boyunca birçoklarıyla antlaşmayı güçlendirecek; haftanın yarısında korbanı ve minhayı durduracak.”1520
Önce şavua ehad, “bir hafta” vardır. Sonra hatsi ha-şavua, “haftanın yarısı” gelir. İkinci ifade yeni bir çağ başlatmaz; ilk ifadenin içindeki zamanı belirtir. “Haftanın ortasında kronoloji kesilecek ve kalan yarı başka bir çağda devam edecek” anlamını taşıyan bir kelime yoktur.
Hristiyan yorumun yöntemi önce kendi doğal okumasını da böyle kurar. MS 66/67’den MS 70’e kadar ilk üç buçuk yıl; ardından MS 70’ten Masada’ya kadar ikinci üç buçuk yıl. Sorun, ikinci yarının hemen devam etmesi değil, bu modelin Daniel 9:24’teki sonuçları karşılamamasıdır. Beklenen sonuçlar MS 73’te görünmeyince ikinci yarı artık MS 70–73 olmak zorunda sayılmaz ve geleceğe taşınır.1521
Bu yüzden boşluğun nedeni Daniel’in grameri değildir; ilk modelin başarısızlığıdır. Önce kehanetin ne söylediğine bakıp tarih bulunmuyor. Önce tarihsel sonuç sınanıyor; sonuç yetmeyince kronolojinin kalan parçası başka zamana gönderiliyor. Bir kehanetin ölçülebilir zaman bilgisi böyle kullanıldığında yanlışlanamaz hale gelir.
126. iddiadaki ilk boşlukla birleştirildiğinde yapı daha da belirginleşir. Hristiyan yorumun modelinde 69 hafta MS 33,5’te biter. Yaklaşık otuz üç yıl hesaba katılmaz. Yetmişinci haftanın ilk yarısı MS 66/67’de başlar ve MS 70’te biter. Şimdi ikinci yarının da belirsiz bir geleceğe taşınabileceği söylenir. Böylece “yetmiş hafta” düz çizgi olmaktan çıkar: altmış dokuz hafta + görünmeyen ara + yarım hafta + ikinci görünmeyen ara + yarım hafta.1522
Bu şema Daniel 9’da yazılı değildir. Hristiyan yorum gelecekteki üç buçuk yılı desteklemek için Daniel 7:25 ve 12:7’deki “zaman, zamanlar ve yarım zaman” ifadelerine gider; ardından Hristiyan metinlerindeki 1.260 gün ve 42 ayı da aynı döneme bağlar.1523 Fakat ortak süre tek başına ortak olay kanıtı değildir. Tanah’ta aynı sayıda gün süren iki ayrı olay nasıl özdeş olmak zorunda değilse, iki farklı görümdeki üç buçuk zaman da yalnız sayısal benzerlikle aynı tarihsel dönem yapılamaz.
Daniel 7 ve 12’nin Daniel 9’u aydınlatması elbette mümkündür. Fakat önce 9:27’nin ikinci yarısının uzak geleceğe ayrıldığını Daniel 9’un kendisinde göstermek gerekir. Bundan sonra paralel metinler tartışılabilir. Hristiyan yorum ise ters yönde gider: başka bölümlerde üç buçuk zaman bulunduğu için Daniel 9’daki yarım haftayı da aynı geleceğe yerleştirir.
Klasik yorum bu kopuşu gerektirmez. Raşi 9:27’de bir haftayı ve içindeki korban kesintisini Titus bağlamında okur.1524 Kabalat.com’daki Daniel incelemesi de 9:26–27’nin meshedilmiş kişinin kesilmesi, gelecek önderin halkı, Yeruşalayim ve kutsal yerin yıkımı, savaş ve korbanın durması biçimindeki akışını İkinci Bet HaMikdaş’ın sonu çevresinde tutar.1525 Ayrıntılı kronolojiler tartışılabilir; fakat ayetin yarım haftasını metinde belirtilmeyen uzak bir çağa göndermek için ayrı bir işaret yoktur.
Gelecekte gerçek Maşiah kurtuluşunun bulunması ile Daniel 9:27’deki yarım haftanın geleceğe taşınması da aynı şey değildir. Roma yıkımından sonra sürgünün uzun sürmesi ve Maşiah döneminin henüz gelmemiş olması mümkündür. Fakat bir tarihsel olayın sonuçlarının yüzyıllarca sürmesi, olayın kendi zaman biriminin yüzyıllarca askıda kaldığı anlamına gelmez.
Hristiyan yorumun kendi spekülasyonları bu belirsizliği daha görünür kılar. Gelecekte Yeruşalayim’in üç buçuk yıllık yeni bir sıkıntı yaşayabileceğini, bunun her an başlayabileceğini yazar; ayrıca yaklaşık 1996’ya bağladığı bir Yovel hesabı üzerinde de düşünür ve bunu spekülasyon olarak sunar.1526 Bu tür olasılıklar, Daniel’in ilk 69 haftasının İsa’nın ölüm tarihini matematiksel kesinlikle verdiği savıyla yan yana durduğunda yöntemsel gerilim açığa çıkar. Aynı kehanetin başlangıcında kesin tarih, sonunda birbirine alternatif senaryolar kullanılamaz.
Daniel 9:27 bir hafta ve o haftanın yarısını verir. İkinci yarıyı uzak geleceğe gönderen şey İbranice bir zaman işareti değil, MS 73 modelinin Daniel 9:24’te vaat edilen sonuçları üretememesidir. Hristiyan yorum burada gerçekleşmeyen sonucu kabul etmek yerine kronolojiyi yeniden parçalamaktadır.1527
Kaynaklar
Duncan Heaster, Jesus for Jews, s. 45–46. Heaster “binlerce yıl” değil, “time yet future” der. ↩
Daniel 9:27. ↩
Duncan Heaster, Jesus for Jews, s. 45–46; önce Masada modeli, ardından gelecekteki ikinci yarı seçeneği. ↩
Heaster’ın kendi tarihleri: s. 45–46. ↩
Daniel 7:25; Daniel 12:7; Duncan Heaster, Jesus for Jews, s. 45–46; ayrıca Heaster’ın Hristiyan İncili’ndeki 1.260 gün/42 ay bağlantıları. ↩
Raşi, Daniel 9:27. ↩
Gökhan Duran, “Daniel ve 70 Hafta”, Kabalat.com; Daniel 9:26–27’nin İkinci Bet HaMikdaş sonuna bağlı okuması. ↩
Duncan Heaster, Jesus for Jews, Daniel 9 bölümünün sonundaki geleceğe dönük spekülasyonlar ve yaklaşık 1996 Yovel hesabı. ↩
Daniel 9:24–27; Duncan Heaster, Jesus for Jews, s. 45–46. ↩
