144. İddia: Başka hiçbir aday Yahudiler tarafından İsa kadar reddedilmediğine göre İsa en güçlü Maşiah adayıdır
Hristiyan iddiası
“No other person claiming to be Messiah has been so consistently rejected by all Jewry.”
Cevap
Hristiyan yorum bir sonraki adımda reddedilmeyi yalnız nitelik olmaktan çıkarıp dereceye dönüştürür: başka hiçbir Maşiah adayı bütün Yahudilik tarafından İsa kadar sürekli reddedilmemiştir; öyleyse bu olağanüstü reddedilme, onu “tek muhtemel aday”a yaklaştırır.1726
Sav, uzun tarihsel süreyi teolojik bir imzaya dönüştürür. Fakat önce basit bir soru sorulmalıdır: Tanah nerede “en fazla reddedilen aday en güçlü Maşiah adayıdır” der? Böyle bir ölçü Yirmiyahu’da, Yeşaya’da, Yehezkel’de veya Zeharya’da yoktur.
Üstelik Hristiyan yorum bu karşılaştırmalı tarihsel önermeyi kanıtlamaz. “Bütün Yahudilik”, iki bin yıla yayılan çok farklı coğrafyaları, toplulukları ve bireyleri kapsayan son derece geniş bir ifadedir. Fakat bu tarihsel iddia bütünüyle doğru kabul edilse bile, asıl sorun değişmez: reddedilmenin miktarı Tanah’ın Maşiah ölçüsü değildir.
Bir termometre sıcaklığı ölçebilir; fakat bir kralın meşruiyetini ölçemez. Aynı şekilde toplumsal reddedilmenin yoğunluğu tarihsel bir olgu olarak ölçülse bile, Tanah’ın vermediği bir Maşiah kriterine dönüşmez. Ölçme aracı yanlışsa sayının büyüklüğü sonucu kurtarmaz.
Pesahim 119a’daki David okuması burada özellikle öğreticidir. Reddedilen taşın doğrulanması, onun sonsuza dek reddedilmiş kalması değildir. David gerçekten yükselir; “köşe başı” olur. Şiirsel tersine dönüş somut bir sonuçla tamamlanır.1727
Maşiah için de Tanah aynı türden sonuçlar verir. Krallık kurulacak, adalet uygulanacak, İsrael toplanacak, güvenlik ve Tanrı bilgisi dünyada görülecektir. “İsa daha fazla reddedildi” cümlesi, bunlardan hiçbirinin yerine geçmez.1728
Burada ölçütü tersine çevirmenin tuhaf sonucu da görülür. Yarın tarih içinde İsa’dan daha yaygın biçimde reddedilmiş başka bir Maşiah adayı bulunsa, Hristiyan yorumun kurduğu ilkeye göre o adayın Maşiah kimliği ihtimali artmış olacaktır. Oysa Tanah’ın ölçüleri böyle bir yarışma kurmaz. Reddedilme ne kadar büyürse büyüsün, David soyundan kralın görevlerini yerine getirmemesi “başarı”ya dönüşmez.
Rambam’ın daha sonraki halahik sistemleştirmesi bu farkı berraklaştırır. Aday, Tora’ya bağlılığı ve İsrael’i Tora’ya yöneltmesiyle bir başlangıç statüsü kazanabilir; kesinlik ise başarı, Bet HaMikdaş’ın kurulması ve dağılmışların toplanması gibi sonuçlarla gelir. Rambam “en çok reddedilen aday” diye bir kategori kurmaz.1729
Hristiyan yorumun ikinci iddiası bu yüzden birinci iddiadan daha zayıftır. İlkinde en azından Tanah’ta bulunan gerçek bir reddedilme motifinden hareket eder. İkincisinde ise Tanah’ın hiç vermediği nicel bir ölçek yaratır. Bir adayın ne kadar reddedildiği tarih sosyolojisinin konusu olabilir; Maşiah kimliği Tanah’ın kendi ölçülerine göre sınanmalıdır.
Kaynaklar
Duncan Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 6. ‘Bütün Yahudilik tarafından en tutarlı biçimde reddedilen’ adayın İsa olduğu şeklindeki karşılaştırmalı tarihsel iddia, metinde ayrıca belgelenmeden Maşiah ölçütü olarak kullanılır. ↩
Bavli, Pesahim 119a; Tehillim 118:22-26. Hazal’ın David okumasında reddedilen taş, sonunda gerçek krallık ve kurtuluşla doğrulanır; ‘reddedilme’ tek başına kimlik belgesi değildir. ↩
Yirmiyahu 23:5-8; Yeşaya 11:1-12; Yehezkel 37:21-28. Tanah’taki Davidik beklentinin ölçülebilir sonuçları: adaletli krallık, İsrael’in toplanması ve güvenliği, Tanrı bilgisinin yayılması ve kutsal düzenin yeniden kurulması. ↩
Rambam, Mişne Tora, Hilkhot Melakhim uMilhamoteihem 11:1, 11:4. Bu, Tanah ayetlerinin sonraki halahik sistemleştirmesidir: Maşiah kimliği görevlere ve başarıya bağlanır; reddedilmenin büyüklüğü ayrı bir kriter yapılmaz. ↩
