168. İddia: Mezmur 129 Maşiah’ın kırbaçlanmasını haber verir
Hristiyan iddiası
“whipped (Ps. 129:3)”
Cevap
Tehillim 129:3’teki görüntü serttir: “Saban sürenler sırtımda saban sürdüler; karıklarını uzattılar.” Hristiyan yorum bunu kırbaç izleri olarak okur ve İsa’nın kırbaçlanmasına ait eski bir Maşiah kehaneti sayar. İmge gerçekten yarılmış bir sırtı düşündürebilir. Fakat mezmur, kimin sırtından söz ettiğini okuyucuya bırakmaz.19511952
İlk ayette emir vardır:
rabbat tseraruni mi-neurai, yomar-na Yisrael — “Gençliğimden beri bana çok eziyet ettiler; şimdi İsrael söylesin.”1953
İkinci ayet aynı cümleyi İsrael’in ağzından tekrarlar; üçüncü ayette saban sürenler bu konuşanın sırtına geçer. Şiirin öznesini gelecekteki tek kişiye çevirmek için “İsrael söylesin” ifadesinin neden artık İsrael’i göstermediğinin açıklanması gerekir. Peşatta görüntü, halkın uzun tarihsel ezilişini beden metaforuna dönüştürür.1954
İbranice de doğrudan “kırbaçladılar” demez. Haraş fiili “sürmek, toprağı sabanla işlemek”; ma’anit ise “karık”tır. Şiir, düşmanların İsrael’in sırtını tarla gibi yarıp uzattıkları güçlü bir mecaz kurar. Kırbaç yaraları bu mecazın çağrıştırabileceği eziyet biçimlerinden biridir; kelimenin sözlük anlamı “Roma kırbacı” değildir. İmge ile teknik infaz ayrıntısı birbirine eşitlenemez.19551956
Geleneksel yorum da bunu destekler. Targum sırt yerine bedeni öne çıkararak toplu eziyet çizgisini sürdürür. İbn Ezra ve Radak türü klasik peşat yorumlarında mesele İsrael’in kölelik, sürgün ve düşman baskısı altında çektiği acıdır. Daha sonraki Hristiyan yorumcuların aynı görüntüyü İsa’ya uygulamış olması başka bir yorum katmanıdır; bunu rabbinik peşatın kendisi diye sunmak kaynak türlerini karıştırır.19571958
Burada tipolojik okuma ile kehanet okuması arasındaki ayrım özellikle açıktır. İsrael’in çektiği acı bir sonraki gelenekte bir bireyin acısını anlatmak için örnek alınabilir. Bu tipoloji sonraki yorum sisteminin kendi içinde kurduğu anlamdır; ilk metnin öznesini değiştirmez. Fakat “İsrael’in sırtı sabanlandı” cümlesi, bu uygulamadan önce de İsrael’in tarihsel acısını anlatan tam bir cümledir. İkinci metnin birinci metni kullanması, birinci metnin öznesini geriye dönük olarak değiştirmez.
Hristiyan yorumun “kırbaçlanacak Maşiah” sonucu, ayetin birincil öznesiyle değil sonraki benzerlikle kurulmaktadır. Tehillim 129 acı çeken özneyi açıkça İsrael olarak adlandırır. “Sırtın sürülmesi” de kırbaçlamayı çağrıştırabilecek şiirsel bir görüntüdür; tek bir gelecekteki infaz biçiminin teknik tanımı değildir.1959
Kaynaklar
Duncan Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 7: “whipped (Ps. 129:3)” ifadesi aynı rabbinik-Maşiah listesindedir. ↩
Tehillim 129:1-3. İlk ayet yomar-na Yisrael, “şimdi İsrael söylesin” diyerek konuşanı açıkça adlandırır; üçüncü ayette sırt üzerinde saban sürme imgesi gelir. ↩
Tehillim 129:1: rabbat tseraruni mi-neurai, yomar-na Yisrael. ↩
Tehillim 129:1-2 aynı “gençliğimden beri bana eziyet ettiler” cümlesini İsrael’in ağzından tekrarlar; üçüncü ayetin birinci tekil konuşanı bu toplu özneyi sürdürür. ↩
Tehillim 129:3: al-gabbi hareşu horşim, he’erikhu le-ma’anitam. Haraş kökü “sürmek”; ma’anit “karık”tır. ↩
İbranice ayette “kırbaç” veya Roma ceza aleti için teknik bir kelime bulunmaz. Saban-karık metaforu ağır bedensel ve tarihsel ezilişi anlatır. ↩
Targum Tehillim 129:3, görüntüyü beden üzerindeki eziyet olarak aktarır; özneyi gelecekteki tek Maşiah diye yeniden adlandırmaz. ↩
Radak ve İbn Ezra’nın Tehillim 129 bağlamındaki klasik açıklamaları İsrael’in uzun süreli düşman baskısını ve köleliği öne çıkarır. ↩
Tehillim 129’un açık “İsrael söylesin” öznesi, 129:3’ü özel bir İsa kehaneti saymadan önce aşılması gereken doğrudan bağlamsal veridir. ↩
