245. İddia: İvtsan’ın Betlehemli olması İsa’nın Betlehemli Maşiah olduğuna önceden haber veren bir işarettir
Hristiyan iddiası
“Ibzan, a later judge, was from Bethlehem, the record twice stresses (Jud.12:8,10). This emphasis points us to Messiah, who was to be a Bethlehemite (Mic.5).”
Cevap
Hristiyan yorum, Şoftim 12’nin İvtsan için iki kez Betlehem adını kullanmasını dikkat çekici bulur: İvtsan Betlehem’dendir ve öldüğünde Betlehem’e gömülür. Miha 5’in David soyuna ilişkin hükümdarla ilişkilendirilen Betlehem-Efrata sözünü de bildiğimiz için bu coğrafi ortaklığın İsa’ya işaret ettiğini düşünür. İlk bağlantı gerçektir: Aynı yer adı Tanah’ın iki farklı bağlamında bulunur. Fakat aynı yer adının tekrar edilmesi tek başına peygamberlik kimliği kurmaz.2505
Önce Şoftim’in kendisine bakmak gerekir. Metin İvtsan’ın Maşiah olduğunu, gelecekteki bir kişiyi temsil ettiğini veya Betlehem bilgisinin sembolik olduğunu söylemez. Üç kısa ayette onun yedi yıl İsrael’i yargıladığı, çok sayıda çocuğu bulunduğu, öldüğü ve Betlehem’e gömüldüğü anlatılır. Doğum yeri veya memleket bilgisi antik biyografik kayıtların olağan parçasıdır. ‘İki kez geçti’ olgusu kendi başına gizli şifre olduğunu göstermez.2506
Üstelik Tanah’ta birden fazla Betlehem vardır. Yehoşua 19:15 Zevulun bölgesinde Betlehem adlı bir yer sayar; Yehuda’daki David soyuna ilişkin şehir ise başka pasajlarda Betlehem Yehuda veya Betlehem Efrata biçiminde belirginleştirilir. Şoftim 12’de hangi Betlehem’in kastedildiği tartışılmıştır. Bu belirsizlik bile yer adını İsa için kesin bir işaret yapmanın ne kadar zayıf olduğunu gösterir.2507
Hazal’ın bir geleneği İvtsan’ı Boaz ile özdeşleştirir. Bava Batra 91a’da Rav adına “İvtsan, Boaz’dır” denir. Bu aggadik kimlik kabul edilirse İvtsan gerçekten Yehuda’daki Betlehem ve David soyunun tarihsel arka planıyla ilişkilendirilebilir. Fakat bu bile Hristiyan yorumun sonucunu vermez. Boaz, David’in atasıdır; Nasıralı İsa’nın iki-geliş tipinin gizli bir örneği değildir. Soy tarihine ait gerçek bağ ile gelecekte belirli bir kişinin kehaneti aynı şey değildir.2508
Miha 5’in gücü de yalnız coğrafi addan gelmez. Peygamber Betlehem Efrata’dan çıkacak hükümdarı İsrael üzerinde gerçek yönetim, halkın güven içinde yaşaması ve onun büyüklüğünün yeryüzünün uçlarına ulaşmasıyla birlikte anlatır. Betlehem Maşiah ile ilgili portrede tek başına duran bir parola değildir. Bir adayın Betlehem ile ilişkilendirilmesi, aynı pasajdaki krallık ve güvenlik sonuçlarını yerine getirmediğinde portre tamamlanmış olmaz.2509
İvtsan örneği en fazla bir coğrafi çağrışım sağlar. Şoftim onun Betlehemli olduğunu söyler; Miha David soyuna ilişkin gelecek hükümdarı Betlehem-Efrata ile ilişkilendirir. Aradaki bağ tarihsel ve edebi olarak ilginçtir. Fakat Şoftim “İvtsan’ın Betlehemli oluşu gelecekteki Maşiahın İsa olduğunu göstermek için yazıldı” demez. Aynı şehirde yaşamış olmak, farklı çağlardaki insanları peygamberlik kimliği içinde birleştirmez.2510
Kaynaklar
Duncan Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 37; Şoftim 12:8–10; Miha 5:1–4 [Hristiyan numaralandırmasında 5:2–5]. ↩
Şoftim 12:8–10. İvtsan’a ilişkin kısa kayıt memleket, aile, yargıçlık süresi, ölüm ve gömülme bilgisinden oluşur. ↩
Yehoşua 19:15; Şoftim 17:7–9; Rut 1:2; Miha 5:1. Tanah’ta Yehuda’daki Betlehem ile Zevulun’daki Betlehem ayrımı vardır. ↩
Bavli Bava Batra 91a; Rut 4:18–22. Gemara İvtsan’ı Boaz ile özdeşleştiren geleneği aktarır; Rut ise Boaz’ı David’in soy zincirine bağlar. ↩
Miha 5:1–4 [5:2–5]. Betlehem-Efrata ile çıkacak hükümdarın İsrael’i gütmesi ve halkın güven içinde yaşaması aynı pasajın parçalarıdır. ↩
Şoftim 12:8–10; Miha 5:1–4. Yer adı ortaklığı dışında İvtsan ile Nasıralı İsa arasında metnin kurduğu açık bir kimlik bağı yoktur. ↩
