14 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
34. İddia: Hoşea 14’teki bağışlanma ancak gelecekte Maşiah’ın kanı sayesinde mümkündür
Hoşea, putlara ve dış güçlere bel bağlayan İsrael’e seslenir. Halktan neyi bırakması, kime dönmesi ve dönerken ne söylemesi istendiği aynı çağrıda açıklanır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Hoşea, putlara ve dış güçlere bel bağlayan İsrael’e seslenir. Halktan neyi bırakması, kime dönmesi ve dönerken ne söylemesi istendiği aynı çağrıda açıklanır.
Bu yoruma göre Hoşea 14, İsrael’in gelecekte son kez topluca tövbe edeceği günü anlatır. Görüşü savunan Hristiyanlar, o gün İsrael’in İsa’yı reddettiği için pişman olacağını söylerler. Onlara göre halk, görevini tamamladığını söyledikleri Sinay antlaşmasına ve hayvan sunularına güvenmeyi bırakıp İsa’nın bağışlanma sağlayan kanına güvenerek dua edecektir. Peygamberin sözlerle dönüş çağrısını bu kan sayesinde kabul edilecek duaya, “dudakların boğaları” ifadesini ise bağışlanmanın kurbanla ilişkisine bağlarlar.
Tanah’ın Cevabı:
Hoşea’nın dönüş çağrısında hem bırakılacak yol hem de dönülecek kişi bellidir: “Dön, İsrael, Tanrın Haşem’e; çünkü suçun yüzünden tökezledin.” İsrael’e yanına sözler alması ve Haşem’den bütün suçunu kaldırmasını istemesi emredilir. Bu sözlerin ardından yeni bağlılığı dile gelir: Asur’un kurtaracağına güvenilmeyecek, atlara, yani askeri güce dayanılmayacak, insan elinin yaptığı putlara artık “Tanrımız” denmeyecektir (Hoşea 14:2–4). Peygamber, İsrael’i Haşem’den uzaklaştıran bağlılıkları bırakmaya çağırır. Bu çağrıyı Sinay antlaşmasını terk edip İsa’nın kanına güvenmek diye değiştirmek, ayetin gösterdiği yönü tersine çevirmektir.
Yanına alınacak sözler, bu dönüşün dile gelmesidir. Suç gizlenmez, kaldırılması istenir ve onu besleyen eski güven kaynakları reddedilir. Hoşea 14:3’teki boğa ve dudak imgesi de burada yer alır: “Dudaklarımızla boğaların karşılığını sunalım.” İbranice metinde gerçekten boğalardan söz edilir; dua, sunu diliyle anlatılır. Fakat ayetin emrettiği eylem, bu sözlerle Haşem’e dönmektir. Boğalara yapılan gönderme, gelecekte bir insanın kanına güvenme buyruğu taşımaz. Bir sununun dilini kullanmak ile o sununun İsa’yı temsil ettiğini söylemek arasındaki bağlantıyı Hristiyan yorum kurar. Hoşea’nın 6:6’da iyiliği ve Haşem bilgisini sunuların önüne koyması da ibadetin insanın bağlılığından koparılamayacağını gösterir.
Yoma’da bu sözler, insanın sözleriyle Haşem’e dönmesi üzerinden açıklanır. Talmud, dönüşte bulunan kişiye sanki boğalar sunmuş gibi değer verildiğini söyler. Burada boğa imgesi, insanın sözle dile getirdiği dönüşü anlatmak için kullanılır. Yoma 86b
Maor VaŞemeş şu soruyu sorar: Hoşea bu sözleri söylediğinde Tapınak ayaktaydı ve insanlar sunu getirebiliyordu; öyleyse neden dudaklardan söz etti? Ona göre peygamber insana doğru dönüş yolunu gösterir. Kişi yaptığını kabul eder, Haşem’den bağışlanma ister ve bundan sonraki davranışını düzeltmeye yönelir. Maor VaŞemeş, Şuva İsrael
Haşem’in cevabı, dönüşün kabul edildiğini açıkça ortaya koyar: “Dönekliğini iyileştireceğim, onları gönülden seveceğim; çünkü öfkem ondan döndü” (Hoşea 14:5). “Gönülden” sözü, sevginin Haşem’in kendi isteğinden doğduğunu anlatır. Bu sevgiyle İsrael’in bozulan bağlılığı iyileştirilir; sonraki ayetlerde yeniden kök salan ve ürün veren bir bitkiyle anlatılan canlılık geri gelir (14:6–9). Dönüş, Haşem’in kabulü ve halkın yeniden canlanması aynı vaadin içindedir. Bu kabulü İsa’nın ölümüne bağlamak için, boğa imgesinin ve iyileşme sözünün vermediği bir şart eklenmesi gerekir.
Beit Elohim, “onları gönülden seveceğim” sözünde bağışlanmadan sonra ilişkinin yeniden kurulmasını görür. İnsanın ağır bir günahtan sonra yaşayabileceği sonuçları ayrıca tartışırken, Haşem’e dönen kişinin O’nun sevgisine yeniden kavuştuğunu açıklar. Beit Elohim, Şaar HaTeşuva
Vaat edilen yenilenmenin gelecekte bütün İsrael’i kapsaması da onun içeriğini değiştirmez. Hoşea 3:4–5’te uzun süre kraldan ve sunudan yoksun kalacak İsrael’in sonunda Haşem’i ve kralı David’i arayacağı, O’nun iyiliğine yöneleceği söylenir. Burada David soyundan yönetim ile Haşem’e dönüş bir aradadır. Hoşea 14’ün sonunda da aynı yolun insanın hayatındaki karşılığı verilir: Haşem’in yolları doğrudur; doğrular onlarda yürür, suçlular onlarda tökezler (14:10). Gelecekteki ulusal yenilenme vaadini, insanın bugün Haşem’e dönmesiyle ilgisiz saymak bu kapanışı boşa çıkarır. Hoşea bu çağrıyı ilk Tapınak döneminde yapmıştır; kitabın başında sayılan krallar da bunu gösterir (1:1). Dolayısıyla sözlerle dönüş, yalnız Tapınak yıkıldıktan sonra ortaya çıkan bir çare olarak sunulmaz.
İsrael’in gelecekte Tora’yı bırakacağı iddiası ise aynı geleceği anlatan açık bir hükümle çatışır. Yehezkel 37:21–28’de halk ülkesine toplanır, putlarından arındırılır ve David’in yönetimi altında birleşir. O gün yapacağı şey, Haşem’in hükümlerinde yürümek ve yasalarını yerine getirmektir (37:24). Hristiyan yorumun bu dönüşle ilişkilendirdiği Eliyahu vaadi de aynı bağlılığı korur: Eliyahu’nun gelişi haber verilmeden hemen önce, Horev’de, yani Sinay’da bütün İsrael’e emredilen Moşe’nin Tora’sı hatırlatılır (Malaki 3:22–24). Hoşea’nın putlardan vazgeçme çağrısını bu hükümlerden vazgeçme çağrısına çevirmek Tanah’a aykırıdır.
Zekeriya 12:10’daki yas da İsa’nın kanını Hoşea’ya yerleştirmez. Zekeriya’da önce Yeruşalayim’e saldıran uluslara karşı Haşem’in müdahalesi anlatılır. Ardından David’in evine ve şehir halkına lütuf ve yakarış ruhu verilir; delinmiş kişi için yas tutulur. Devamında günah ve kirlilikten arınma için bir pınar açılır ve putlar ülkeden kaldırılır (13:1–2). Yas tutulması, o kişinin kanının bağışlanmayı sağlayan bedel olduğu hükmünü kendi başına taşımaz. Pınar da ayette o kişinin kanı diye adlandırılmaz. Bu bölümü İsa’yla özdeşleştirip ardından Hoşea’daki duanın yalnız onun kanına imanla kabul edileceğini söylemek, kanıtlanması gereken bağlantıyı baştan kabul etmektir.
Bu açık çağrıya “Ancak İsa’nın kanına güvenirseniz kabul edilirsiniz” şartını eklemek, peygamberin öğretisini açıklamak değildir; onun yerine Hristiyanlığın bağışlanma şartını koymaktır.
Hoşea’da İsrael’den Haşem’e dönmesi, putları ve yabancı güçlere güvenmeyi bırakması istenir. Haşem de halka sevgisini ve iyileşmeyi vaat eder. Bu vaadi İsa’nın kanına güvenme şartına bağlamak, dönüş çağrısına orada bulunmayan bir koşul koyar.
Tanah kaynakları: Hoşea 14:2–9 ve 14:10; 3:4–5; 6:6; 1:1; Yehezkel 37:21–28; Malaki 3:22–24; Zekeriya 12:9–14 ve 13:1–2. Ayet numaraları İbranice metne göredir. Hoşea 14:2–10 bazı çevirilerde 14:1–9; Malaki 3:22–24 ise 4:4–6 olarak numaralanır.
3. İddia: Yeni antlaşma, Sinay’ın buyruklarını geçersiz kılan yasalar getirecektir
Bir buyruğun yüreğe yazılması, insanın onu içten benimsemesini anlatır. Yeremya bu ifadeyi, atalarının antlaşmayı çiğnediği halka verilen yeni antlaşma sözünde kullanır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Bir buyruğun yüreğe yazılması, insanın onu içten benimsemesini anlatır. Yeremya bu ifadeyi, atalarının antlaşmayı çiğnediği halka verilen yeni antlaşma sözünde kullanır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tora’nın Tanrı tarafından verildiğini ve İsa’nın onu tamamladığını söylerler. Onlara göre yeni antlaşmada esas olan yürekteki bağlılıktır. Bundan, Sinay emirlerinin bağlayıcılığını yitirdiği, yerlerine yeni hükümlerin geldiği ve Sinay’daki ibadetlerin artık zorunlu olmadığı sonucunu çıkarırlar.
Tanah’ın Cevabı:
Yeni antlaşmada Haşem’in Tora’sı halkın yüreğine yazılır: “Tora’mı içlerine koyacağım ve yüreklerine yazacağım.” Bu sözün verildiği İsrael ve Yehuda’nın ataları önceki antlaşmayı bozmuşlardı. Gelecekte ise halk Haşem’i tanıyacak, günahları bağışlanacak ve Tora’yı içtenlikle benimseyecektir (Yeremya 31:30–33). Bir emir bilindiği halde çiğnenebilir. Yüreğe yazıldığında ise istekle yerine getirilir. Haşem’in vaadi, geçmişte çiğnenen Tora’nın içtenlikle benimsenmesidir. Bu vaadi emirlerin kaldırılması diye okumak, peygamberin söylediğini tersine çevirmektir.
Yehezkel, yeni yürek ve yeni ruh verildiğinde bu bağlılığın nasıl yaşanacağını açıkça anlatır: “Ruhumu içinize koyacağım; kurallarıma göre yürümenizi, hükümlerimi koruyup yerine getirmenizi sağlayacağım” (Yehezkel 36:26–27). Halk Haşem’e bağlandığında O’nun emirlerine uyarak yaşayacaktır. David soyundan hükümdarın yönetiminde de halk bu hükümleri koruyup uygulayacaktır (Yehezkel 37:24). Yeni yürek verilmesinin sonucu, mitsvaların, yani Haşem’in emirlerinin yerine getirilmesidir.
Yerine getirilecek emirler arasında Şabatı kutsal tutmak, bayramları korumak ve Tapınakta hizmet etmek de vardır. Tapınağın kutsal hizmetini yürüten kohenler, halka kutsal ile sıradanı, temiz ile kirliyi ayırmayı öğretecektir. Buradaki temiz ve kirli sözleri, Tapınak ve ibadet için gereken durumu anlatır. Bu ayrım, günlük dilde bedensel temizlikten veya kirden söz etmekle aynı değildir. Anlaşmazlıklar Haşem’in hükümlerine göre çözülecek; O’nun bayramlarına ilişkin kurallar korunacak ve Şabatları kutsal tutulacaktır (Yehezkel 44:23–24). Haşem’e içten bağlılık insanın davranışlarında görülür. Hangi günün kutsal tutulacağı ve ibadetin nasıl yerine getirileceği de bu yaşama dahildir.
Haşem’e içten bağlılık ile bedene ilişkin emirler birlikte korunur. Tapınağa giriş konusunda hem yürek hem beden bakımından sünnetsizlik anılır; İsrael arasında bulunan böyle bir yabancının kutsal yere girmesi yasaklanır (Yehezkel 44:7–9). İçten bağlılığın aranması, bedensel sünnet şartını ortadan kaldırmamıştır. İçten bağlılığı bedenle ilgili şartın yerine koyan yorum ise ayette birlikte aranan iki şarttan birini kaldırır.
Bayramların gelecekteki yeri, başka milletlerin Yeruşalayim’e gelişiyle daha da belirginleşir. Yeruşalayim’e karşı gelen milletlerden sağ kalanlar, her yıl Haşem’e ibadet etmek ve Sukkot’u, yani Çardaklar Bayramı’nı kutlamak için şehre çıkacaktır. Gelmeyen topluluklara yağmur verilmeyecek; Mısır ve bayrama katılmayan diğer milletler için ceza olacaktır (Zekeriya 14:16–19). Zekeriya, Sukkot’u adıyla anıp ne zaman ve nerede kutlanacağını söyler. Gelmeyenlerin cezalandırılması da bayrama katılmanın o gelecekte bir yükümlülük olduğunu gösterir.
Haşem’in sözleri de kuşaklar boyunca yaşamaya devam edecektir. Yeşaya’da antlaşma, Haşem’in ruhuyla ve ağızlara koyduğu sözlerle birlikte anılır; bu sözlerin halkın, çocuklarının ve torunlarının ağzından sonsuza dek ayrılmayacağı vaat edilir (Yeşaya 59:21). Yürekte benimsenen öğreti, konuşulan ve sonraki kuşaklara aktarılan öğreti olarak kalır. Malaki, gelecekte yaşanacak olayları anlatırken halka Moşe’nin Tora’sını hatırlamasını buyurur: “Kulum Moşe’nin Tora’sını hatırlayın; bütün İsrael için Horev’de ona emrettiğim kuralları ve hükümleri” (Malaki 3:22). Haşem’in büyük günü öncesinde Eliyahu’nun gönderileceği sözüyle birlikte, halka Horev’de, yani Sinay’da verilmiş Tora hatırlatılır (3:23–24).
Tanah’ta vaat edilen değişim, insanların Haşem’e bağlılığında gerçekleşir. Şabat tutulur, bayramlar kutlanır ve kohenler hizmet eder. Bu ibadetleri uygulayacak halka yeni bir yürek verilmesi, Sinay’ın hükümlerinden muafiyet diye sunulamaz. İddia, peygamberlerin yerine getirileceğini söylediği emirleri geçersiz sayar.
Yeni antlaşmada değişen, halkın buyruklara bağlılığıdır. Peygamberlerin o gelecek için tarif ettiği Şabat, bayram ve kohenlik görevleri, Sinay’ın buyruklarının geçersiz kaldığı iddiasıyla çelişir.
Tanah kaynakları: Yeremya 31:30–33; Yehezkel 36:26–27, 37:24, 44:7–9 ve 44:23–24; Zekeriya 14:16–19; Yeşaya 59:21; Malaki 3:22 ve 3:23–24. Malaki 3:22–24, Hristiyan bölümlemesinde 4:4–6 olarak numaralandırılır.
Yeremya 31 için İbranice metnin ayet numaraları kullanılmıştır. Yeni antlaşma bölümü 31:30–33, İsrael soyunun sürekliliği 31:34–36 içindedir; birçok Hristiyan çeviride bunlar sırasıyla 31:31–34 ve 31:35–37 olarak numaralandırılır.
