2 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
92. İddia: Moşe’nin önce reddedilip sonra kabul edilmesi İsa’nın iki gelişini haber verir
Moşe, Mısır’da iki İbrani arasındaki kavgaya karıştıktan sonra Midyan’a kaçar. Daha sonra Haşem ona İsrael’i Mısır’dan çıkarma görevi verir. Moşe’nin ilk olayda neden ayrıldığıyla sonradan hangi görevle döndüğü, halkın ona nasıl karşılık verdiğini anlamak için önemlidir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Moşe, Mısır’da iki İbrani arasındaki kavgaya karıştıktan sonra Midyan’a kaçar. Daha sonra Haşem ona İsrael’i Mısır’dan çıkarma görevi verir. Moşe’nin ilk olayda neden ayrıldığıyla sonradan hangi görevle döndüğü, halkın ona nasıl karşılık verdiğini anlamak için önemlidir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Moşe’nin ilk gelişinde İsrael tarafından reddedildiğini, kırk yıl sonra Tanrı’nın gönderdiği kurtarıcı olarak dönünce halkın onu kabul ettiğini söylerler. Onlara göre bu sıra, İsa’nın ilk gelişinde reddedileceğini ve ikinci gelişinde İsrael tarafından kabul edileceğini önceden gösterir.
Tanah’ın Cevabı:
Moşe, Mısır’da halkının ağır işlerini görmeye çıktığında bir Mısırlının bir İbraniyi dövdüğünü gördü ve Mısırlıyı öldürdü. Ertesi gün kavga eden iki İbraniden saldırgan olana neden arkadaşına vurduğunu sordu. Adam, “Seni üzerimize yönetici ve yargıç olarak kim atadı?” diye karşılık verdi. Mısır hükümdarı Paro olayı öğrenip Moşe’yi öldürmek isteyince Moşe Midyan’a kaçtı. Bir İbrani, Moşe’nin kavgaya karışmasına karşı çıkmıştı. O sırada Haşem, Moşe’yi İsrael’e bir kurtuluş sözüyle göndermiş değildi. Bir kişinin bu itirazını İsrael’in kendisine gönderilen kurtarıcıyı topluca reddetmesi olarak okumak yanlıştır. (Şemot 2:11–15)
Moşe, Midyan’da evlendi ve Yitro’nun sürüsünü güttü. İsrael’i Mısır’dan çıkarma görevi kendisine orada, yanan çalının yanında verildi. Haşem onu Paro’ya göndereceğini söyledi. Moşe, Yitro’nun iznini aldı ve ailesiyle Mısır’a döndü. Aharon’la birlikte İsrael’in önderlerini topladığında halk, Haşem’in çektikleri sıkıntıları gördüğünü işitti ve inandı. Böylece Moşe, Haşem tarafından gönderildiği ilk seferde halk tarafından kabul edilir.
Moşe’nin Midyan’a kaçmasıyla geri dönmesi arasında kaç yıl geçtiği Şemot’ta verilmez. Kırk yıllık süre Hristiyan metninde yer aldığı gibi Bereşit Rabba’da da Moşe’nin Midyan dönemi için verilir. Kaldı ki bu sürenin uzunluğu, Moşe’nin kendi hayatı içinde yaptığı yolculuğu ölümden sonra gerçekleşecek bir dönüşe çevirmez. (Şemot 2:15–22, 3:10, 4:18–20, 29–31)
Moşe döndükten sonra da halkın tutumu hep aynı kalmadı. Paro iş yükünü artırınca İsraelli görevliler Moşe ile Aharon’u suçladılar. Daha sonra köleliğin ağırlığı yüzünden halk Moşe’nin kurtuluş sözlerine kulak veremedi. Deniz geçildikten sonra ise İsrael, Haşem’e ve kulu Moşe’ye güvendi. Çölde Korah ve yanındakiler yeniden Moşe’nin yetkisine karşı çıktılar. Kabul ve itiraz aynı görev boyunca birden çok kez yaşandı. Bunlardan ilk itiraz ile sonraki bir kabulü seçip öykünün bütününe iki geliş biçimi vermek, Şemot ve Bamidbar’ın olay sırasını bozar. (Şemot 5:19–21, 6:6–9, 14:30–31, Bamidbar 16:1–4)
Devarim, Moşe’ye benzeyecek peygamberin hangi bakımdan ona benzeyeceğini kendi cümlesinde açıklar. Haşem, halka hangi sözleri söyleyeceğini o peygambere bildirecek, peygamber halka kendisine emredileni söyleyecektir. Benzerlik, Haşem’in sözünü halka iletme göreviyle ilgilidir. Moşe’nin kavga eden iki kişiye rastlamasını veya Midyan’a gitmesini gelecekteki bir peygamberin yaşamında tekrarlanacak olaylar haline getirmez. Hristiyan anlatısının Şemot’taki itirazı bir kurtarıcının ulusal ölçekte reddedilmesi olarak okuması da bu olayın daha önce Tora’da öyle anlatıldığını kanıtlamaz. (Devarim 18:15–18)
Moşe’yi tanıtan şey, Mısır’dan ayrılıp sonra geri gelmesi değildir. Haşem’in verdiği görevi yerine getirdi, İsrael’in Mısır’dan çıkışına önderlik etti ve Sinay’da Haşem’in sözünü halka iletti. David soyundan gelecek kral da yerine getireceği işlerle tanınır. Yeşaya ve Yeremya onun adaletle hükmettiği, İsrael’in toplandığı ve ülkesinde güvenle yaşadığı bir gelecek anlatır. Moşe’nin Midyan’dan dönmüş olması, İsa’nın İsrael’i topladığını veya vaat edilen krallığı kurduğunu göstermez. Moşe’nin hayatından seçilen bir benzerlik, Tanah’ın Maşiah’ı tanımak için verdiği ölçülerin yerini tutamaz. (Şemot 12:50–51, 19:3–8, Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8)
Tanah kaynakları · Şemot 2 (2:11–15, Sefaria) · 3:10 · Şemot 4 (4:29–31, Sefaria) · Devarim 18 (18:15–18, Sefaria).
93. İddia: Yosef’in kardeşleri tarafından reddedilmesi ve sonra kabul edilmesi İsa’nın Maşiah oluşunu gösterir
Yosef’in kardeşleri onu kuyuya atar. Daha sonra Yosef satılır ve Mısır’a götürülür. Yıllar sonra kardeşleri kıtlık yüzünden tahıl almak için Mısır’a gelir ve ülkenin yöneticisiyle karşılaşırlar. Önünde eğildikleri kişinin kardeşleri olduğunu ne zaman öğrendikleri, olayın nasıl geliştiğini anlamak için önemlidir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Yosef’in kardeşleri onu kuyuya atar. Daha sonra Yosef satılır ve Mısır’a götürülür. Yıllar sonra kardeşleri kıtlık yüzünden tahıl almak için Mısır’a gelir ve ülkenin yöneticisiyle karşılaşırlar. Önünde eğildikleri kişinin kardeşleri olduğunu ne zaman öğrendikleri, olayın nasıl geliştiğini anlamak için önemlidir.
Bu yorumu savunan Hristiyanlar, Yosef’in rüyalarını reddeden kardeşlerinin kıtlık sırasında onun önünde eğildiğini ve onun sayesinde kurtulduğunu hatırlatırlar. Onlara göre bu olay, İsrael’in önce reddettiği İsa’yı ikinci gelişinde tanıyacağını ve onun aracılığıyla kurtulacağını önceden gösterir. Mısır hükümdarı Paro’nun Yosef’e verdiği Tsafenat Paneah adının kelime anlamının “dünyanın kurtarıcısı” olduğunu da ileri sürerler.
Tanah’ın Cevabı:
Yosef’in kardeşleri, Yaakov’un onu kendilerinden daha çok sevdiğini gördüklerinde ondan nefret etmeye başladılar. Yosef rüyalarını anlattığında düşmanlıkları arttı. Bir gün onu kuyuya attılar. Yehuda, Yosef’i öldürmek yerine satmayı önerdi. Yıllar sonra kıtlık baş gösterince aynı kardeşler tahıl almak için Mısır’a gittiler. Ülkenin yöneticisi Yosef’ti. Kardeşler önünde eğildiklerinde onun Yosef olduğunu bilmiyorlardı. Yosef ise onları hemen tanıdı. Bereşit’te henüz kimliğini bilmedikleri bir yöneticinin önünde eğilirler. Bunu daha önce reddettikleri kişiyi Maşiah olarak kabul etmeleriyle bir tutmak, olayın sırasını ve anlamını değiştirir. (Bereşit 37, 42:6–9)
Yosef’in kimliğini ne zaman açıkladığı da önemlidir. Binyamin’in köle olarak kalması istendiğinde Yehuda öne çıkar. Bir zamanlar Yosef’in satılmasını öneren kardeş, bu defa Binyamin eve dönebilsin diye onun yerine köle kalmaya razıdır. Bunun ardından Yosef artık kendini tutamaz ve kardeşlerine kim olduğunu söyler. Onlara, Haşem’in kendisini yaşamlarını korumak için önden gönderdiğini anlatır. İki yıl kıtlıkla geçmiş, ekim ve hasat yapılamayacak beş yıl daha kalmıştır. Yosef ailesine yaşayacak yer ve yiyecek sağlar. Yaakov öldükten sonra da kardeşlerine ve çocuklarına bakacağını söyler. Yosef, Haşem’in kardeşlerinin kendisine yapmak istediği kötülüğü, birçok insanın hayatını kurtarmak için kullandığını görür. (Bereşit 44:18–34, 45:1–11, 50:15–21)
Paro’nun verdiği ad da Yosef’in Mısır’da üstlendiği bu görev içinde geçer. Paro ona Tsafenat Paneah adını verir. Bereşit adın çevirisini vermez. Bu ad Mısır adı olarak ele alındığı için anlamını yalnız İbranice sözcüklerle çözmek yeterli değildir. Tanah’ı Latinceye çeviren Hieronymus’un metni onu “dünyanın kurtarıcısı” diye verir; ancak bu, Bereşit’in kendi açıklaması değildir. Mısır dili üzerine bir başka çözüm, adı “tanrı konuştu, o yaşayacak” biçiminde açıklar. Adın kökeni ve tam anlamı tartışmalıdır; bu nedenle önerilen anlamlardan biri, herkesin kabul ettiği kesin bir çeviri gibi sunulamaz. (Latince çeviri, Mısır adı üzerine araştırma)
Aynı bölümde dört bir yandan insanların Yosef’ten tahıl almak için Mısır’a geldiği söylenir. Bu, kıtlığın ne kadar yaygın olduğunu ve Yosef’in görevinin ailesinden çok daha geniş bir çevreyi etkilediğini gösterir. Tahıl dağıtımının kapsamı, Paro’nun verdiği adın çevirisi yerine geçmez. (Bereşit 41:39–57)
Yosef’in hayatı Mısır’da devam eder. Paro onu yönetime getirir. Yosef evlenir, çocuk sahibi olur ve kıtlık başlamadan tahıl toplar. Kardeşleri yıllar sonra yiyecek almak için Mısır’a gelir ve onu başta tanımazlar. Yaşanan şey, yıllardır Mısır’da yaşayan bir kardeşin sonunda tanınmasıdır. İsrael’in Mısır’dan çıkışına önderlik eden Moşe de insanları başka bir tehlikeden kurtarmıştı. Kurtarma eyleminin iki öyküde de bulunması, bu benzerliği belirli bir kişiyi tanıtan işaret yapmaz. Bu sav için öne sürülen Maşiah ben Yosef ve Maşiah ben David adları da sonraki Yahudi geleneğinde ayrı kişileri anlatır. İki kişi, aynı kişinin iki gelişi olarak sayılamaz. (Bereşit 41:39–57, Şemot 12:50–51)
Yosef kıtlıkta insanları doyurduğu için tanınır. David’in soyundan beklenen kral da kendisine verilen işleri yerine getirmesiyle tanınır. Yeşaya onun adaletle hükmettiği, barışın yayıldığı ve dağılmış halkın toplandığı bir gelecek anlatır. Yehezkel’de İsrael kendi ülkesinde tek kral altında birleşir ve Haşem’in kurallarına uyar. Yosef’in ailesini açlıktan kurtarması gerçekleşmiş bir olaydır. İsa’ya bağlanan dünya barışı ve İsrael’in toplanması ise bu savda geleceğe bırakılır. Bereşit’teki kurtuluşu İsa’nın Maşiah olduğuna kanıt göstermek, Tanah’ın adayda aradığı işleri bir başkasının hayatından alınmış benzerlikle değiştirmektir. (Yeşaya 11:1–12, Yehezkel 37:21–28)
Tanah kaynakları · Bereşit 37 · 44:18–34 (44:33, Sefaria) · 45:1–11 (45:5–7, Sefaria) · 50:15–21 (50:19–21, Sefaria).
