Misyoner İddiaları Arşivi

Hristiyan yorumun burada düzelttiği bir itiraz gerçekten zayıftır. Bereşit 49:10’u “Yehuda tahtında kesintisiz biçimde daima bir kral oturacaktır; son kral düşünce Maşiah o ana kadar gelmiş olmalıdır” şeklinde okumak zorunlu değildir. Böyle bir okuma kabul edilse Maşiah Birinci Bet HaMikdaş’ın yıkılışından önce gelmiş olmalıydı ve bu tarih İsa’dan yüzyıllar öncedir. Şevet, kesintisiz fiili monarşiden daha geniş bir yetki alanını ifade eder.¹⁶⁶⁵

Ayetin İbranicesi şöyledir: Lo yasur şevet mi-Yehuda u-mehokek mi-ben raglav, ad ki yavo Şilo, ve-lo yikkahat ammim.¹⁶⁶⁶

“Asa Yehuda’dan, hükümdarlık asası ayaklarının arasından ayrılmayacak; Şilo gelene kadar ve halkların bağlılığı ona olacaktır.” Şevet ve mehokek yönetim ve otorite dilidir; ayetin ikinci yarısı Şilo ve halkların ona yönelmesiyle devam eder.

Yahudi yorum geleneği bu ayeti Maşiah ile ilişkilendirir. Onkelos, krallığın ait olduğu Maşiah’ın gelişini açıkça okur. Raşi Şilo’yu “Melakh HaMaşiah” ile ilişkilendirir.¹⁶⁶⁷ Deraşot HaRan da Onkelos’u aktararak Yehuda krallığının sonunda Maşiah’a ulaşacağını ve halkların ona toplanacağını söyler.¹⁶⁶⁸

Sanhedrin 98b’de Rabbi Şila’nın okulu da “Şilo onun adıdır” der. Fakat aynı sugya hemen Yinnon, Hanina, Menahem ve başka adlandırmalar verir.¹⁶⁶⁹ Bu ayrıntı önemlidir. Gemara bir doğum belgesi düzenlemiyor; farklı okullar Tanah ifadelerini aggadik biçimde Maşiah adına bağlıyor. “Şilo Maşiah’ın adıdır” ifadesini “gelecekteki kişinin nüfus kaydındaki adı Şilo olacaktır” diye okumak metnin edebi niteliğini aşar.

Daha önemlisi, bu kaynakların hiçbiri “Şilo Nasıralı İsa’dır” demez. “Ayet Maşiah ile ilgilidir” ve “o Maşiah İsa’dır” iki ayrı önermedir. Birincisi için gerçek Yahudi kaynakları vardır. İkincisi için aynı kaynaklar kullanılamaz.

Sanhedrin 5a da şevetin dar bir monarşi sayacı olmadığını gösterir. Sugya “asa”yı Babil’deki reş galutlarla, “hükümdarlık asasını” Erets İsrael’deki Hillel soyundan nasi ve Tora öğreticileriyle ilişkilendirir.¹⁶⁷⁰ Bağımsız Yehuda kralı bulunmayan dönemlerde bile ayetin otorite dili farklı kurumsal biçimlerde okunmuştur.

Ran’ın açıklaması aynı yöndedir. “Asa Yehuda’dan ayrılmayacak” sözü İsrael’in her an fiilen bir kralı bulunacağı anlamına gelmez; krallık İsrael’de bulunduğunda onun temel hakkının Yehuda’ya ait olduğunu anlatır.¹⁶⁷¹ Devarim 28 zaten İsrael’in kralıyla birlikte sürgüne gidebileceğini söyler. Bu yüzden “monarşi kesildiği an ayet bozuldu” savı Yahudi yorumunun zorunlu sonucu değildir.

Fakat Hristiyan yorumun kazancı burada biter. Şeveti kesintisiz gerçek taht olmaktan çıkardığı anda, Yehuda’nın siyasi gücünü kaybettiği belirli tarih de Maşiah için kronolojik saat olmaktan çıkar. Aynı siyasi kesinti hem “kesin tarih ölçüsü değildir” denerek itirazdan kurtarılamaz, hem de İsa’ya yaklaştıran gizli tarih işareti olarak kullanılamaz.

Hristiyan yorumun tercih ettiği başka okuma bunu daha da netleştirir: “asa Yehuda’dan ayrılmayacaktır, çünkü Şilo gelecektir” anlamına yakın bir yapı önerir.¹⁶⁷² Bu durumda ad ki yavo Şilo bir son tarih sayacı olmaktan ziyade Yehuda krallık vaadinin gelecekteki tamamlanışını anlatır. Kronolojik itiraz kaybolur; fakat kronolojik delil de onunla birlikte kaybolur.

Ayetin asıl ağırlığı “hangi yılda doğacak?” sorusunda değil, krallık ufkundadır. “Halkların bağlılığı ona olacaktır” ifadesi Onkelos ve Ran’da Maşiah’ın egemenliği ve ulusların ona yönelmesi olarak okunur.¹⁶⁷³ Hristiyan yorum da erken bir tarihte Şilo’nun gelmiş olduğunu varsaymanın yeterli olmayacağını kabul eder: Maşiah krallığı, Avraam ve David’e verilen vaatlerin gerçekleşmesi, dünya çapında doğruluk ve barış nerede diye sorar.¹⁶⁷⁴

Bu soru doğruysa İsa’ya da aynı ölçü uygulanmalıdır. Birinci yüzyılda bir adayın yaşamış olması, Bereşit 49:10’un krallık sonucunu gerçekleştirdiğini göstermez. Ayet Maşiah yönünde okunacaksa kimlik, yalnız bir tarih yakınlığı veya isim çağrışımıyla değil, Yehuda krallığının vaat edilen sonucuyla sınanır.

İkinci geliş öğretisi bu ayetin içine yazılı değildir. Bereşit 49:10 “Şilo önce gelecek, krallığı kurmadan öldürülecek, çok uzun zaman sonra tekrar gelip halkların bağlılığını kazanacak” demez. Şilo’nun gelişi ve ona yönelen halklar tek krallık tasviri içinde verilir.¹⁶⁷⁵

Bu yüzden “Yahudi kaynakları Şilo’yu Maşiah sayıyor” cümlesi Hristiyan iddiayı kanıtlamaz; yalnız tartışmanın gerçek başlangıç noktasını belirler. Sorulması gereken “Şilo Maşiah olabilir mi?” değil, “bu Maşiah’ı neden İsa olarak tanımlayalım?”dır. Onkelos, Raşi, Sanhedrin ve Ran ilk soruya katkı sağlar; ikinci soruya İsa adını vermez.

“Son kral düştü, öyleyse Maşiah mutlaka daha önce gelmişti” itirazı Bereşit 49:10’dan zorunlu olarak çıkmaz. Fakat bunu çözerken ayeti kesin bir kronoloji aracı olmaktan da çıkarır. Geriye Yehuda’dan gelecek Maşiah’ın krallığı, halkların ona yönelmesi ve vaat edilen düzen kalır. “Şilo Maşiah’tır” önermesi gerçek Yahudi kaynaklarına dayanabilir; “o Maşiah İsa’dır” sonucu ise ayrıca kanıt ister.

Kaynaklar

1665. Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 53-54; Bereşit 49:10’daki şevetin kesintisiz literal monarşi olamayacağı, Yehezkel 21:25-27 ve Targumlarla ilişkisi hakkındaki açıklaması. ↩

1666. Bereşit 49:10. ↩

1667. Targum Onkelos, Bereşit 49:10; Raşi, Bereşit 49:10, “Şilo - Melakh HaMaşiah”. ↩

1668. Deraşot HaRan 7:7; Onkelos’u aktarır, krallığın Yehuda’dan başka kabileye geçmemesi ve sonunda Maşiah’a, halkların toplanmasına ulaşması şeklinde açıklar. ↩

1669. Bavli, Sanhedrin 98b:14; Şilo, Yinnon, Hanina, Menahem ve “hivvara de-vei Rabbi” gibi farklı aggadik Maşiah adları. ↩

1670. Bavli, Sanhedrin 5a; Bereşit 49:10’daki şevetin Babil reş galutlarıyla, mehokekin Hillel soyundan nasi/Tora öğreticileriyle ilişkilendirilmesi. ↩

1671. Deraşot HaRan 7:7; ayrıca Devarim 28:36. Ran, ayeti İsrael’in hiçbir zaman kralsız kalacağı şeklinde değil, krallık bulunduğunda Yehuda’nın temel hakkı olarak açıklar. ↩

1672. Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 53-54; “the sceptre shall not depart...for/because Shiloh shall come” yönündeki tercih ettiği açıklama. ↩

1673. Targum Onkelos, Bereşit 49:10; Deraşot HaRan 7:7. ↩

1674. Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 53-54; Birinci Bet HaMikdaş öncesi bir Maşiah varsayımına karşı “Maşiah krallığı ve dünya çapında barış/doğruluk nerede?” şeklindeki kendi ölçütü. ↩

1675. Bereşit 49:8-12. ↩

Bereşit 49:10 gerçekten güçlü bir Maşiah metnidir. Yaakov, Yehuda’ya seslenirken “Asa Yehuda’dan, hükümdarlık asası ayaklarının arasından ayrılmayacak; Şilo gelinceye kadar ve halkların itaati ona olacaktır” der. Eski Yahudi geleneğinde Şilo’nun Maşiah ile ilişkilendirildiği de gerçektir. Onkelos ayeti Maşiah’ın gelişi ve krallığın ona ait oluşuyla açıklar. Fakat “Şilo Maşiah’tır” ile “Şilo Nasıralı İsa’dır ve ayet onun tarihini verir” aynı önerme değildir.²⁴²⁶

Hristiyan yorumun ilk okuması kelimenin tam anlamıyla alınırsa Hristiyan iddiası için ciddi bir sorun doğar. O, Yehuda soyundan son kralın Birinci Bet HaMikdaş’ın sonunda tahttan indirildiğini hatırlatır ve Şilo’nun asa ayrılmadan önce gelmesi gerektiğini söyler. Fakat bu tarih İsa’dan yüzyıllar öncedir. Eğer şevet gerçekten kesintisiz fiili Yehuda monarşisi demekse İsa bu ölçüye göre çok geç kalır. Hristiyan yorum bunun farkına vardığı için hemen ardından asanın literal monarşi olamayacağını söyler.²⁴²⁷

Fakat ikinci okuma ilk tarih hesabını ortadan kaldırır. Asa yalnız tahta oturan kral değil, Yehuda’nın yönetim hakkı veya otorite çizgisiyse son kralın devrilmesi artık Şilo için zorunlu bir son tarih değildir. Sanhedrin 5a bu yönde çok eski bir örnek verir: “Asa Yehuda’dan ayrılmayacak” sözünü Bavel’deki Reş Galuta ile, devamındaki hükümdarlık ifadesini Erets İsrael’deki Nesiyim ile ilişkilendirir. Hazal siyasi bağımsızlığın kaybolduğu çağlarda bile Yehuda’yla bağlantılı otoritenin başka biçimlerde sürdüğünü düşünmüştür.²⁴²⁸

Hristiyan yorumun başvurduğu Yehezkel 21 de ilk kronolojisini kurtarmaz. Peygamber krallığın devrileceğini ve sonunda hakkın sahibi gelince ona verileceğini anlatır. Eğer krallık Maşiah’tan önce gerçekten kaldırılabiliyorsa, Bereşit 49:10 artık “krallık kesilmeden Maşiah gelmiş olmak zorundadır” biçiminde okunamaz. Hristiyan yorum Yahudi itirazını cevaplamak için asanın geçici olarak ayrılabileceğini kabul eder; böylece İsa’yı tarihlendirmek için kullandığı ilk öncülü kendisi bırakmış olur.²⁴²⁹

İbranicede ad — “kadar” — kelimesi de her kullanımda belirtilen noktadan sonra önceki durumun tersine döneceği anlamına gelmez. Bereşit 28:15’te HaŞem Yaakov’a “Sana söylediklerimi yapıncaya kadar seni bırakmayacağım” der; bunun vaadin tamamlanmasından sonra Yaakov’u terk edeceği anlamına gelmediği açıktır. Aynı dil imkanı Bereşit 49:10’u basit bir kronometreye çevirmeyi engeller. Şilo geldiğinde Yehuda’nın krallık yönünün bitmesi değil, tersine en yüksek biçimine ulaşması beklenir.²⁴³⁰

Ayetin sonu da kimlik ölçüsünü verir: halkların itaati gelecek hükümdara olacaktır. Şilo’yu Maşiah diye okuyorsak yalnız geliş zamanını değil, hükümdarlığın sonucunu da okumalıyız. İsa’nın yaşamında David krallığı kurulmadı, uluslar onun gerçek siyasi yönetimi altında birleşmedi ve İsrael’in restorasyonu gerçekleşmedi. Bunları binlerce yıl sonraki ikinci gelişe taşımak Bereşit 49:10’un kendi cümlesinden çıkmaz. Şilo’nun Maşiah olması Yahudi kaynaklarında gerçek bir yorumdur; ayetin İsa’ya tarih damgası vurması değildir.²⁴³¹

Kaynaklar

2426. Bereşit 49:10; Targum Onkelos, Bereşit 49:10. Onkelos, Şilo ifadesini Maşiah’ın gelişi ve krallığın ona ait olmasıyla ilişkilendirir. ↩

2427. Duncan Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 53–54. Heaster önce son Yehuda kralının Birinci Bet HaMikdaş’ın sonunda hüküm sürdüğünü söyler, sonra ‘sceptre’nin literal monarşi olamayacağını savunur. ↩

2428. Bavli Sanhedrin 5a. Sugya Bereşit 49:10’daki şevet ve mehokek ifadelerini Bavel’deki Reş Galuta ve Erets İsrael’deki Nesiyim ile ilişkilendirir. ↩

2429. Yehezkel 21:30–32 [Hristiyan numaralandırmasında 21:25–27]. Taç ve krallığın kaldırılması, ardından hakkın sahibine verilmesi tasvir edilir. ↩

2430. Bereşit 28:15; 49:10. İbranicede ad bağlacı her bağlamda belirtilen noktadan sonra önceki durumun sona ereceğini zorunlu kılmaz. ↩

2431. Bereşit 49:10; Tehillim 89:29–38, 39–46. Davidik vaat ile fiili tahtın tarih içinde kesintiye uğraması Tanah’ın kendi içinde yan yana bulunabilir; vaat her an kesintisiz monarşi demek değildir. ↩