Misyoner İddiaları Arşivi

Hristiyan yorumcu, Yeşaya 7:14’te bulduğunu düşündüğü bakireden doğum öğretisini Tehillim 2:7 ile sağlamlaştırmak ister. David soyundan gelecek kral yalnız Tanrı’nın “oğlu” değildir; Tanrı ona “Ben bugün seni doğurdum” da demektedir. Hristiyan yorumcu bu sözü II. Şemuel 7’deki “Ben ona baba olacağım, o Bana oğul olacak” cümlesiyle birleştirir ve Tanrı’nın gerçek anlamda bir oğul meydana getirmesinin, bir kadının erkek olmadan Tanrı’nın müdahalesiyle gebe kalmasını gerektirdiğini söyler. Kendi ifadesiyle bu, “yalnızca Tanrı’nın evlenmemiş bir kadından oğul meydana getirmesiyle mümkün”dür.⁴⁹⁴

Tehillim 2’nin sahnesi ise bir doğum sahnesi değildir. Kadın yoktur, gebelik yoktur, insan babasının yokluğuna ilişkin tek kelime yoktur. Mezmur ulusların HaŞem’e ve O’nun maşiahına, yani meshedilmiş kralına karşı ayaklanmasıyla başlar. Sonra HaŞem konuşur: “Ben kralımı kutsal dağım Tsiyon üzerine yerleştirdim.” Kral hemen ardından Tanrı’nın kendisine söylediği sözü aktarır: “Sen Benim oğlumsun; Ben bugün seni doğurdum.”⁴⁹⁵⁴⁹⁶

İki cümlenin ardışıklığı önemlidir. Kral önce Tsiyon’a yerleştirilir, ardından “bugün” Tanrı’nın oğlu ilan edilir. Raşi bu günü kralın İsrael üzerine kral yapıldığı gün olarak açıklar; “seni doğurdum” sözünü de Tanrı’nın onu Kendisine oğul diye adlandırması ve bir oğul gibi sevmesiyle ilişkilendirir. Radak konuşanı David olarak okur. Ona göre “bugün”, David’in meshedildiği gündür; Tanrı o gün onu Kendisine oğul olarak almış ve Tanrı’nın ruhu David’in üzerine gelmiştir.⁴⁹⁷

Bu okuma yalnız sonraki yorumcuların bulduğu bir çıkış yolu değildir. Mezmurun zaman düzeni zaten biyolojik doğumu güçleştirir. İnsan dünyaya gelir, büyür ve sonra kral olur. Tehillim 2 ise “bugün seni doğurdum” sözünü kralın Tsiyon’a yerleştirilmesinin hemen yanına koyar. Eğer buradaki “bugün” biyolojik doğum günü olsaydı, kralın tahta çıkışı ile doğumu aynı güne bağlanmış olurdu. Şiirin yaptığı şey başka bir şeydir: kralın yeni konumunu doğum diliyle anlatır.

Hristiyan yorumun ikinci temel metni olan II. Şemuel 7 bu dili daha da açıklar. HaŞem David’e, ölümünden sonra onun bedeninden gelecek soyunu yükselteceğini, krallığını kuracağını ve o kişinin Tanrı adına Bet HaMikdaş’ı inşa edeceğini bildirir. Ardından “Ben ona baba olacağım, o Bana oğul olacak” der. Fakat cümle burada durmaz: “Yanlış yaptığında onu insanların değneğiyle ve insanoğullarının darbeleriyle cezalandıracağım.” Baba ve oğul dili, kralın Tanrı karşısındaki antlaşma ilişkisini anlatır. Tanrı onu seçer, korur, ondan bağlılık ister ve gerektiğinde terbiye eder. Aynı kişiyi hem “oğul” diye adlandırıp hem de yanlış yaptığı takdirde cezalandıracağını söylemek, biyolojik bir soy öğretisinden çok krallık ilişkisinin dilidir.⁴⁹⁸

Sefaria’daki metin notu da bu ifadeyi koruma, rehberlik ve buna karşılık bağlılık beklenen bir ilişki olarak açıklar. Böylece Hristiyan yorumun kullandığı metnin kendi devamı, “baba” ve “oğul” sözlerini doğum biyolojisinden çok kralın HaŞem karşısındaki konumuyla açıklar.

Tehillim 89 aynı sözlüğü kullanır. David soyundan kral Tanrı’ya “Sen benim Babamsın, Tanrım ve kurtuluşumun Kayasısın” diyecektir. Tanrı da “Ben onu ilk doğan yapacağım, yeryüzü krallarının en yücesi” der. Bir insan biyolojik anlamda sonradan ilk doğan yapılamaz; doğum sırası doğduğu anda bellidir. Mezmur kendisi ne demek istediğini söyler: “yeryüzü krallarının en yücesi.” Buradaki ilk doğanlık doğum sırası değil, üstün konumdur.⁴⁹⁹⁵⁰⁰

Tanah’ın oğulluk dili bununla da sınırlı değildir. HaŞem Paro’ya karşı İsrael için “İsrael Benim oğlumdur, ilk doğanımdır” der. Devarim bütün İsrael’e “Siz Tanrınız HaŞem’in oğullarısınız” diye seslenir. Hoşea, daha önce “halkım değilsiniz” denilenlere bir gün “yaşayan Tanrı’nın oğulları” deneceğini bildirir. Radak Tehillim 2:7’yi açıklarken bu kullanım alanını birlikte düşünür: Tanrı’ya bağlılık ve O’nun seçimi, “oğul” kelimesiyle ifade edilebilir.⁵⁰¹⁵⁰²

Hristiyan yorumun akıl yürütmesi bu noktada ilk adımını Tanah’tan değil, “oğul” kelimesine verdiği biyolojik anlamdan alır. Tanrı “oğlum” diyorsa biyolojik baba olmalıdır; biyolojik baba varsa bir anne bulunmalıdır; Tanrı için fiziksel birleşme düşünülemeyeceğine göre kadın mucizevi biçimde gebe kalmalıdır; böylece bakireden doğum elde edilir. Oysa Şemot 4:22 bu ilk adımın zorunlu olmadığını tek başına gösterir. İsrael Tanrı’nın “ilk doğan oğlu”dur, fakat bundan bir kadın ve biyolojik Tanrısal babalık çıkmaz. Tehillim 2’deki kral için de aynı kelime kendi başına böyle bir doğum anlatısı kurmaz.⁵⁰³⁵⁰⁴

Hristiyan yorumun ikinci dayanağı yelidtikha, “seni doğurdum”, fiilidir. Fakat aynı fiil ailesi Tanah’ta biyoloji dışında da kullanılabilir. Moşe’nin Şarkısı İsrael’e “Seni doğuran Kaya’yı unuttun” der. Radak bu ayeti Tehillim 2:7 ile özellikle ilişkilendirir. HaŞem’in İsrael’i “doğurması”, Tanrı’nın biyolojik üremesi değil, İsrael’i meydana getirmesi ve özel bir ilişkiye yerleştirmesidir. Türkçede de bir devletin, bir hareketin veya yeni bir çağın “doğuşundan” söz ederiz. Sözcük gerçektir; fakat gerçekliğin türü biyolojik değildir. Tehillim 2’de de kral, meshedilip HaŞem’in seçilmiş kralı olduğu gün yeni bir konuma girer. “Bugün” bu nedenle cümlenin anahtar kelimesidir.⁵⁰⁵⁵⁰⁶

Raşi’nin açıklaması kısa ve yerindedir: “Bugün seni doğurdum”, kralın Tanrı’nın oğlu olduğunun o gün insanların önünde açığa çıkarılmasıdır. Raşi’nin daha geniş açıklamasını aktaran Yahudi kaynak da “bugün”ü kral yapıldığı gün, “doğurdum”u ise Tanrı tarafından oğul diye adlandırılması olarak verir.⁵⁰⁷

Tehillim 2 daha sonraki Yahudi yorumunda Maşiah’a da uygulanabilir. Böyle bir deraşın varlığı peşatı David krallığından koparmaz; daha önemlisi, Maşiah uygulaması kabul edilse bile “oğul” kelimesi biyolojik hale gelmez. Gelecekteki David kralı da HaŞem’in seçilmiş kralı olarak “oğul” diye anılabilir. II. Şemuel 7’de David soyundan kral, Tehillim 89’da kral ve Tora’da İsrael aynı ilişki dilinin farklı örnekleridir.⁵⁰⁸⁵⁰⁹

Tehillim 2:7 ile II. Şemuel 7:14 gerçekten birbirini aydınlatır. Fakat bu paralellik bakireden doğumu değil, Tanrı ile David soyundan kral arasındaki baba-oğul ilişkisini açıklar. II. Şemuel 7’de oğul David’in bedeninden gelir ve Tanrı tarafından terbiye edilir. Tehillim 89’da aynı krallık diliyle “ilk doğan” sonradan bir derece haline gelir. Şemot’ta ise bütün İsrael Tanrı’nın “ilk doğan oğlu”dur. Bu kullanım alanının hiçbir yerinde Tanrı’nın bir kadını erkek olmadan gebe bıraktığı sonucu kelimelerin kendisinden çıkmaz.⁵¹⁰

“Bugün seni doğurdum” bir doğum odasını değil, bir tahtı anlatır. Bir önceki ayette taht Tsiyon’dadır; oğul ise HaŞem’in seçip yerleştirdiği kraldır. Bakireden doğum düşüncesi ancak Hristiyan doğum anlatısı önce kabul edilip, ardından “oğul” ve “doğurmak” kelimelerine biyolojik anlamla geri dönüldüğünde ortaya çıkar. Mezmurun kendi sahnesinde ise kral, krallık ve Tanrı’nın seçimi vardır.

Kaynaklar

• Gökhan (Aryeh) Duran, Misyonerlik Hezeyanları — 251 Hristiyan İddiasına Tanah’ın Cevabı, İddia 57, güncel revizyon.
• Yeşaya 7:14; Tehillim 2:7.
• Tehillim 2:6.
• Tehillim 2:7.
• Radak, Tehillim 2:7.
• II. Şemuel 7.
• Tehillim 89.
• Tehillim 89:27–28.
• Şemot 4:22.
• Devarim 14:1.
• Tehillim 2:7; Radak, Tehillim 2:7 yorumu.
• Şemot 4:22; Tehillim 2.
• Devarim 32:18.
• Tehillim 2:7; Tehillim 2; Radak, Tehillim 2:7 yorumu.
• Kabalat.com, “Mezmurlar 2:12 ‘Oğulu öpün?’”.
• Kabalat.com, “Mezmurlar 2:12 ‘Oğulu öpün?’”.
• Tehillim 2; II. Şemuel 7.
• Tehillim 2:7; II. Şemuel 7:14.

Hristiyan yorumcu Yeşaya 8:14’teki “tökezleme taşı”nı İsrael’in reddedeceği Maşiah olarak okur ve bunu İsa’nın reddedilmesiyle birleştirir. İmgenin daha sonraki Hristiyan yazılarında İsa’ya uygulanması bu okumanın tarihini açıklar; fakat Yeşaya’nın kendi cümlesindeki özne önce belirlenmelidir.¹⁹⁰⁰

Bağlam 13. ayette özneyi adlandırır:

Et YHWH Tsevaot oto takdişu, ve-hu moraakhem ve-hu ma’aritskhem — “Kutsal sayacağınız O, HaŞem Tsevaot’tur; korkunuz O, dehşetiniz O olsun.”¹⁹⁰¹

Ardından 14. ayet ve-haya le-mikdaş ule-even negef ule-tsur mikhşol, “O bir kutsal mekan, iki İsrael evi için tökezleme taşı ve sürçme kayası olacak” der. En yakın ve dilbilgisel olarak açık özne YHWH Tsevaot’tur. Metin burada yeni bir kişiyi “İsa” veya “Maşiah” diye tanıtmadan zamirle aynı özneyi sürdürür.¹⁹⁰²

Taş ve kaya dilinin Tanah’ta Tanrı için kullanılması da yabancı değildir. Devarim 32 tekrar tekrar Ha-Tsur, “Kaya”, adını Tanrı için kullanır; Tehillim’de HaŞem “kayam ve kurtarıcım” diye anılır. Bu nedenle Yeşaya 8’de YHWH’nin taş/kaya imgesiyle anlatılması kendi başına olağan dışı bir teolojik kimlik problemi yaratmaz.^19031904

Klasik Yahudi yorumları ayrıntıda farklı yollar izler. Raşi bölümü Ahaz döneminin siyasi ve dinsel krizinde okur ve tökezlemeyi iki İsrael evinin içindeki tarihsel gruplarla ilişkilendirir. Radak da pasajı kendi tarihsel bağlamına bağlar. Bu yorumlar tek başına bütün mümkün sonraki uygulamaları yasaklamaz; fakat Yeşaya’nın ilk bağlamının sekizinci yüzyıl krizine ve YHWH’ye güven çağrısına bağlı olduğunu gösterir.¹⁹⁰⁵

Daha sonraki bir metin Tanah’taki bir Tanrı imgesini bir kişiye uygulayabilir. Bu, o sonraki metnin teolojisinin konusudur. Hristiyan yorumun kanıtlaması gereken daha dar önerme ise “Yeşaya 8:14 doğrudan Nasıralı İsa’yı haber veriyor” cümlesidir. 8:13-14’ün sözdizimi bu kimliği vermez; tersine özneyi YHWH Tsevaot olarak adlandırır.

Burada sorun “taş imgesi Maşiah’a hiçbir zaman uygulanamaz” değildir. Sorun, uygulama ile peşatın eşitlenmesidir. Yeşaya’nın kendi cümlesinde kutsal sayılması gereken ve iki İsrael evi için taş olacak olan YHWH’dir. İsa kimliği metne daha sonraki teolojik okuma katmanında girer.¹⁹⁰⁶

Kaynaklar

• Gökhan (Aryeh) Duran, Misyonerlik Hezeyanları — 251 Hristiyan İddiasına Tanah’ın Cevabı, İddia 162, güncel revizyon.
• Duncan Heaster, Jesus for Jews, PDF s. 6. Heaster Yeşaya 8:14’ü İsrael’in Maşiah’a tökezlemesinin örneklerinden biri olarak kullanır.
• Yeşaya 8:13. İbranice metin YHWH Tsevaot’u açıkça özne yapar: “O’nu kutsal sayın.”
• Yeşaya 8:14-15. 14. ayette yeni bir özel adlandırılmış kişi sunulmadan ve-haya, “ve O olacak”, biçimiyle önceki özne devam eder.
• Devarim 32:4, 15, 18, 30-31. Ha-Tsur, “Kaya”, Tanrı için temel imgelerden biridir.
• Tehillim 18:3, 32, 47; 19:15. HaŞem kaya, sığınak ve kurtarıcı diliyle anılır.
• Raşi, Yeşaya 8:14-15; Radak, Yeşaya 8:13-15. Her iki yorum da pasajı Ahaz dönemindeki tarihsel kriz ve İsrael/Yehuda içindeki aktörler bağlamında açıklar; ayrıntılı özdeşlikleri farklıdır.
• Daha sonraki Hristiyan uygulama için Romalılar 9:32-33 ve I. Petrus 2:8. Bu metinler Yeşaya taş imgesini Hristiyan teolojisi içinde yeniden kullanır; bu katman Yeşaya 8’in peşatıyla ayrılmalıdır.