3 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
101. İddia: Tanrı’nın eli, yüzü ve gözü olduğundan söz edilmesi fiziksel bedeni gösterir
Tanah, Haşem’in eliyle kurtarmasından, gözüyle gözetmesinden ve kulağıyla duayı işitmesinden söz eder. Bu ifadelerin ne anlattığını görmek için onları, kullanıldıkları olayla birlikte okumak gerekir. Örneğin çölde halka yiyecek sağlanması konuşulurken “Haşem’in eli mi kısaldı?” diye sorulur.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tanah, Haşem’in eliyle kurtarmasından, gözüyle gözetmesinden ve kulağıyla duayı işitmesinden söz eder. Bu ifadelerin ne anlattığını görmek için onları, kullanıldıkları olayla birlikte okumak gerekir. Örneğin çölde halka yiyecek sağlanması konuşulurken “Haşem’in eli mi kısaldı?” diye sorulur.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tanah’ta Tanrı’nın elinden, kolundan, gözünden, kulağından ve yüzünden söz edilmesini, Tanrı’nın insanlarla ilişki kurduğunun göstergesi sayarlar. Onlara göre Tanrı’nın insanla böyle bir ilişki kurabilmesi, fiziksel bir bedeni olduğu kabul edilmeden açıklanamaz.
Tanah’ın Cevabı:
Moşe çölde bütün halka yetecek etin nereden geleceğini sorar. Haşem ona “Haşem’in eli mi kısaldı?” diye karşılık verir ve sözünün gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini göreceğini söyler. Haşem’in eli, çölde halka yiyecek sağlama gücünü anlatır. Bu ifadeyi bir bedenin ölçüsü saymak, cümlenin sorduğu soruyu değiştirir. Yeşaya da Haşem’in elinin kurtaramayacak kadar kısa, kulağının işitemeyecek kadar ağır olmadığını söyler. Bir sonraki ayette insanların suçları yüzünden Haşem’den uzak düştükleri açıklanır. Kurtuluşun önündeki engel, insanların yaptıklarıdır. (Bamidbar 11:21–23, Yeşaya 59:1–2)
İsrael’in denizi geçtikten sonra söylediği ezgide Haşem’in sağ eli düşmanı ezer, kolunun gücü karşısında düşmanlar taş gibi susar. Tehilim’de aynı sağ el ve kutsal kol, Haşem’in İsrael’e gösterdiği sadakatle birlikte anılır. Yeşaya, Haşem’in kutsal kolunu ulusların gözü önünde açığa çıkardığını söylerken onların neyi göreceğini de belirtir. Yeryüzünün uçları Haşem’in kurtarışını görecektir. Haşem’in eliyle gökleri gerdiği cümlede de vurgulanan, göklerin ve yerin O’nun eseri olmasıdır. Bu sözler Haşem’in ne yaptığını anlatır ve anlamlarını o eylemden alır. Midraş Tanhuma, sağ ve sol el dilini Haşem’in ödül vermesi veya ceza uygulamasıyla açıklar. (Şemot 15:6, 16, Tehilim 98:1–3, Yeşaya 52:10, 45:12)
Göz ve kulak ifadeleri de Haşem’in insanları gözetmesiyle ve yakarışlarını işitmesiyle ilgilidir. Tehilim, Haşem’in gözlerini doğru davrananlara, kulaklarını onların yakarışına yönelmiş olarak anlatır. Divre Hayamim’de Haşem’in gözlerinin bütün yeryüzünü dolaşması, O’na bütün yüreğiyle bağlı olanları güçlendirmesiyle ilgilidir.
İnsan, Haşem’in korumasını isterken benzer sözler kullanır. İnsan Haşem’in kanatlarının gölgesine sığınır, Haşem elinin gölgesinde onu örter. Tehilim’de öfke, burundan yükselen duman ve ağızdan çıkan ateşle tasvir edilir. Kanat, el ve yüz ifadelerinin her biri kendi bağlamında anlam kazanır. İnsan biçimine uyan sözcüklere fiziksel anlam vermek için ayetlerde ayrı bir kural yoktur. (Tehilim 34:16–17, Divre Hayamim Bet 16:9, Tehilim 17:8, 91:4, Yeşaya 51:16, Tehilim 18:8–9)
Kutsal hizmet görevlileri olan kohenlerin duasında Haşem’in yüzünü aydınlatması lütufla, yüzünü insana çevirmesi huzurla birlikte anılır. Tehilim’de yüzünün aydınlanması istenirken doğrudan kurtuluş dilenir. Haşem’in yüzünü gizlemesi ise İsrael’in başka ilahlara yönelmesi üzerine onu kendi seçiminin sonuçlarıyla baş başa bırakmasını anlatır. Yüz sözü, yakınlığın ve bu yakınlığın çekilmesinin insan için ne ifade ettiğini görünür kılar. Talmud’un Hagiga 5b bölümü, yüzün gizlenmesi sırasında bile Haşem’in elinin halkı korumak üzere uzandığını söyler. Haşem’in kendisine yakaranlara yakın olması için insan bedeni taşıması gerekmez. (Bamidbar 6:24–26, Tehilim 27:9, 31:17, 80:4, Devarim 31:17–18, 4:7, Tehilim 145:18)
Yehezkel, taht üzerinde insanı andıran görünüşü Haşem’in görkemine ait bir görüntü olarak adlandırır. Moşe de Horev’de Haşem’in gerçekten konuştuğunu ve halkın hiçbir biçim görmediğini söyler. Erkek veya kadın biçiminde bir suret yapma yasağını bu karşılaşmaya bağlar. Tanah’ta Haşem’in kurtarması, duayı işitmesi ve hüküm vermesi gerçek eylemlerdir. Bu eylemleri anlatan el, kulak, göz ve yüz sözlerinden Haşem’in fiziksel bedeni olduğu sonucunu çıkarmak, Tora’nın suret hakkında koyduğu sınırı aşar. (Yehezkel 1:26–28, Devarim 4:12–16)
Tanah kaynakları · Bamidbar 11:21–23 · Yeşaya 59:1–2 · Şemot 15:6, 16 · Tehilim 98:1–3 · Yeşaya 52:10 · Yeşaya 45:12 · Tehilim 34:16–17 · Divre Hayamim Bet 16:9 · Tehilim 17:8 · Tehilim 91:4 · Yeşaya 51:16 · Tehilim 18:8–9 · Bamidbar 6:24–26 · Tehilim 27:9 · Tehilim 31:17 · Tehilim 80:4 · Devarim 31:17–18 · Devarim 4:7 · Tehilim 145:18 · Yehezkel 1:26–28 · Bamidbar 11:23 · Devarim 4:12–16.
152. İddia: Başkohenin Kutsallar Kutsalı’nda kısa süre kalması sistemin eksikliğini gösterir
Kutsallar Kutsalı, Tapınağın en içteki ve en kutsal bölümüdür. Başkohen, yani kutsal hizmetin başındaki görevli, oraya istediği zaman giremez. Bu giriş kuralının ibadeti nasıl düzenlediğiyle, Haşem’in halkının duasını nasıl işittiği ayrı konulardır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Kutsallar Kutsalı, Tapınağın en içteki ve en kutsal bölümüdür. Başkohen, yani kutsal hizmetin başındaki görevli, oraya istediği zaman giremez. Bu giriş kuralının ibadeti nasıl düzenlediğiyle, Haşem’in halkının duasını nasıl işittiği ayrı konulardır.
Bu yorumu savunan Hristiyanlar, başkohenin kendisi ve halk için kan sunmasını, Kutsallar Kutsalı’na yalnız yılın bir gününde girmesini ve içeride kalamamasını bir eksiklik olarak görürler. Onlara göre bu sınırlar, insanların Tanrı’ya daha yakın olabilmesi için daha üstün bir aracının gerektiğini gösterir. İsa’nın bu engeli kaldırdığını savunurlar.
Tanah’ın Cevabı:
Vayikra 16:1–2, Aharon’un en kutsal bölüme istediği zaman girmemesini emreder. Nadav ile Avihu’nun ölümünün ardından verilen bu sınırın gerekçesi de açıklanır: Tanrı, kaporetin üzerinde bulutta görünecektir. Kaporet, antlaşma sandığının kapağıdır. Tanrı, halkın kendisine nasıl yaklaşacağını ve başkohenin ne zaman içeri gireceğini kendisi belirlemiştir.
Vayikra 16:2’de Aharon’a וְאַל־יָבֹא בְכָל־עֵת אֶל־הַקֹּדֶשׁ מִבֵּית לַפָּרֹכֶת אֶל־פְּנֵי הַכַּפֹּרֶת אֲשֶׁר עַל־הָאָרֹן וְלֹא יָמוּת denir: “Perdenin içindeki, sandığın üzerindeki kaporetin önündeki kutsal yere her zaman girmesin, yoksa ölür.” Be-khol et (בְכָל־עֵת), “her zaman” demektir. Bu hüküm, girişin isteğe bağlı olmadığını ve Tanrı’nın belirlediği ritüel şartlarla yapılacağını anlatır.
Ayette “yalnız belirli dakika kalabilir” biçiminde sayısal bir zaman sınırı konulmamıştır. Giriş kuralı, kutsal hizmetin nasıl yapılacağını belirler. Dua eden kişinin Tanrı’ya ulaşamayacağını söylemez.
Kutsal bölümde geçirilen vaktin anlamını girişte yapılan işler belirler. Tütsü, örtüyü kaplayacak bir bulut oluşturur. Ardından kohen boğanın ve halkın tekesinin kanıyla arındırma işini tamamlar. 16:16, bu işlemin neden yapıldığını da söyler. Kutsal yer, aralarında bulunduğu halkın kirliliklerinden ve ihlallerinden arındırılır. Tora, arınmanın hangi görevler yerine getirildiğinde sağlanacağını açıkça belirler. (Vayikra 16:11–17).
Vayikra 16:3–19, başkohenin giysilerini, arınmasını, buhuru ve sunuları düzenler. 16:29–34 hizmetin her yıl yapılacağını söyler. Ayetler içeri girişin şartlarını verir; içeride yalnız belirli dakika kalabileceği gibi bir süre koymaz. Bir odanın girişinin sınırlandırılması, Haşem’in insanları bağışlayamayacağı anlamına gelmez.
Vayikra 16:2 ve 16:17, başkohenin Kutsallar Kutsalı’na giriş yetkisini ve halk için yapılan hizmeti düzenler. Yehezkel 45’te gelecekteki arınma ve kurban hizmetlerinin bildirilmesi de aynı ayrımı sürdürür: Kutsal hizmetin sınırları Tanrı’nın buyruğunun parçalarıdır; o buyruğun iptal gerekçesi değildir.
Devarim 4:7, Tanrı’nın İsrael’e kendisine yakardığında yakın olduğunu bildirir. Melahim Alef 8:27–30’da Şelomo, göklerin bile Tanrı’yı içine alamayacağını söyler. Haşem’den halkın duasını göklerden işitmesini ve halkı bağışlamasını ister. Hristiyanların başkohenin kutsal odaya yalnız belirli şartlarda girmesini Tora’nın Tanrı’ya yakınlık sağlayamadığına kanıt yapmaları, Tanrı’nın ibadet düzeniyle dua ve bağışlanma vaadini birbirine karıştırır.
Devarim 4:7’de כִּי מִי־גוֹי גָּדוֹל אֲשֶׁר־לוֹ אֱלֹהִים קְרֹבִים אֵלָיו כַּיהוָה אֱלֹהֵינוּ בְּכָל־קָרְאֵנוּ אֵלָיו, “Hangi büyük ulusun Tanrısı, bizim Tanrımız Haşem’in O’na her seslenişimizde bize yakın olduğu kadar yakındır?” denir. Bu söz, Tanrı’nın İsrael’in çağrısına yakınlığını kutsal bölüme yalnız başkohenin girmesine bağlı kılmaz. I Melahim 8:30’da da Tanrı’nın göklerden işitmesi ve bağışlaması için dua edilir. Böylece kutsal bölüme giriş için verilen kurallar sürerken halk da dua edip Haşem’den merhamet dileyebilir.
Fiziksel kutsal bölüme giriş ile Tanrı’nın duayı işitmesi ayrı konulardır. Şelomo, Tapınak’ı adarken göklerin bile Tanrı’yı içine alamayacağını söyler. Ardından Tanrı’dan, halkın duasını göklerdeki yerinden işitmesini ve bağışlamasını ister. Haşem’in yakınlığı başkohenin o odada kalmasına bağlı değildir. Bu giriş kuralından, İsa’nın kaldırması gereken bir engel olduğu sonucu çıkmaz. Melahim Alef 8:27–30.
Tanah kaynakları: Vayikra 16:1–34; Devarim 4:7; I Melahim 8:27–30; Yehezkel 45:15–22.
195. İddia: Dünya çapındaki Hristiyanlık Yeşaya 49’daki uluslara ışık kehanetini gerçekleştirir
Yeşaya 49’da Tanrı, kuluna hem İsrael’i toplama hem de uluslara ışık olma görevi verir. Bu iki görev aynı konuşmada yer alır. Bir dinin dünyaya yayılmasının bu sözleri karşılayıp karşılamadığına bakmak için, ayetin her iki görevden ne anladığını görmek gerekir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Yeşaya 49’da Tanrı, kuluna hem İsrael’i toplama hem de uluslara ışık olma görevi verir. Bu iki görev aynı konuşmada yer alır. Bir dinin dünyaya yayılmasının bu sözleri karşılayıp karşılamadığına bakmak için, ayetin her iki görevden ne anladığını görmek gerekir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yeşaya 49’daki kulun Maşiah olduğunu ve İsrael’den beklediği karşılığı bulamadığını söylerler. Onlara göre bunun üzerine kul uluslara ışık olarak gönderilmiştir. Hristiyanlığın dünyaya yayılmasını, İsa’nın bu görevi tamamladığına kanıt sayarlar.
Tanah’ın Cevabı:
Yeşaya 49:6, kulun uluslara ışık olmasından söz eder. Aynı ayet, Yaakov’un kabilelerinin ayağa kaldırılmasını ve İsrael’den sağ kalanların geri getirilmesini de bildirir. Hristiyanlık geniş bir coğrafyaya yayılmıştır. Ayetteki görevlerin yerine geldiğini göstermek için İsrael’in geri getirilip getirilmediğine de bakılır.
Bölümün üçüncü ayetinde Tanrı kula עַבְדִּי־אָתָּה יִשְׂרָאֵל אֲשֶׁר־בְּךָ אֶתְפָּאָר, “Sen kulumsun, İsrael; seninle yüceleceğim” der. 49:5–6’da ise kulun Yaakov’u geri getirmesi ve İsrael’i toplaması anlatılır.
Kulun İsrael diye adlandırılması ile İsrael’i toplamakla görevlendirilmesi birlikte açıklanmalıdır. Bazı yorumcular burada halk adına hareket eden sadık bir kul görür. Bazıları ise görevi bir peygamberle veya halkın başka bir temsilcisiyle ilişkilendirir.
49:6’da לְהָקִים אֶת־שִׁבְטֵי יַעֲקֹב וּנְצוּרֵי יִשְׂרָאֵל לְהָשִׁיב, “Yaakov’un kabilelerini ayağa kaldırmak ve İsrael’in korunmuş olanlarını geri getirmek” denir. Ardından וּנְתַתִּיךָ לְאוֹר גּוֹיִם לִהְיוֹת יְשׁוּעָתִי עַד־קְצֵה הָאָרֶץ, “Seni uluslara ışık yapacağım; kurtuluşum yeryüzünün ucuna kadar ulaşsın” sözü gelir. Yeşuati, “benim kurtuluşum” demektir. Ayette konuşan Tanrı, kendi kurtarışının yeryüzünün ucuna kadar ulaşacağını söyler. Bu söz İsa’nın adı olarak kullanılmaz.
Raşi, bölümün konuşanını peygamberlikle ilişkilendirir ve uluslara ışık sözünü kurtuluş haberinin duyurulması üzerinden açıklar. Bu, kulun kimliği hakkında bir Yahudi yorumudur. Ayet, İsrael’in geri getirilmesiyle uluslara ulaşan kurtuluşu aynı görev içinde anlatır. Bu görevi üstlenen kişi olarak İsa’nın adı geçmez.
Yeşaya 49:8–9 ülkenin yeniden kurulmasını ve tutsakların serbest bırakılmasını anlatır. 60:1–4’te uluslar Siyon’un ışığına gelirken oğulları ve kızları da uzaktan toplanır. Devarim 4:6–8’de İsrael’in Tora’yı yaşaması ulusların gözünde bilgelik olarak görülür.
Yeşaya 2:2–4’te uluslar Siyon’dan Tora öğrenir ve artık savaş öğrenmez. Zekeriya 8:20–23’te halklar Yeruşalayim’de Tanrı’yı arar ve İsrael’le birlikte olduğunu söyler. Peygamberler, ulusların Tora öğrenmesini, savaşı bırakmasını ve Yeruşalayim’de Tanrı’yı aramasını anlatırlar. Bir kişinin adının veya dini bir mesajın yayılması, bu olayların gerçekleştiğini göstermez.
İsa hakkında haberin farklı halklara ulaşması ile Yeşaya 49’daki kulun kimliği ve bütün görevlerinin gerçekleşmesi ayrı sorulardır. Ayetin “uluslara ışık” sözünü, aynı cümledeki İsrael’in geri getirilmesi görevinden ayırmak ayette kula verilen görevin bir kısmını dışarıda bırakır. Hristiyanlığın yayılması, Yeşaya’nın aynı kula verdiği bu görevlerin gerçekleştiğine veya kulun İsa olduğuna kanıt olamaz.
Tanah kaynakları: Yeşaya 49:1–9; Yeşaya 2:2–4, 11:9–12 ve 60:1–4; Devarim 4:6–8; Zekeriya 8:20–23. Yorum: Raşi, Yeşaya 49:1 ve 49:6.
