Misyoner İddiaları Arşivi

3 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

21. İddia: İsa’nın ölümü insanların bağışlanmasının zorunlu korbanıdır

Birinin işlediği suç başkalarına zarar verebilir. Suçun kime ait olduğu ve kimin o suçtan sorumlu tutulduğu ise ayrı bir sorudur. Yehezkel bunu aynı ailenin üç kuşağını anlatarak açıklar.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Birinin işlediği suç başkalarına zarar verebilir. Suçun kime ait olduğu ve kimin o suçtan sorumlu tutulduğu ise ayrı bir sorudur. Yehezkel bunu aynı ailenin üç kuşağını anlatarak açıklar.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’nın son kurban olarak ölmesini geçmişte ve gelecekte işlenen bütün günahların bağışlanmasının şartı sayarlar. Tövbe eden kişinin bağışlanmasını da bu ölüme bağlarlar. Onlara göre İsa hiç suç işlemediği halde başkalarının hak ettiği cezayı gönüllü olarak üstlendi ve onun doğruluğu kendisine inananlara sayıldı. Tora’daki sunular ile Yeşaya 53’ü bu öğretinin dayanağı olarak gösterirler.

Tanah’ın Cevabı:

Yehezkel, aynı aileden üç insanın hayatını anlatır. Doğru yaşayan babanın oğlu zorbalık yapar. Oğul, babasının doğruluğuyla kurtulmaz. Torun ise babasının yaptıklarını görür ve onun yolunu izlemez. Babasının suçu ona yüklenmez. Her insan kendi eyleminden sorumludur. Kötülük yapan kişi yolunu değiştirip Haşem’in hükümlerini yerine getirir ve adaletli davranırsa yaşayacaktır. Geçmiş suçları artık ona karşı anılmaz. Doğru yaşayan kişi kötülüğe döndüğünde ise daha önce yaptığı iyilikler onu korumaz. Bu örneklerde Haşem, her insanı kendi eylemi ve dönüşü üzerinden yargılar.

Yehezkel aynı ayette, “doğrunun doğruluğu onun üzerinde, kötünün kötülüğü de onun üzerinde olacaktır” der. İbranice metinde her iki cümlenin sonunda עָלָיו תִּהְיֶה (alav tiye), yani “onun üzerinde olacaktır” ifadesi bulunur. Akedat Yitshak, Yehezkel’in sözlerini açıklarken baba ile oğlun her birinin ayrı bir nefeş, yani can olduğunu ve birinin diğerinin suçu nedeniyle cezalandırılmadığını söyler. (Yehezkel 18:20–23, 18:5–24)

Tora, bu ölçüyü mahkeme için de koyar. Baba çocuğunun, çocuk da babasının suçu yüzünden öldürülemez. Sanhedrin’de ayetin sonundaki “herkes kendi günahı yüzünden öldürülecektir” sözü, bu kişisel sorumluluğu zaten bildiren hüküm olarak ele alınır. Yeremya’da aynı ilke yeni antlaşma vaadinin hemen öncesinde ekşi üzüm örneğiyle anlatılır. Ekşi üzümü yiyenin kendi dişleri kamaşır. Her insan kendi suçu yüzünden ölür.

Bir baba ailenin bütün parasını harcadığında çocukları yoksul kalabilir. Yoksulluğun yükü onlara da düşer, parayı harcayan kişi ise babadır. İsa’nın ahlaken suçlu sayılmadan başkalarının cezasını taşıdığı savı da Yehezkel’in verdiği cevabı değiştirmez. Peygamber, kimin suçlu olduğunu anlattıktan sonra kimin yaşayacağını da belirler. Kötülüğünü bırakıp doğru yaşamaya başlayan insan yaşar. Çünkü kendi tuttuğu yol değişmiştir. (Devarim 24:16, Yeremya 31:29–30, Yehezkel 18:20–24)

Yeremya’nın, David’in soyundan gelecek krala verdiği “Haşem doğruluğumuzdur” adı da bu ölçüyü kaldırmaz. Kral ülkede adaleti sağlayacak, halk onun günlerinde güven içinde yaşayacaktır. Aynı ad daha sonra Yeruşalayim için de kullanılır. Şehrin insanlara verebileceği kişisel bir doğruluğu yoktur. Ad, adaletin ve kurtuluşun kaynağını gösterir. Yeşaya’da suçları silen Haşem’dir. Tehilim, İsrael’in bütün suçlarından kurtuluşunu O’nun merhametine bağlar. (Yeremya 23:5–6, 33:15–16, Yeşaya 43:25, Tehilim 130:7–8)

Yom Kippur’da, yani Kefaret Günü’nde, Aharon, İsrael’in suçlarını canlı keçinin başı üzerinde itiraf eder. Keçi suçları taşıyarak ıssız yere gönderilir. Burada suçların taşınması, Haşem’in belirli bir hayvanla ve belirli bir günde buyurduğu ibadettir. Ayette anlatılan işlem, keçinin canlı olarak uzaklaştırılmasıdır. Buradan bir insanın başkalarının cezasını çekmek üzere öldürülmesi gerektiği sonucuna varılamaz. Aynı Tora, kanın sunakta kefaret için verildiğini ve iki kuşa gücü yetmeyen kişinin belirli suçlar için ince un sunarak bağışlanacağını söyler. Unun hayvan sunularının da getirildiği sunakta yakılması, yoksula verilmiş hükme yeni bir şart eklemez. (Vayikra 16:20–22, 17:11, 5:11–13)

Kişinin kendi günahıyla kendi sunusu arasındaki bağ, Mişna Keritot’ta somut bir hükümle gösterilir. Bir insan kendi günahı için bir hatat, yani günah sunusu ayırır ve ölürse, oğlu aynı hayvanı kendi günahı için getiremez. Kişi kendi ayırdığı hayvanı bile bir suçtan başka bir suça aktaramaz. Rambam, oğlun babası için ayrılan hayvanı kendi günahı için sunamayacağını özellikle açıklar. Aynı ailede bulunmak veya aynı türden bir günah işlemek, bir kişi için ayrılmış sunuyu diğerinin sunusuna dönüştürmez. Bu hüküm, Tora’nın belirli bir sunuya bağladığı kişiyi ve suçu korur. Sunuyu getiren insanın görevi de sürer: günahını kabul eder, gerektiğinde itirafta bulunur ve başkasına verdiği zararı telafi eder. Mişna Keritot 6:7; Rambam, Mişna açıklaması

Rabbinik kaynaklarda “tsadiklerin ölümü kefaret sağlar” sözü de bulunur. Tsadik, doğru ve erdemli kişidir. Moed Katan bu açıklamayı iki örnekle verir. Miryam’ın ölümü kızıl inekle ilgili bölümle, Aharon’un ölümü ise Tapınak hizmetini yürüten kohenlerin giysileriyle ilişkilendirilir. Burada bir kişinin ölümünün toplumla ilişkisi ele alınır. Gemara, toplumun belirli suçlarının Miryam’a veya Aaron’a aktarıldığını ve onların bu suçlardan dolayı cezalandırıldığını söylemez. Moed Katan 28a

Bu sözün nasıl anlaşılacağı da Yahudi kaynaklarında açıklanır. Midbar Şur, tsadikin ölümünün yaşayanları onun iyi yollarını sürdürmeye yöneltmesini vurgular. Şelah da ölümün insanları teşuvaya, yani günahtan dönmeye yöneltmesini ve bu dönüşün kefaretteki yerini anlatır.

Yaarot Devaş, midraştaki iki görüşü ayırır. Bir görüşte, çok erdemli bir kişi yaşarken diğer insanların onunla karşılaştırılması üzerinde durulur. Ölümünün ardından bu karşılaştırmanın değişmesi, kuşağın lehine değerlendirilir. Diğer görüşte ise ölüm yaşayanları tam bir dönüşe uyandırır ve kefaret bu teşuvayla ilişkilendirilir. Kefaret sözü teşuva, Yom Kippur, korban, yani sunu ve bazı durumlarda insanın kendi ölümü için de kullanılır. Her birinin işleyişi kendi bağlamında anlatılır. Bir insanın ölümünün toplum üzerinde etkili olabileceği söylenirken, başkasının kişisel suçunu üstlenip o suçun cezası olarak öldüğü şeklinde bir hüküm kurulmaz.

Bağışlanma yolu sürgündeki halka da açıktır. Şelomo, halkın suçunu kabul edip bütün yüreğiyle Haşem’e döndüğünde duasının işitilmesini ve bağışlanmasını ister. David ise kendi günahını kabul ettiğinde Natan’dan Haşem’in suçunu kaldırdığını işitir. Bu bağışlanmaların İsa’nın gelecekteki ölümüyle gerçekleştiği söylenirse önce İsa’nın ölümünün her bağışlanma için gerekli olduğu varsayılmış, sonra da Tanah’taki olaylar bu varsayıma göre açıklanmış olur. Şelomo bağışlanmayı Haşem’den ister. Divre HaYamim’de Haşem, alçalıp dua eden ve kötü yollarından dönen halkın günahını bağışlayacağını ve ülkesini iyileştireceğini bildirir. Ninova’da halkın kötülüğünden dönmesi üzerine ilan edilen felaket getirilmez; bağışlanma sözü ise doğrudan Yehezkel’de verilir. Natan da David’e onu bağışlayanın Haşem olduğunu söyler. (Divre HaYamim Bet 7:14, Yona 3:5–10) (Melahim Alef 8:46–50, Şemuel Bet 12:13)

Tora, sunu olarak getirilecek hayvanları, sunağı ve kohenin yapacağı işlemleri belirler. İsa’nın Roma yönetimi altında öldürülmesi bu şartları karşılamaz. Bir ölümün gönüllü olması, onu Haşem’in buyurduğu sunu yapmaz. Devarim, çocuklarını yakarak ilahlarına sunan halkların ibadet biçiminin Haşem’e uyarlanmasını yasaklar. Mika, insanın kendi suçu için ilk çocuğunu verme düşüncesini ele alır. Verilen cevap adaleti yerine getirmek, iyiliği sevmek ve Haşem’in önünde alçakgönüllülükle yürümektir. İnsan kendi yaşayışını düzeltmeye çağrılır. (Vayikra 1–7, Devarim 12:31, Mika 6:6–8)

Yeşaya 52:15’te krallar, hor gördükleri kulun yüceltilmesi karşısında susar. Yeşaya 53:4–6’da uluslar eskiden Haşem’in cezalandırdığını sandıkları kişinin, kendi isyanları yüzünden yara aldığını kabul eder. Kulun taşıdığı yük onların suçlarının meydana getirdiği acıdır. Eha 5:7 de aynı ayrımı gösterir. Çocuklar atalarının yaptıklarının sonuçlarını çeker, fakat suçu işleyenler atalardır.

Yeşaya 53:10–12’de kul için aşam imgesi, soy ve uzun ömür vaadi, suçları taşıma ve suçlular için yakarma birlikte yer alır. 53:11, kulun birçoklarını doğru kılmasını בְּדַעְתּוֹ (be-daato), yani bilgiyle ilişkilendirir. Yeşaya 2:2–4’te uluslar Haşem’in yollarını öğrenmek için Siyon’a yönelir. Zekeriya 8:23’te Tanrı’nın İsrael’le olduğunu duyup bir Yahudiye tutunurlar. Yeşaya 54:17 de kulların doğruluğunun Haşem’den geldiğini söyler. Uluslar Haşem’in kuluna ne yaptıklarını kavradıkça kendi yollarını değiştirebilirler. Bu, Yehezkel 18’deki hükmü yerine oturtur. Değişen hayat, kulun acısını gören ve kötülüğünden dönen insanın hayatıdır. İsa’nın ölümünü bütün çağlardaki bağışlanmanın şartı yapmak, hem Yeşaya’daki itirafı hem Yehezkel’deki dönüş hükmünü değiştirir. Yehezkel gelecekte de kohenlerin kutsal ile kutsal olmayanı ayırmayı öğreteceğini, Şabat ve bayramları gözeteceğini, günah, Pesah ve bayram sunularının arınma ve kefaret görevleri olacağını bildirir (44:23–24, 45:15–25).

Bir başkasının günah yüzünden acı çekmesi, o günahın sorumluluğunun ona geçtiğini göstermez. Yehezkel suçun onu işleyene ait olduğunu ve o kişinin kötülüğünü bıraktığında yaşayacağını bildirir. İsa’nın ölümünü herkes için zorunlu korban sayan iddia bu hükme aykırıdır.

Rabbinik açıklamalar: Sanhedrin 27b; Akedat Yitshak, Yehezkel 18 açıklaması; Mişna Keritot 6:7 ve Rambam’ın açıklaması; Moed Katan 28a; Midbar Şur, tsadiklerin ölümüne ilişkin açıklama; Şelah, Ahare Mot; Yaarot Devaş I, midraş açıklaması.

Tanah kaynakları: Yehezkel 18:20–24; Devarim 24:16 ve 12:31; Yeremya 31:29–30 (Mechon Mamre’de 31:28–29), 23:5–6 ve 33:15–16; Yeşaya 43:25 ve 53:10–12; Tehilim 130:7–8; Vayikra 1–7, 5:11–13, 16:20–22 ve 17:11; Melahim Alef 8:46–50; Şemuel Bet 12:13; Mika 6:6–8; Yehezkel 45:15–25. Özgün metin karşılaştırması: Vayikra 5:11–13. Yeşaya 53:11 · 2:2–4 · 54:17 · Yehezkel 44:23–24

Bu iddianın sayfası

39. İddia: Suçsuz insanın ölümü günahkarların bağışlanmasının zorunlu yoludur

Bir suçun cezasını kimin çekeceğiyle, suçunu bırakıp dönen kişinin nasıl bağışlanacağı birbirine bağlı iki sorudur. Yehezkel bu soruları, aynı ailenin farklı yollar izleyen üç kuşağı üzerinden ele alır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bir suçun cezasını kimin çekeceğiyle, suçunu bırakıp dönen kişinin nasıl bağışlanacağı birbirine bağlı iki sorudur. Yehezkel bu soruları, aynı ailenin farklı yollar izleyen üç kuşağı üzerinden ele alır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, günahın ölüm gerektirdiğini ve günahkarın ancak kusursuz bir insan onun uğruna ölürse bağışlanabileceğini söylerler. İsa’nın bu suçları işlemediğini kabul ederler. Bir açıklamada onun cezanın sonuçlarını gönüllü olarak üstlendiğini, diğerinde ise günahkarları temsil ederek onları ölümden kurtardığını savunurlar. Her iki açıklamada da tövbe edenlerin bağışlanması İsa’nın ölümüne dayanır.

Tanah’ın Cevabı:

Yehezkel 18, suçun karşılığını ve suçtan dönüş yolunu birlikte verir. Önce doğru bir baba, ardından onun kötülük yapan oğlu, sonra da babasının yanlışlarını görüp onlardan uzak duran torun anlatılır. Her biri kendi davranışıyla değerlendirilir. Varılan hüküm açıktır: “Günah işleyen kişi ölecektir. Oğul babasının suçunu, baba oğlunun suçunu taşımayacaktır” (18:20). Doğru yaşayan oğlun, kötü babasının cezasını çekmesi istenmez. Babanın kötülüğü de oğlunun doğruluğuyla kendiliğinden silinmez.

Fakat günahkarın önünde kapanmış bir yol yoktur. Haşem, kötülüğünü bırakan, hükümlerine uyan ve adaletle yaşayan kişinin yaşayacağını söyler. O kişinin eski suçları artık ona karşı anılmayacaktır (18:21–22). Burada geçmişi kusursuz birinden söz edilmez; suç işlemiş ve yönünü değiştirmiş birinden söz edilir. “Kötünün ölümünden hoşnut olur muyum? Yolundan dönüp yaşamasını istemez miyim?” sorusu da bu hükmü tamamlar (18:23). Günahın ciddiyeti, her durumda birinin mutlaka öldürülmesi gerektiği anlamına gelmez. Aynı Haşem, hem suçu yargılar hem dönen kişiye yaşam vaat eder.

İnsan mahkemeleri için verilen Devarim 24:16 hükmünde de babalar çocuklarının, çocuklar babalarının suçu yüzünden öldürülemez; herkes kendi suçundan sorumludur. Yehezkel bu ilkeyi Haşem’in yargısı ve tövbe içinde ele alır. Dolayısıyla kişisel sorumluluk, yalnız insan mahkemelerine ait olup Tanrı önünde geçersiz kalan bir kural değildir. Peygamberin ağzından aynı bağ kurulur: kişinin yaptığı kötülük, ondan dönüşü ve hakkında verilen hüküm.

Hristiyan savunusunda, İsa’nın başkalarının suçlarını gerçekten işlemiş sayılmadığı, yalnızca cezanın yükünü gönüllü olarak üstlendiği söylenir. Bu nedenle mesele yalnız suçu kimin işlediği değildir. Yehezkel de yalnız olayın failini tespit etmez; doğru oğlun babasının suçundan dolayı ölmeyeceğini, kötü babanın ise kendi kötülüğünden sorumlu olduğunu söyler (18:17–20). Ardından babaya açık olan tövbe yolunu gösterir. Bir insanın gönüllü temsilci olduğu ileri sürülerek bu hükme yeni bir istisna eklenecekse, o temsil yetkisinin Haşem tarafından verildiği gösterilmelidir. “Adalet bunu zorunlu kılar” denmesi yetmez; Haşem’in burada açıkladığı adalet, dönen suçlu için başka bir ölüm aramaz.

Para borcunu ödemekle bir suçun ölüm cezasını üstlenmek arasındaki fark da bu noktada önem kazanır. Bir baba oğlunun borcunu ödeyebilir, verdiği zararı gidermesine yardım edebilir veya onu kurtarmak için kendini tehlikeye atabilir. Bu eylemler, babanın oğlunun yerine ölüm cezasına çarptırılmasına kendiliğinden yetki vermez. Başkasına yardım etmek, onun kötülüğünden zarar görmek ve onun cezasını hukuken üstlenmek ayrı ilişkilerdir. Birindeki gönüllülük, diğerinin Haşem tarafından emredildiğinin kanıtı olamaz.

Toplum hayatında bir kuşağın kötülüğünün sonraki kuşağa ağır sonuçlar bıraktığı da Tanah’ta açıkça yer alır. Eha 5:7’de ataların günah işlediği, onların artık bulunmadığı, yükü ise geride kalanların taşıdığı söylenir. Çevresindeki ayetler bu yükü somutlaştırır: yurt yabancıların eline geçmiştir, insanlar yetim kalmış, suyu ve odunu bile bedelle alır olmuştur. Tehilim 44:18–27’de ise antlaşmaya bağlı kaldığını söyleyen topluluk, Haşem uğruna öldürüldüğünden yakınır (44:23). Bu acılar gerçektir; fakat iki metin de öldürülenlerin başkaları adına zorunlu bir günah sunusu olduğunu söylemez. Yaşanan felaket ile bağışlanmayı sağlayacağı ileri sürülen ölüm aynı şey değildir.

Bir kişinin başkaları adına hizmet etmesi de kendi sınırları içinde anlaşılır. Vayikra 16:20–22’de Aharon, halkın suçlarını canlı keçinin üzerinde itiraf eder; keçi bu suçları ıssız yere taşır. Suçların üzerine konması, metnin açık ifadesidir. Ancak bu işlemden, günah işleyenin yerine ahlaki sorumluluk taşıyan bir insanın ölmesi gerektiği sonucu çıkmaz. Emir, canlı keçinin gönderilmesidir. Temsilin bu biçimini Haşem belirlemiştir; insan kurbanına geçiş ise emirde bulunmayan yeni bir adımdır. Keçinin günahları taşıması, bütün temsil biçimlerinin aynı işleve sahip olduğu anlamına gelmez.

Şemot 32:30–33’te Moşe’nin halkı için duası, aracılıkla suçun sahibini değiştirmek arasındaki ayrımı gösterir. Moşe, halkın bağışlanmasını ister; bağışlanmayacaklarsa kendisinin de yazılmış kitaptan silinmesini diler. Cevap, “Bana karşı kim günah işlediyse onu kitabımdan sileceğim” olur. Moşe’nin halkına bağlılığı ve onlar için duası, onun suçlular yerine silinmesini gerektiren bir kurala dönüştürülmez. Yehezkel 14:12–20’de de ülkeye gelecek ağır yargılar içinde Noah, Daniel ve İyov’un doğruluğunun yalnız kendilerini kurtaracağı, oğullarını ve kızlarını kurtarmayacağı söylenir. Birinin doğruluğundan yararlanmanın, cezanın suçlu kişiden başka birine her durumda ve sınırsız olarak aktarılmasına izin verdiği iddiası bu hükme aykırıdır.

Doğru insanların ölümünün başkaları için kefaret sağlayabildiği de Yahudi kaynaklarında yer alır. Vayikra Rabba, Miriam’ın ölümünün kızıl inekle ilgili bölümden sonra anlatılmasını ve Aharon’un oğullarının ölümünün Yom Kippur hizmetiyle birlikte anılmasını ele alır. Bu yakınlıktan, doğru insanların ölümünün kefaret sağlayabildiği sonucunu çıkarır. Midraş böyle bir etkiyi anlatır; herkesin bağışlanması için bir insanın ölmesi gerektiğini söylemez. Vayikra Rabba 20:12

Bu etkinin nasıl anlaşılacağı farklı biçimlerde açıklanmıştır. Rav Avraam Yitshak Kook, doğru bir insanın kaybının yaşayanları onun iyi yollarını sürdürmeye yöneltmesini ele alır. Örneğin insanlar onun iyiliklerini kendi hayatlarında sürdürebilir veya Tora öğrenimine destek olabilir. Midbar Şur 36

Rabbi Yonatan Eybeschütz ise Yaarot Devaş’ta Midraş’taki açıklamalardan birini, sebebi doğal yollarla açıklanmayan ruhsal bir etki olarak anlatır. Başka bir açıklamada ise ölümün insanları teşuvaya yöneltmesi üzerinde durur. Bu farklı açıklamalar, yaşayanların dönüşünü veya Midraş’ta anlatılan etkiyi kendi içinde ele alır; Yehezkel’in günahkara gösterdiği dönüş yolunu başka bir insanın zorunlu ölümüne bağlamaz. Yaarot Devaş, birinci bölüm, 4. konuşma

Hristiyan savında tövbenin gerekli olduğu, fakat bağışlanmanın İsa’nın gelecekteki ölümü sayesinde gerçekleştiği ileri sürülür. Bu sav, Yehezkel’in sözlerinden çıkan bir açıklama değildir; önceden kabul edilen İsa öğretisinin bu sözlere eklenmesidir. Yehezkel, insanın hem doğru hem kötü yönde değişebilmesini ele alır ve Haşem’in herkesi kendi yollarına göre yargılayacağını söyler (18:24–32). “Günah ölüm getirir; öyleyse dönen kişinin yaşayabilmesi için başka bir insan ölmelidir” zincirinin ikinci adımı burada yoktur. Günahkarın hayatını koruyan, onun dönüşünü kabul eden Haşem’dir. Başkasının duası, fedakarlığı veya acısının insanlara yarar sağlamasıyla, her bağışlanma için günahsız bir insanın ölümünün zorunlu olması birbirine karıştırılamaz. Tanah’ın günahkara verdiği açık cevap, yolundan dönüp yaşamasıdır.

Tanah kaynakları: Yehezkel 18:1–23; 18:24–32; 14:12–20; Devarim 24:16; Eha 5:7; Tehilim 44:18–27, özellikle 44:23; Vayikra 16:20–22; Şemot 32:30–35. İbranice metin karşılaştırması: Şemot 32:32–33.

Bu iddianın sayfası

65. İddia: Yeşaya 53 bir kişinin başkalarının yasal günah cezasını üstlendiğini öğretir

Bir insanın suçu başkasına zarar verebilir. Suçtan zarar görmekle, suçluya verilen cezayı onun yerine çekmek aynı olay değildir. Yeşaya 53’te acı çeken kulun başkalarının suçlarını taşıması anlatılır. Tartışma, bu yükü taşımanın ne anlama geldiği üzerinedir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bir insanın suçu başkasına zarar verebilir. Suçtan zarar görmekle, suçluya verilen cezayı onun yerine çekmek aynı olay değildir. Yeşaya 53’te acı çeken kulun başkalarının suçlarını taşıması anlatılır. Tartışma, bu yükü taşımanın ne anlama geldiği üzerinedir.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, kulun suçları taşımasını, başkalarının hak ettiği cezayı gönüllü olarak üstlenmesi şeklinde anlarlar. Onlara göre günahsız Maşiah, yani Mesih İsa, günahkarların yerine cezalandırıldı ve ölümüyle onların bağışlanmasını sağladı. Kulun acısının başkalarına şifa getirmesini, suç sunusunu ve Yom Kippur’da, yani Kefaret Günü’nde başı üzerinde İsrael’in günahları itiraf edilen keçiyi aynı düşüncenin örnekleri olarak görürler.

Tanah’ın Cevabı:

Yeşaya 52:15’te krallar, yüceltilen kul karşısında susar. Önce, kulun acısını Haşem’in onu cezalandırması olarak görmüşlerdir. 53:4–5’te bu hükmü geri alırlar. “İsyanlarımız yüzünden yaralandı” derler. İbranice מִפְּשָׁעֵנוּ (mi-peşaenu) acının sebebini onların isyanlarına bağlar. “O yaralandı” ile “biz suç işledik” aynı cümlede farklı kişilere aittir.

Eha 5:7’de çocuklar, “Atalarımız günah işledi … onların suçlarını biz taşıdık” der. Eha ile Yeşaya 53:11 aynı סבל (saval), yani “yük taşımak” fiilini kullanır. Ataların yaptıkları çocukları yıkımın içinde bırakmıştır. Çocukların bu yükü taşıması onları eski suçların faili yapmaz. Yeşaya 53:6’da Haşem, ulusların günahlarının meydana getirdiği yükü kulun üzerinde toplar. 53:10, kulun ezilmesini Haşem’in tarihteki amacıyla ilişkilendirir. Tehilim 44:22–23’te de antlaşmaya bağlılığını sürdüren halk, Haşem uğruna öldürüldüğünü söyler. Bu acılar, suçun faili ile acıyı çekenin başka kişiler olabileceğini gösterir.

“Bereleriyle biz iyileştik” sözü de aynı itirafın parçasıdır. Hor gördükleri İsrael yüceltilince uluslar hem kendi zulümlerini hem de Haşem’in halkıyla bağını tanır. İyileşme bu değişimin sonucudur. Kulun yaraları, onlara yaptıklarının gerçeğini gösterir. Günahın bırakılması ve bağışlanma ise Yeşaya 55:7’de açıkça kötülüğü yapan kişinin Haşem’e dönüşüne bağlanır.

Kişisel sorumluluğu Haşem açıkça belirler. Yehezkel 18:20’de, “Oğul babanın suçunu taşımayacak, baba oğlun suçunu taşımayacaktır” denir. Doğru kişinin doğruluğu kendisine, kötünün kötülüğü de kendisine ait bırakılır. Hemen ardından, kötülüğünden dönüp Haşem’in hükümlerini yerine getiren kişinin yaşayacağı ve geçmiş suçlarının artık anılmayacağı söylenir. Bu, Haşem’in kendi yargısı ve bağışlama vaadidir. İnsanların vereceği ölüm cezaları için de Devarim 24:16’da herkesin kendi günahından ötürü öldürüleceği emredilir. Bir ailenin veya halkın ortak acısı, kişisel sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Gönüllü olarak başkasının yükünü üstlenmek de Haşem’in bu hükmüne tabidir. Moşe, Altın Buzağı’dan sonra halkın bağışlanmasını ister; bağışlanmayacaklarsa kendi adının da Haşem’in kitabından silinmesini diler. Kendini halkından ayırmadan onlar için yalvarmaktadır. Haşem’in cevabı, “Bana karşı kim günah işlediyse onu kitabımdan sileceğim” olur. Ardından Moşe’ye halkı götürme görevi verilir ve halkın günahının hesabının sorulacağı söylenir (Şemot 32:30–34). Moşe’nin kendisini ortaya koyması, suçlulara ait cezayı ona aktaran bir karar doğurmaz. Haşem kimin günah işlediğini esas alır. Yeşaya 53:12’deki kul da suçlular için aracılık eder. Aracılık, günahkarların bağışlanması için onların yanında durmaktır; bağışlama yetkisi Haşem’e aittir.

Talmud’un Sota 14a bölümü, Yeşaya 53:12’deki “birçoklarının günahını taşıdı” ve “suçlular için aracılık etti” sözlerini Moşe’ye uygular. Metin, onun Altın Buzağı günahı için kapara, yani günahın giderilmesiyle ilgili bir yarar sağladığını ve günah işleyenlerin tövbe etmesi için merhamet dilediğini söyler. Moşe halk için aracılık etmiştir; Şemot’un anlattığı olayda günahkarların yerine öldürülmemiştir.

Rabbi Yosef Albo, doğru bir insanın çektiği acının toplum için kapara olabileceğini anlatırken Yehezkel’in İsrael’in suçunu taşımasına ve Yeşaya’daki kula başvurur. Zohar, Pinehas bölümünde de bir uzvun acısının bütün bedene şifa getirmesi benzetmesiyle doğru kişinin acısı ve kuşağın kaparası arasında bağ kurulur; Yeşaya 53:5 bu bağlamda anılır. Bu kaynaklar, doğru kişinin acısının başkalarına yarar sağlaması düşüncesini açıkça içerir. Fakat bundan İsa’nın bütün insanların yerine cezalandırıldığı veya bağışlanmanın yalnız onun ölümüne bağlı olduğu sonucu çıkmaz.

Başkaları için sorumluluk taşımak, onlara göz kulak olma görevinden de doğabilir. Aharon ile oğullarının kutsal yer ve kohenlikle ilgili suçu taşıyacakları söylendiğinde, hemen ardından kutsal yerde kimin hangi hizmeti yapabileceğini gözetme görevi verilir (Bamidbar 18:1–7). Yehezkel 33:6–9’daki gözcü de tehlikeyi görüp halkı uyarmadığı için sorumlu tutulur. Günahkar kendi suçu yüzünden ölürken, gözcüye yapmadığı uyarının hesabı sorulur. Burada iki kişinin sorumluluğu açıkça korunur. Raşi de Yeşaya 53:11’deki yük taşıma sözünü açıklarken kohenlerin kutsal yerle ilgili sorumluluğunu örnek gösterir. Suçu önleme görevi verilen kişinin ihmali, suç işleyenin yerine masum birinin öldürülmesinden bambaşka bir şeydir.

Hristiyan yorumunda Vayikra 16’ya başvurulması ise belirli bir törene dayanır. Aharon iki elini canlı keçinin başına koyar, İsrael’in suçlarını onun üzerinde itiraf eder ve keçi bu suçları ıssız yere taşımak üzere gönderilir. Aynı gün, başka bir keçi kesilir ve kanı kutsal yere götürülür. Günahları taşıyan keçi için kullanılan sözler, öldürülen keçinin kanıyla yapılan işlemin yerine geçirilmez. Hristiyan savında bu iki hayvan İsa’nın ölümü ve dirildikten sonraki hayatı olarak birleştirilir. Fakat törende iki ayrı keçi vardır; gönderilen keçi daha önce öldürülüp diriltilmiş değildir. Bu eşleştirme, Tora’nın verdiği açıklamaya sonradan eklenir. Tora töreni Aharon’un ardından görev alacak kohenin sürdüreceğini ve İsrael’in günahları için her yıl yapılacağını açıkça emreder. İsa’nın ölümüyle bu görevin sona erdiği savı, aynı bölümün kuşaklar boyunca sürecek hükmüne aykırıdır.

Sununun mutlaka suçlunun ölüm cezasının başka bir canlıya çektirilmesi olduğu iddiasını da Tora’nın kendi hükmü çürütür. Vayikra 5:11–13’te kuş almaya gücü yetmeyen kişi, belirtilen günahlar için un getirir. Kutsal hizmette görevli olan kohen, un sunusunu Tora’nın buyurduğu biçimde sunar. Tora, suç işleyen kişinin bağışlanacağını söyler. Bu kişinin sunduğu unda ona ait ölüm cezasını çeken bir canlı yoktur. Sunakta başka sunuların bulunması da un sunusunu öldürülen bir hayvana dönüştürmez. Bağışlanma, Haşem’in belirlediği işlemin ardından açıkça vaat edilir. Hristiyan savında bu bağışlanma da gelecekteki İsa’nın ölümüne dayandırılır. Oysa Tora bağışlanmayı burada emrettiği sunuyla birlikte vaat eder. Gelecekteki bir insan ölümünü bu vaadin gizli şartı yapmak, Haşem’in verdiği hükme yeni bir koşul eklemektir.

Yeşaya 53:11, kulun birçoklarını doğru kılmasını בְּדַעְתּוֹ (be-daato), yani bilgiyle ilişkilendirir. “Onun bilgisiyle” veya “onu tanımakla” okunduğunda, ayette iyileşmeye yol açan şeyin anlamak olduğu görülür. 53:12’de kul suçlular için de yakar. Bilgiyle doğruya yöneltmek ve dua etmek, başka insanların doğruluğuna yardım eder. Yehezkel 18:20 ise kişinin işlediği suçun ve yaptığı doğruluğun kendisine ait olduğunu açıkça korur.

Tanah kaynakları: Yeşaya 53:4–12 ve 55:7; Eha 5:7; Tehilim 44:18–23; Yehezkel 18:20–23 ve 33:6–9; Devarim 24:16; Şemot 32:30–34 (Sefaria 32:30–33); Bamidbar 18:1–7 (Sefaria); Vayikra 16:7–10, 15–22, 29–34; Vayikra 5:11–13 (Sefaria). Tehilim’de ayet numaraları Masoretik metne göredir; “Senin uğruna…” sözü burada 44:23’tür. Yeşaya 53’te · 44:22 · 23

Bu iddianın sayfası