7 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
172. İddia: Mezmurlar 89 Maşiah’ın ulusları yargılayıp sonsuza dek hükmedeceğini bildirir
Tehilim 89, Tanrı’nın David’e ve onun soyuna verdiği sözü anlatır. David’in soyundan gelenlerin kuşaklar boyunca tahtta kalması bu sözün parçasıdır. Mezmur aynı zamanda bu krallığın ne duruma düştüğünü de anlatır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tehilim 89, Tanrı’nın David’e ve onun soyuna verdiği sözü anlatır. David’in soyundan gelenlerin kuşaklar boyunca tahtta kalması bu sözün parçasıdır. Mezmur aynı zamanda bu krallığın ne duruma düştüğünü de anlatır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tehilim 89’un Maşiah’ın ulusları yargılayacağını ve sonsuza dek hükmedeceğini bildirdiğini ileri sürerler. David’in soyuna verilen taht vaadini İsa’nın sonsuz hükmü olarak okurlar. Onlara göre İsa gökte hüküm sürerek bu vaadi gerçekleştirmiştir.
Tanah’ın Cevabı:
Tehilim 89, Tanrı’nın David’e verdiği soy ve krallık vaadini anlatır. Ulusların yargılanacağı iddiasına dayanak gösterilen ayetlerin konusu, David’le yapılan antlaşmadır. David’in soyuna verilen kalıcı vaat de tek başına Nasıralı İsa’yı tanımlamaz.
İddianın kaynağında “ulusları yargılayacak” sözü için Tehilim 89:3–5 gösterilir. Bu ayetler Tanrı’nın David’le yaptığı antlaşmadan ve David’in soyuyla tahtının sürmesinden söz eder. Ulusların yargılanması bu ayetlerde yer almaz. İbranice ve bazı Hristiyan baskılarındaki ayet numaraları bir sayı farklı olsa da gösterilen aralık iddiayı karşılamaz.
Masoretik 89:4–5’te כָּרַתִּי בְרִית לִבְחִירִי נִשְׁבַּעְתִּי לְדָוִד עַבְדִּי עַד־עוֹלָם אָכִין זַרְעֶךָ וּבָנִיתִי לְדֹר־וָדוֹר כִּסְאֲךָ denir: “Seçtiğimle antlaşma yaptım, kulum David’e yemin ettim. Soyunu sonsuza dek sürdüreceğim, tahtını kuşaktan kuşağa kuracağım.” Zar’akha “soyun”, le-dor va-dor ise “kuşaktan kuşağa” demektir.
David’in soyuna ve tahtına verilen kalıcı söz, Maşiah beklentisiyle ilişkilidir. İddiada sonsuz hüküm için ayrıca 89:35–37 gösterilir; bu bölüm de antlaşmanın bozulmamasından ve David’in soyunun sürmesinden söz eder. Hanedan, aynı aileden gelen ve birbirinin yerine geçen yöneticilerin soyudur. David’in hanedanının sürmesi için tahtta oturan kişinin hiç ölmemesi gerekmez. Ayetlerde verilen söz David’in soyuyla ilgilidir.
Şemuel Bet 7:12–16 da David’in soyunu ve krallığını anlatır. Tehilim 89:30–33’te oğulları Tora’yı terk ederse cezalandırılacakları, buna rağmen Tanrı’nın bağlılığını bütünüyle kaldırmayacağı söylenir.
Mezmur, vaadin ardından hanedanın yaşadığı krizi de anlatır. 89:39’da Tanrı’nın meshedilmişine öfkelendiğinden, 89:45’te tahtın yere indirildiğinden yakınılır. Şair, kralın ağır yenilgisini anlatırken Tanrı’nın kalıcı vaadine dayanır. Görünmez bir gök tahtından söz etmek, şairin yere indirildiğini söylediği tahtın ve yenilginin yerini tutmaz.
David soyundan gelecek doğru kralın görevleri peygamberlerde açıklanır: Yeremya 23:5–8 adaletli yönetimi ve İsrael’in güvenliğini, Yeşaya 11:1–12 barışı ve sürgünlerin toplanmasını bildirir. Bir kralın bu vaatleri yerine getirdiğini söylemek için halkın güvende yaşadığını, barışın kurulduğunu ve sürgündekilerin toplandığını göstermek gerekir. Tehilim 89, İsa’nın adını veya onun gökte hüküm sürerek bu vaatleri tamamladığını söylemez.
Tanah kaynakları: Tehilim 89, özellikle Masoretik 89:4–5, 30–33 ve 39–45; Şemuel Bet 7:12–16; Yeremya 23:5–8; Yeşaya 11:1–12.
174. İddia: Mezmurlar 89 Maşiah’ın fırtınayı sakinleştireceğini bildirir
Tehilim 89’da bir şair, denizin kabardığı ve dalgaların yükseldiği bir sahne anlatır. “Sen onları yatıştırırsın” diye birine seslenir. Bu sözün kime ait bir gücü anlattığını, şairin hemen önce kime seslendiği gösterir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tehilim 89’da bir şair, denizin kabardığı ve dalgaların yükseldiği bir sahne anlatır. “Sen onları yatıştırırsın” diye birine seslenir. Bu sözün kime ait bir gücü anlattığını, şairin hemen önce kime seslendiği gösterir.
Bu iddiayı savunan Hristiyanlar, Tehilim 89:10’daki dalgaları yatıştırma sözünü Maşiah’ın yapacağı bir mucize olarak yorumlarlar. Markos’ta İsa’nın fırtınayı dindirdiğinin anlatılmasını bu ayete bağlarlar. Onlara göre İsa, fırtınayı sakinleştirerek kehaneti gerçekleştirmiştir.
Tanah’ın Cevabı:
Tehilim 89:9–10 doğrudan Tanrı’ya yöneltilmiş bir övgüdür. “Orduların Tanrısı, senin gibi güçlü kim vardır?” sorusunun ardından “Denizin kabarmasına sen hükmedersin, yükselen dalgaları sen yatıştırırsın” denir. Şair, Tanrı’nın deniz üzerindeki egemenliğini anlatır.
Masoretik 89:10’un İbranicesi אַתָּה מוֹשֵׁל בְּגֵאוּת הַיָּם בְּשׂוֹא גַלָּיו אַתָּה תְשַׁבְּחֵם şeklindedir: “Sen denizin kabarışını yönetirsin. Dalgaları yükseldiğinde sen onları yatıştırırsın.” İki kez kullanılan atta, “sen”, önceki ayette adı geçen Tanrı’ya hitap eder. Sonraki ayet de O’nun Rahav’ı ezdiğini ve düşmanlarını dağıttığını söyler (89:11). Raşi, Rahav’ı Mısır ile ilişkilendirir.
Tehilim 107:23–30’da denizciler fırtınada Tanrı’ya yakarır ve O dalgaları sakinleştirir. Yona 1:4–16’da fırtınayı çıkaran da Tanrı’dır. Her iki anlatıda deniz üzerindeki güç Tanrı’ya aittir. Bu ayetler, gelecek Maşiah’ı bir fırtınayı dindirmesinden tanıyacağımızı söylemez.
Şemot 14:21–31’de Moşe elini uzatır ve denizi ayıran Tanrı’dır. Melahim Bet 2:8 ve 14’te Eliyahu ve Elişa’nın eliyle ırmağın nasıl ayrıldığı anlatılır. Bir insanın aracılığıyla olağanüstü bir olayın gerçekleşmesi, o insanın Tanrı olduğunu göstermez.
Markos 4:35–41’de İsa’nın fırtınayı sakinleştirdiği anlatılır. Her iki metinde de denizin sakinleşmesi anlatılır. Tehilim 89’da şair dalgaları yatıştıran Tanrı’ya seslenir. İki metinde de dalgaların yatışmasından söz edilmesi, bu övgüyü İsa’nın yapacağı bir mucizenin kehanetine dönüştürmez.
Tanah kaynakları: Tehilim 89:8–11, özellikle Masoretik 89:10; Tehilim 107:23–30; Yona 1:4–16; Şemot 14:21–31; Melahim Bet 2:8–14. Yorum: Raşi, Tehilim 89:10–11. Karşılaştırılan Hristiyan kaynakları: Markos 4:35–41. Masoretik 89:10, bazı Hristiyan çevirilerinde 89:9’dur.
50. İddia: Tanrı’nın oğlu unvanı, İsa’nın insan babası olmadan doğduğunu kanıtlar
Haşem, Tanah’ta David’in soyundan gelecek bir krala baba olacağını ve o kralın kendisine oğul olacağını söyler. Bu sözlerin bir doğumu mu, yoksa Haşem ile kral arasında kurulan bağı mı anlattığı, kralın kim olduğu ve anlatıda neler yaptığı üzerinden anlaşılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Haşem, Tanah’ta David’in soyundan gelecek bir krala baba olacağını ve o kralın kendisine oğul olacağını söyler. Bu sözlerin bir doğumu mu, yoksa Haşem ile kral arasında kurulan bağı mı anlattığı, kralın kim olduğu ve anlatıda neler yaptığı üzerinden anlaşılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, David’in soyundan gelecek kral için söylenen “Ben ona baba olacağım, o Bana oğul olacak” sözünü, Maşiah’ın, yani Mesih’in insan babası olmadan doğacağına kanıt sayarlar. Onlara göre İsa’nın David’le soy bağı annesinden, oğulluk bağı ise doğrudan Tanrı’dan gelir. Tehilim 2’deki “Bugün seni doğurdum” sözünü ve Yeşaya 7:14’ü de bu görüşe dayanak gösterirler. İsrael ve Şelomo için kullanılan “oğul” sözünü benzetme olarak okur, İsa’nın ise bir erkekle ilişki sonucu dünyaya gelmediğini ve bu yüzden oğulluğunun farklı olduğunu savunurlar.
Tanah’ın Cevabı:
Haşem’in “O Bana oğul olacak” dediği Şelomo, David ile Batşeva’nın oğludur. Şemuel Bet 12:24 onun doğumunu anne ve babasıyla birlikte anlatır. Divre HaYamim Alef 22:9–10 ise Şelomo’nun adını vererek Tapınağı yapacağını ve Haşem’in ona baba olacağını söyler. Aynı kişinin David’in oğlu olması ve Haşem tarafından oğul diye anılması, iki ilişkinin farklı olduğunu gösterir. Biri Şelomo’nun hangi anne ve babadan doğduğunu, diğeri Haşem’in ona nasıl davranacağını anlatır.
Şemuel Bet 7:12–14’te gelecek kral, David’in bedeninden çıkacak soyu olarak tanıtılır. Haşem onun krallığını sağlamlaştıracak ve ona baba olacaktır. İbranice söz şöyledir: אֲנִי אֶהְיֶה־לּוֹ לְאָב וְהוּא יִהְיֶה־לִּי לְבֵן — “Ben ona baba olacağım, o Bana oğul olacak.” Burada bir çocuğun nasıl dünyaya geleceği değil, Haşem ile kral arasındaki ilişki anlatılır.
Aynı bölüm, kralın suç işlemesi halinde terbiye edileceğini de söyler. Devarim 8:5’te benzer bir anlatım vardır: “Bir insan oğlunu nasıl terbiye ederse, Tanrın Haşem de seni öyle terbiye eder.” Babalık dili, yakınlıkla birlikte sorumluluğu ve eğitimi anlatır.
Bu dil yalnız krallar için kullanılmaz. Haşem “İsrael Benim oğlum, ilk doğanımdır” der ve Firavun’dan halkı serbest bırakmasını ister: “Bana hizmet etsin” (Şemot 4:22–23). Devarim 14:1–2’de İsraellilere Tanrıları Haşem’in çocukları oldukları söylenir ve seçilmiş, kutsal bir halk oldukları hatırlatılır. Hoşea 11:1–4 de Mısır’dan çağrılan İsrael’i sevilen, kendisine yürümek öğretilen bir çocuk gibi anlatır. İnsan anne ve babalardan doğmuş halk için kullanılan bu sözler, Haşem’le kurulan bağı ifade eder.
Tehilim 89:27–28’de kral Haşem’e “Sen benim Babamsın, Tanrım ve kurtuluşumun kayasısın” der. Haşem de onu “ilk doğan, yeryüzü krallarının en yücesi” yapacağını söyler. Burada ilk doğanlık, kralın hangi anne ve babadan doğduğunu değiştirmez; ona verilen üstün konumu anlatır. Şemot’ta halkın, bu mezmurda kralın ilk doğan diye anılması aynı yakınlık ve seçilmişlik dilinin örnekleridir.
Tehilim 2:6–9’da “doğurdum” sözcüğü gerçekten vardır. Önce “Ben kralımı kutsal dağım Siyon’a yerleştirdim” denir. Ardından kral kendisine verilen hükmü aktarır: “Sen Benim oğlumsun; bugün seni doğurdum.” Sonraki söz, ulusların ona miras verilmesidir. Sahne kralın göreve getirilmesi ve ona yetki verilmesi etrafında kurulur. Radak, “bugün” sözünü kralın başına yağ sürülerek kral olarak görevlendirildiği günle ilişkilendirir. Mezmurda bir kadının erkek olmadan gebe kalacağı söylenmez.
İsa’nın oğulluğunun Şelomo ve İsrael’inkinden farklı olduğu ileri sürülürse, bu farkın ayrıca gösterilmesi gerekir. “Tanrı’nın oğlu” ifadesi tek başına böyle bir farkı kanıtlamaz; çünkü Tanah aynı dili insan babaları bulunan Şelomo ve İsrael için kullanır.
Yeşaya 7:1–2, 10–16’da peygamber, Ahaz döneminde David evine bir işaret verir. Çocuk kötüyü reddedip iyiyi seçmeyi öğrenmeden önce Ahaz’ın korktuğu iki kralın ülkesinin terk edileceği söylenir. Çocuğun doğumu ve büyümesi bu tarihsel güvenceyle bağlantılıdır. Ayette Tanrı’nın çocuğun insan babasının yerini aldığı söylenmez.
Bakireden doğum iddiası David’in soyuna ilişkin yeni bir soru da doğurur. Matta’nın soy listesi David’den Yosef’e kadar ilerler ve Yosef’i Miryam’ın kocası olarak tanıtır. Aynı anlatı gebeliğin Yosef ile Miryam birlikte olmadan başladığını söyler. Liste, verdiği soy bağlarını Yosef’e kadar gösterir. Miryam’ın David’e uzanan soy zinciri bu listede yer almaz. Bu soy zinciriyle ilgili ayrı bir iddia, “Tanrı’nın oğlu” sözünden çıkarılamaz. Matta 1:1–18.
Şelomo örneği açıktır: David ile Batşeva’nın oğlu, Haşem’in de oğul diye andığı kraldır. “Oğul” unvanını İsa’nın insan babası olmadan doğduğuna kanıt saymak, Tanah’ın bu sözü nasıl kullandığını değiştirmektir.
Tanah kaynakları: Şemuel Bet 12:24 ve 7:12–14; Divre HaYamim Alef 22:9–10; Devarim 8:5; Şemot 4:22–23; Devarim 14:1–2; Hoşea 11:1–4; Tehilim 89:27–28 ve 2:6–9; Yeşaya 7:1–2, 10–16. Tora ayetlerinin özgün metinleri: Şemot 4:22–23; Devarim 14:1.
57. İddia: Tehilim 2’de ‘Bugün seni doğurdum’ fiziksel veya mucizevi doğumu anlatır
Tehilim, Tanah’taki dua ve ilahilerin kitabıdır. İkinci mezmurda Haşem bir kralı göreve getirir. Kral da kendisine “Bugün seni doğurdum” dendiğini aktarır. Bu sözün ne anlattığını anlamak için, söylendiği gün kralın başına ne geldiğine bakmak gerekir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tehilim, Tanah’taki dua ve ilahilerin kitabıdır. İkinci mezmurda Haşem bir kralı göreve getirir. Kral da kendisine “Bugün seni doğurdum” dendiğini aktarır. Bu sözün ne anlattığını anlamak için, söylendiği gün kralın başına ne geldiğine bakmak gerekir.
Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Tehilim 2:7’deki “Sen Benim oğlumsun; bugün seni doğurdum” sözünü, David’in soyuna verilen “Ben ona baba olacağım” vaadiyle birlikte okurlar. Bu iki sözden, Tanrı’nın Maşiah’ı, yani Mesih’i mucizevi biçimde dünyaya getireceği sonucunu çıkarırlar. Onlara göre bu vaat, İsa’nın insan babası olmadan doğmasıyla gerçekleşti.
Tanah’ın Cevabı:
Tehilim 2:2–9, hükümdarların Haşem’e ve O’nun meshedilmiş kralına karşı birleşmesiyle başlar. Meshetmek, göreve getirilen kişinin başına yağ sürmektir. Haşem “Ben kralımı kutsal dağım Siyon’a yerleştirdim” der. Ardından kral, kendisine verilen hükmü aktarır: “Sen Benim oğlumsun; bugün seni doğurdum.” Sonra uluslar ona miras, yeryüzünün uçları mülk olarak vaat edilir. Oğulluk sözü, kralın seçilmesi ve ona verilen yetkiyle birlikte anlatılır.
Radak, “bugün” sözünü David’in kral olarak görevlendirildiği günle ilişkilendirir. Ona göre o gün David, Haşem tarafından oğul olarak alınmış ve Tanrı’nın ruhu onun üzerine gelmiştir. Mezmur, kralın annesinin nasıl gebe kaldığını anlatmaz.
David’e verilen diğer vaat, baba-oğul sözünün kullanımını gösterir. Haşem, David’in ardından kendi soyundan bir kral çıkaracağını ve bu kralın O’nun adına Tapınak olarak kullanılacak bir ev yapacağını bildirir. “Ben ona baba olacağım, o Bana oğul olacak” der; yanlış yaptığında terbiye edileceğini de ekler (Şemuel Bet 7:12–14; 7:15–16).
Divre HaYamim Alef 22:9–10, Tapınağı yapacak oğlun adını verir: Şelomo. Şelomo’nun insan babası David’dir. Haşem’in ona oğul demesi, insan babası bulunmayan bir doğum anlamına gelmez.
Tehilim 89:27–28’de kral Haşem’e “Sen benim Babamsın, Tanrım ve kurtuluşumun kayasısın” der. Haşem de onu “ilk doğan, yeryüzü krallarının en yücesi” yapacağını söyler. Mezmur David’i seçilmiş kul olarak tanıtır ve ona verilen üstün konumu anlatır (Tehilim 89:20–30).
Bu aile dili halkın bütünü için de kullanılır. Şemot 4:22’de İsrael, Haşem’in ilk doğan oğlu diye adlandırılır. Devarim 14:1–2’de İsraellilere Haşem’in çocukları oldukları söylenir. Hoşea 2:1 ise daha önce “Halkım değilsiniz” denenlere “Yaşayan Tanrı’nın çocukları” deneceğini bildirir. Halkın anne babaları değişmez; anlatılan, Haşem’le ilişkisidir.
“Doğurmak” fiili de Tanah’ta bu ilişki için kullanılır. Devarim 32:18, İsrael’e “Seni doğuran Kaya’yı unuttun” der. Burada Tehilim 2:7’dekiyle aynı İbranice ילד kökü kullanılır. Bir halkın doğuşundan söz edilmesi, o halkın üyelerinin insan babaları olmadan doğduğu anlamına gelmez.
Tehilim 2 gelecekteki David kralına da uygulanabilir. Fakat krallığın yeryüzünün uçlarına uzanması veya vaadin Şelomo’nun ömrünü aşması, kralın nasıl dünyaya geldiğini söylemez. Şelomo örneği, baba-oğul sözünün insan babası bulunan bir krala uygulandığını gösterir.
7. ayetteki חֹק (hok) bir hükmü ifade eder. Kral, kendisine bildirilen bu hükmü aktarır. Önceki ayette Siyon’a yerleştirilmiş, sonraki ayette uluslar ona miras kılınmıştır. “Bugün seni doğurdum” sözü, tam bu iki krallık cümlesinin arasında yer alır. Ayetin işlevi, kralın Haşem’le bağını ve bu bağı taşıyan yetkinin başlangıcını bildirmektir. Tehilim 2:6–9.
Yeşaya 7:14 de bu oğulluk sözünün açıklaması olarak kullanılırsa iki ayet kendi cümleleri içinde sınanır. Tehilim’de “bugün” Siyon’a yerleştirilen kralın hükmüne, Yeşaya’da ise küçük çocuğun yaşı Ahaz’ın korktuğu iki kralın sonuna bağlanır. Bu iki metinde ne bir insan babasının yokluğu ne de bakire halde başlayan bir gebelik bildirilmektedir. İki ayrı metin bir araya getirildiğinde ikisinin de vermediği bir bilgi kendiliğinden ortaya çıkmaz. Yeşaya 7:14–16.
Bazı Hristiyan yorumlar “Bugün seni doğurdum” sözünü İsa’nın diriltilip yüceltilmesine, bazıları ise Oğul’un Tanrı’yla başlangıcı olmayan ilişkisine bağlar. Bunlar insan babası olmadan doğum iddiasından ayrı açıklamalardır. Mezmurda Haşem kralı seçer; kral O’ndan ister ve yetkisini O’ndan alır. Bu sahne, İsa’nın doğum biçimini bildirmez.
Tanah kaynakları: Tehilim 2:2–9; Şemuel Bet 7:12–16; Divre HaYamim Alef 22:9–10; Tehilim 89:20–30; Şemot 4:22 (özgün metin); Devarim 14:1–2; Devarim 32:18; Hoşea 2:1. Ayet numaraları Masoretik metne göredir; Tehilim 89:27–28 bazı çevirilerde 89:26–27, Hoşea 2:1 ise 1:10 olarak geçer.
58. İddia: ‘Tanrı’nın Oğlu’ tek bir ilahi kişiyi ifade eder
Tanah’ta Haşem bazen İsrael’in tamamına, bazen de bir krala “oğlum” diye seslenir. Aynı sözün hem bir halk hem de bir kişi için kullanılabilmesi, sözcüğün ne anlattığını anlamak için kime, hangi durumda söylendiğine bakmayı gerektirir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tanah’ta Haşem bazen İsrael’in tamamına, bazen de bir krala “oğlum” diye seslenir. Aynı sözün hem bir halk hem de bir kişi için kullanılabilmesi, sözcüğün ne anlattığını anlamak için kime, hangi durumda söylendiğine bakmayı gerektirir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tanah’ta İsrael’e ve krallara da Tanrı’nın oğulları dendiğini kabul ederler. Maşiah’ın, yani Mesih’in oğulluğunun ise yalnız ona özgü bir bağ olduğunu söylerler. David’in soyuna verilen baba ve oğul vaadini ve Tehilim 2’deki “Seni doğurdum” sözünü dayanak gösterirler. Bir Hristiyan yorumu bu bağı, İsa’nın bir insan anneden doğmasına rağmen insan babasının bulunmamasıyla açıklar. Üçleme öğretisinde ise İsa, Tanrı’nın ezeli, yani başlangıcı olmayan Oğlu olarak görülür.
Tanah’ın Cevabı:
Haşem “İsrael Benim oğlum, ilk doğanımdır” dediğinde, birçok aileden oluşan halkı tek bir oğul diye adlandırır (Şemot 4:22). Aynı halka “Siz Tanrınız Haşem’in çocuklarısınız” diye seslenilir ve seçilmiş halk olduğu söylenir (Devarim 14:1–2). Haşem’in halkıyla kurduğu bağ gerçektir; bu sözler halkın insan anne ve babalardan doğduğu gerçeğini değiştirmez.
Hoşea 2:1’de daha önce “Halkım değilsiniz” denilenlere “Yaşayan Tanrı’nın çocukları” deneceği bildirilir. Yeremya 31:9’da Haşem, “İsrael’e baba oldum; Efrayim Benim ilk doğanımdır” der. Oysa Efrayim, Menaşe’nin küçük kardeşidir; Yaakov kutsarken onu öne geçirir (Bereşit 48:14, 19–20). Efrayim daha sonra doğduğu halde ön sıraya konur. Yeremya’daki “ilk doğan” sözü, doğum sırasını değil, ona verilen önceliği anlatır.
Oğulluk sözü tek bir insan için de kullanılır. Haşem, David’in soyundan gelecek ve Tapınağı yapacak kral için “Ben ona baba olacağım, o Bana oğul olacak” der. Yanlış yaptığında onu terbiye edeceğini ve sevgisini ondan çekmeyeceğini ekler (Şemuel Bet 7:12–14; 7:15–16). Divre HaYamim Alef 22:9–10 aynı sözü Şelomo’ya uygular. Şelomo hem David’in oğludur hem Haşem tarafından oğul diye anılır.
Tehilim 2:6–8’de Siyon’a yerleştirilen kral “Sen Benim oğlumsun” sözünü duyar ve egemenliği Haşem’den ister. Tehilim 89:27–28’de de kral O’na “Babamsın, Tanrım” diye seslenir; Haşem onu yeryüzü krallarının en yücesi, yani “ilk doğan” yapacağını söyler.
Gelecekteki David kralının daha geniş bir egemenliğe sahip olması, bu sözlere kendiliğinden yeni bir doğum biçimi eklemez. İyov 1:6’da Haşem’in huzuruna gelen göksel varlıklar da “Tanrı oğulları” diye anılır. Aynı dilin halk, kral ve göksel varlıklar için kullanılması, onu tek bir kişinin değişmez kimlik adı olarak okumaya yeterli değildir.
Tehilim 2:12’de bazı çevirilerde “Oğul’u öpün” diye verilen ifadede kullanılan sözcük ayrıca ele alınmalıdır. Yedinci ayetteki “oğlum” ile on ikinci ayetteki בַר (bar) aynı kelime değildir. On ikinci ayetteki bar, bazı çevirilerde “oğul”, başka çevirilerde ise “saflık” ile ilişkilendirilir. Eski Grekçe çeviri “öğretiye sarılın” anlamında bir ifade kullanır. Sözü krala bağlılık olarak okumak da kralın Tanrı olduğunu göstermez.
Mezmurun 7. ayetinde Haşem’in krala hitabı בְּנִי אַתָּה (beni ata), “Sen Benim oğlumsun” şeklindedir. Kralın atanması önce 6. ayette, kendisine verilen hüküm 7. ayette, ulusların miras kılınması 8. ayette yer alır. Oğulluk, bir hükümdarın yetkisini Haşem’den aldığı bu düzenin parçasıdır. 12. ayetteki בַר kelimesinin nasıl çevrileceği, 7. ayetteki açık בְּנִי ifadesinin kullanımını değiştirmez. Tehilim 2:6–12.
Babasız doğum iddiası için Yeşaya 7:14, Şemuel Bet 7:14 ve Tehilim 2:7 birlikte kullanılır. Oysa Şemuel’deki oğulluk Şelomo’ya da uygulanır; Tehilim’deki söz krala verilen yetkiyle ilgilidir. Yeşaya 7:13–16’da ise çocuğun büyümesi Ahaz’ın korktuğu iki kralın sonuna bağlanır. Bu ayetlerin hiçbiri “Tanrı’nın oğlu” sözünü, insan babası bulunmayan veya Tanrı’yla aynı varlık olan tek bir kişiye özgü bir unvan olarak tanımlamaz.
Tanah kaynakları: Şemot 4:22 (özgün metin); Devarim 14:1–2 (14:1 özgün metin); Hoşea 2:1; Şemuel Bet 7:12–16; Divre HaYamim Alef 22:9–10; Tehilim 2:6–12 ve 89:27–28; Yeremya 31:9; Bereşit 48:14, 19–20 (48:14 özgün metin); İyov 1:6; Yeşaya 7:13–16. Yeremya’da Sefaria’nın numaralandırması kullanılmıştır; aynı cümle bazı İbranice baskılarda 31:8’dir. Hoşea 2:1 bazı çevirilerde 1:10, Tehilim 89:27–28 ise 89:26–27 olarak geçer.
154. İddia: Zekeriya 13:7’deki “bana yakın olan adam” kusursuz Maşiah’tır
Zekeriya 13’te Haşem, ‘bana yakın olan adam’ dediği çobanın vurulmasını bildirir. Çoban vurulur, koyunlar dağılır ve anlatı geride kalacak halka döner. Çobanın kim olduğu ve vurulmasının neye yol açtığı, kullanılan unvanla anlatının devamından ayrı ayrı incelenir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Zekeriya 13’te Haşem, ‘bana yakın olan adam’ dediği çobanın vurulmasını bildirir. Çoban vurulur, koyunlar dağılır ve anlatı geride kalacak halka döner. Çobanın kim olduğu ve vurulmasının neye yol açtığı, kullanılan unvanla anlatının devamından ayrı ayrı incelenir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Haşem’in ‘bana yakın olan adam’ dediği çobanın hiç günah işlememiş İsa olduğunu söylerler. Çobanın vurulmasını İsa’nın ölümüne bağlar, bu ölümün insanların günahları için kapara, yani kefaret sağlayacağının önceden bildirildiğini savunurlar.
Tanah’ın Cevabı:
Zekeriya 13:7’de Tanrı’ya yakın bir “adam” ve vurulacak “çoban” anlatılır. İbranice amit kelimesi Tora’da bir insanın yakını veya yurttaşı için de kullanılır: Vayikra 19:15 ve 25:17, kişinin yakınını adaletle gözetmesini emreder. Bu kelime “hiç günah işlememiş tanrısal kişi” anlamına gelen özel bir unvan değildir.
Zekeriya 13:7, חֶרֶב עוּרִי עַל־רֹעִי וְעַל־גֶּבֶר עֲמִיתִי נְאֻם יְהוָה צְבָאוֹת הַךְ אֶת־הָרֹעֶה וּתְפוּצֶיןָ הַצֹּאן der: “Kılıç, çobanıma ve benim yakınım olan adama karşı uyan, Haşem Tsevaot’un sözü; çobana vur, koyunlar dağılsın.” Gever amiti (גֶּבֶר עֲמִיתִי) ifadesindeki amit (עָמִית) yakınlık, yoldaşlık veya aynı topluluğa ait olmayı anlatan bir sözcüktür. Vayikra 19:15 ve 25:17’de aynı kök insanın kendi topluluğundaki yakını için kullanılır. Bu sözcük tek başına çobanın hiç günah işlemediğini, Tanrı’nın özüyle aynı olduğunu veya insan korbanı sayıldığını bildirmemektedir.
Zekeriya 13:7 çobanın vurulmasını ve koyunların dağılmasını anlatır. 13:8–9’da ülkedeki ağır yargı ve geride kalacak halkın Tanrı’ya dönmesi bildirilir. Çobanın öldürülmesi, sunakta yapılan günah kurbanı veya başka insanların suçunu hukuken silen kan hizmeti olarak tanımlanmaz. Kohelet 7:20, yeryüzünde hiç günah işlemeden yaşayan doğru insan olmadığını hatırlatır.
Zekeriya 9:9’daki kralın tsadik ve-noşa, yani doğru ve kurtuluşa ermiş diye anılması da aynı boşluğu doldurmaz. Üstelik aynı bölümde Tanrı’nın çobanı vurmasını emrettiği söylenir; fakat Tehilim 89:31–33’te David hanedanından gelen yöneticilerin yanlış davranabileceği açıkça kabul edilir.
Zekeriya’nın 'Tanrı’ya yakın adam' sözü İsa’nın adını taşımaz ve günahsız bir insanın bütün günahlar için kurban edilmesini emretmez. Bu sözden çıkarılan kefaret hükmü peygamberin anlatısında bulunmaz.
Çobanın vurulmasının hemen ardından koyunların dağılması, 13:8–9’da ise ağır yargıdan sonra kalan halkın arınması anlatılmaktadır. Bu devamda הוּא יִקְרָא בִשְׁמִי וַאֲנִי אֶעֱנֶה אֹתוֹ אָמַרְתִּי עַמִּי הוּא וְהוּא יֹאמַר יְהוָה אֱלֹהָי, “O, adımı anarak Bana seslenecek, Ben de ona cevap vereceğim; ‘O Benim halkımdır’ diyeceğim, o da ‘Haşem Tanrımdır’ diyecek” sözleri vardır.
Anlatının açıklanan sonucu, halkın Haşem’e seslenmesi ve Haşem’in ona “Benim halkım” diye karşılık vermesidir. Çobanın vurulması önemli bir olaydır, fakat sunakta sunulan günah kurbanının türü, kanı ve kohenin hizmeti burada belirtilmez. İsa’nın adı ve Roma çarmıhına ilişkin ayrıntılar da ayetin içinde yer almamaktadır.
Zekeriya 9:9’da kral için צַדִּיק וְנוֹשָׁע, tsadik ve-noşa denir. Tsadik, doğru kişiyi anlatır. Kohelet 7:20 ise iyilik yapıp hiç günah işlemeyen bir insan bulunmadığını söyler; dolayısıyla bu sözcük tek başına mutlak günahsızlık anlamına gelmez. Noşa ise kurtulma veya zafere ulaşma anlamıyla ilişkilidir; kralın ölerek başkalarının günahını bağışlatacağını söylemez. Çobanın ‘yakın’ diye anılmasından, onun kusursuz bir insan kurbanı olduğu sonucu çıkmaz. Zekeriya 9:9, Kohelet 7:20.
Tanah kaynakları: Zekeriya 13:7–9; Vayikra 19:15 ve 25:17; Kohelet 7:20; Tehilim 89:31–33.
46. İddia: Tehilim 110’daki “efendim” gökte bekleyen Maşiah’tır
Tehilim, Tanah’taki mezmurların, yani dua ve ilahilerin kitabıdır. 110. mezmurda Haşem, anlatıcının “efendim” dediği birine sağında oturmasını söyler. Tartışma, bu kişinin kim olduğu ve Haşem’in sağında oturmanın ne anlattığı üzerinedir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tehilim, Tanah’taki mezmurların, yani dua ve ilahilerin kitabıdır. 110. mezmurda Haşem, anlatıcının “efendim” dediği birine sağında oturmasını söyler. Tartışma, bu kişinin kim olduğu ve Haşem’in sağında oturmanın ne anlattığı üzerinedir.
Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, sözü söyleyen kişinin David, “efendim” diye andığı kişinin de kendi soyundan gelecek Maşiah, yani Mesih olduğunu söylerler. David’in kendi soyundan birine böyle seslenmesini, Maşiah’ın insandan üstün olduğuna kanıt sayarlar. “Sağımda otur” sözünü de Tanrı’nın yanında, gökte bulunmak olarak anlarlar. Onlara göre İsa ölüp dirildikten sonra göğe yükseldi ve düşmanları yenilinceye kadar orada bekliyor. Mezmurda vaat edilen zaferin onun ikinci gelişinde gerçekleşeceğini ve bütün bunların İsa’nın Tanrı olduğunu gösterdiğini savunurlar.
Tanah’ın Cevabı:
Tehilim 110’un ilk ayetinde şöyle denir: “Haşem’in efendime sözü: Sağımda otur; düşmanlarını ayaklarına tabure yapıncaya kadar.” Bu cümlede konuşan Haşem’dir. “Efendim” ise anlatıcının, Haşem’in seslendiği kişi için kullandığı hitaptır. Düşmanların ayak altına alınması, yenilip o kişinin yönetimi altına girmelerini anlatır. Sonraki ayetlerde o kişinin güç asasının Siyon’dan uzatılacağı ve düşmanları arasında yöneteceği söylenir (Tehilim 110:1–7).
“Efendime” diye çevrilen לַאדֹנִי (laadoni) bir saygı hitabıdır. Tanah bu sözcüğü insanlar için de kullanır. Bereşit 23:6’da Het oğulları Avraam’a “efendim” der ve onu aralarındaki Tanrı’nın bir önderi olarak anar. Birine bu şekilde seslenilmesi, onun Tanrı olduğunu göstermez.
Bir kralın yetkisi Tanah’ta çok yüksek ifadelerle anlatılabilir. Şelomo’nun kral oluşu, “Haşem’in tahtına oturdu” sözleriyle aktarılır (Divre HaYamim Alef 29:23). Şelomo yeryüzünde babası David’in yerine geçmiştir; tahtın Haşem’e ait diye anılması, ona verilen yönetim yetkisini gösterir.
David’in soyundan gelen bir kralın onurlandırılması da onun insan oluşunu değiştirmez. Şelomo tahta çıkınca David’in hizmetkarları, Şelomo’nun adının ve tahtının David’inkinden daha büyük olmasını diler. David de kendi gözleri önünde tahtına birini oturttuğu için Haşem’i över (Melahim Alef 1:47–48). Şelomo’nun tahtı babasınınkinden daha büyük olabilirse, bir kralın kendi soyundan gelen birine saygı göstermesi de onun Tanrı olduğunu göstermez. Mezmurun ilk ayeti, kendisine “efendim” denen kişinin David’in soyundan olduğunu ayrıca söylemez.
“Sağımda otur” sözü de Tanah’ın onur ve destek dili içinde okunmalıdır. Tehilim 16:8’de dua eden kişi, Haşem sağında olduğu için sarsılmayacağını söyler. Tehilim 109:31’de Haşem, yoksulu kurtarmak için onun sağında durur. Yeşaya 41:10’da Haşem İsrael’i doğruluk dolu sağıyla destekler. Bu ayetler yardımın ve korunmanın anlatımıdır. Tehilim 110:1 de “sağımda otur” der; “gökte otur” demez.
Mezmurun beşinci ayetinde Haşem bu kez hitap edilen kişinin sağındadır: “Efendi senin sağındadır; öfke gününde kralları ezer.” Buradaki אֲדֹנָי (Adonay), ilk ayette insana yöneltilen לַאדֹנִי biçiminden farklıdır. Türkçede iki hitap da “efendi” sözcüğüyle karşılanabilir. İbranice biçimler aynı değildir. İkinci ayetten başlayarak “senin asan”, “senin halkın” ve “sen kohensin” sözleriyle hitap edilen kişi aynı hükümdar olarak okunduğunda, Haşem onun yardımcısıdır. Beşinci ayetteki “Efendi”nin İsa, “sen”in ise Baba Tanrı olduğu yorumu, bu kişi değişimini metne dışarıdan getirir.
Tanah, Haşem’in desteğiyle yüceltilen bir kralı başka yerde de anlatır. Tehilim 89:21–28’de David Haşem’in kulu olarak anılır. Onu güçlendiren ve düşmanlarını ezen Haşem’dir; David’e yeryüzündeki krallardan üstün bir konum verilir. Yüksek makamı, insan ve kul oluşunu ortadan kaldırmaz.
Yahudi kaynaklarında Tehilim 110 farklı kişilere uygulanır. Nedarim 32b, mezmuru Avraam ve Malkitsedek’le ilişkilendirir. Bu açıklamada Malkitsedek, Avraam’ı Tanrı’dan önce kutsadığı için kohenlik Avraam’a verilir. Aggadat Bereşit de “sağımda otur” sözünü Avraam’a verilen onurla açıklar. Avraam’ın göğe yükseldiğine dair kayıt bulunmadığını söylemek, bu okumaları çürütmez; çünkü söze önce göğe yükseliş anlamı eklemek gerekir.
Midraş Tehilim ise gelecekte Maşiah’ın sağda, Avraam’ın solda oturtulacağını anlatır. Mezmurun Maşiah’a uygulanması, Maşiah’ın İsa olduğunu göstermez. Bu açıklama da İsa’nın ölüp dirildiği, göğe yükseldiği ve yüzyıllar sonra döneceği bir tarih anlatmaz.
“Düşmanlarını ayaklarına tabure yapıncaya kadar” sözünde vaat ile zafer arasında bir süre vardır. Fakat mezmur, bu sürenin başına İsa’nın ölümünü ve dirilişini, içine gökte bekleyişini, sonuna da ikinci gelişini yerleştirmez. Devamında Siyon’dan uzanan asa, düşmanların arasında yönetim, halkın gönüllü katılımı ve savaş anlatılır. Son ayette yoldaki dereden su içen ve başını kaldıran kişi görülür. Halkın gönüllü katılımını, önce İsa’yı reddedip daha sonra kabul etmesi diye açıklamak için mezmurun anlatmadığı bir olay dizisi eklenir.
Dördüncü ayetteki kohenlik sözü de kişiye İsa adını vermez. Bereşit 14:18–20’de Şalem kralı ve Yüce Tanrı’nın koheni Malkitsedek, Avraam’ı kutsar; Avraam da ona onda bir verir. İkisi ayrı kişilerdir. Tehilim’deki yemin, kutsal hizmet görevi olan kohenliğin sürekliliğini bildirir. Bu görev Haşem’e hizmet etmektir ve bu görevin yüksekliği kişiyi Tanrı yapmaz.
Bamidbar 18:1–7, sunak hizmetini Aharon’a ve oğullarına verir. Yehezkel 44:15–16 da gelecekte Tsadok soyundan Levili kohenlerin Haşem’e yaklaşıp sunu getireceğini söyler. Tehilim 110’u bu hizmetin kaldırıldığına kanıt göstermek, peygamberin gelecek için bildirdiği hizmetle çelişir.
Tehilim 110’da Haşem, kendisine bağlı kişiyi destekler ve düşmanlarına karşı ona zafer verir. Hristiyan iddiasının gerektirdiği İsa’nın kimliği, göğe yükselişi ve ikinci gelişi mezmurda yer almaz. Bu olayları önce kabul edip ardından “sağımda otur” sözünü onlar için kanıt göstermek, ayete kendi başına söylemediği bir öykü yükler.
Tanah kaynakları: Tehilim 110:1–7; Bereşit 23:6; Bereşit 14:18–20; Divre HaYamim Alef 29:23; Melahim Alef 1:47–48; Tehilim 16:8; Tehilim 109:31; Yeşaya 41:10; Tehilim 89:21–28; Bamidbar 18:1–7 (özgün metin); Yehezkel 44:15–16.
