2 iddia 3 ilgili makale Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
İddialar ve Cevaplar
56. İddia: Çocuğun adının İmmanuel olmaması sorun değildir çünkü bu yalnız unvandır
Yehuda kralı Ahaz, iki düşman kralın tehdidi altındayken Yeşaya bir çocuğun doğacağını ve adının İmmanuel olacağını söyledi. İmmanuel, “Tanrı bizimle” demektir. Bir adın taşıdığı mesaj, o adın kime ve hangi olay sırasında verildiğiyle birlikte okunur.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Yehuda kralı Ahaz, iki düşman kralın tehdidi altındayken Yeşaya bir çocuğun doğacağını ve adının İmmanuel olacağını söyledi. İmmanuel, “Tanrı bizimle” demektir. Bir adın taşıdığı mesaj, o adın kime ve hangi olay sırasında verildiğiyle birlikte okunur.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’nın günlük adının İmmanuel olmamasını bir engel saymazlar. Yeşaya 9’daki çocuk için “Harika Danışman”, “Güçlü Tanrı”, “Ebedi Baba” ve “Barış Prensi” gibi birden fazla ad veya unvan kullanıldığına dikkat çekerler. Onlara göre İmmanuel adı, İsa’nın kimliğini ve Tanrı’nın onun aracılığıyla insanlar arasında bulunmasını anlatır. İsa’yı Tanrı kabul eden öğretide bu söz, Tanrı’nın insan bedeninde bulunması olarak anlaşılır.
Tanah’ın Cevabı:
İmmanuel, “Tanrı bizimle” demektir. Yeşaya bu sözle düşmanların tasarısının neden boşa çıkacağını açıklar: “Bir söz söyleyin, gerçekleşmeyecek, çünkü Tanrı bizimle.” Ad, Haşem’in halkını yalnız bırakmayacağı güvencesini taşır. Sözü oluşturan cümle, çocuğun kimliğinden önce Haşem’in halkına ne yaptığını anlatır. Buradan adı taşıyan çocuğun Tanrı olduğu sonucu çıkmaz (Yeşaya 8:10).
Tanah’ta bir kişinin birden fazla adı bulunabilir. David’in oğluna Şelomo adı verilmiş, Natan aracılığıyla ona Yedidya, yani “Haşem’in sevgilisi” adı da konmuştur. Daniel’e Babil sarayında Belteşatsar denir (Şemuel Bet 12:24–25; Daniel 1:6–7). Bu örnekler, bir kişinin farklı adlarla da anılabildiğini gösterir. Ancak bir adın anlamını başka bir kişiye uygulamak, iki kişinin aynı olduğunu tek başına göstermez.
Bir adın mesaj taşıması ile gerçekten verilmiş olması da birlikte mümkündür. Hoşea’nın çocuklarına verilen Yizreel, Lo-Ruhama ve Lo-Ammi adları, İsrael’e yöneltilen yargı ve uyarıları anlatır (Hoşea 1:3–9). Yeşaya’nın oğlu Şear Yaşuv’un adı “Bir kalıntı dönecek”, diğer oğlu Maher Şalal Haş Baz’ın adı ise yaklaşan yağma anlamını taşır. Yeşaya, kendisinin ve çocuklarının İsrael için işaretler olduğunu söyler (Yeşaya 7:3–16; 8:3–18).
Hoşea 1’de Lo-Ammi adı İsrael’in duyduğu hükmü taşır. Yeşaya’da Şear Yaşuv ve Maher Şalal Haş Baz da aile içindeki gerçek adlar olarak bildirilen mesajla birlikte durur. İmmanuel’in anlam taşıması da ad olma işlevini kaldırmaz. Yeşaya 7:14, bir çocuğun doğmasıyla ona verilecek adı aynı cümlede bildirir. Hoşea 1:3–9 ve Yeşaya 7:14.
İmmanuel adı da doğum ve ad verme cümlesi içinde yer alır. Yeşaya, Ahaz’ın Aram Kralı Retsin ile İsrael Kralı Pekah’tan korktuğu sırada bir çocuğun doğacağını bildirir. Çocuk iyiyi kötüden ayırmayı öğrenmeden önce Ahaz’ın korktuğu iki kralın ülkesi terk edilecektir. Adın taşıdığı güvence, bu tarihsel olayla birlikte verilir (Yeşaya 7:14–16).
Tanrı hakkında bir cümle taşıyan başka insan adları da vardır. Daniel, “Tanrı benim yargıcımdır”; Eliyahu, “Tanrım Haşem’dir” anlamını taşır. Yeşaya ve Yehoşua adları da Haşem’in kurtarmasını anlatır. Eliyahu duasında Haşem’e, “Sen İsrael’de Tanrı’sın, ben de Senin kulunum” der. Adında Tanrı’ya yer vermesi, kendisini Tanrı yaptığı anlamına gelmez (Melahim Alef 18:36–37; Bamidbar 13:16).
Yeşaya 9:5–6’daki adlandırmalar, bir kişiye birden fazla ad veya niteleme verilebileceği savında kullanılır. Bu, Yeşaya 7’deki çocuğun kim olduğunu ayrıca göstermez. İmmanuel için verilen tarihsel bağ Ahaz’ın karşısındaki iki kral ve çocuğun büyüme süresidir. Yeşaya 9:5, birçok Hristiyan baskısında 9:6 olarak numaralanır.
İmmanuel’in ailesi konusunda farklı yorumlar vardır. Ayet çocuğun babasının adını vermez; bazı açıklamalar onu peygamberin ailesiyle, bazıları Ahaz’ın sarayı veya ailesiyle ilişkilendirir. Maher Şalal Haş Baz’la aynı çocuk olup olmadığı da tartışılır. Maher Şalal Haş Baz, Yeşaya’nın yaklaşan yağmayı bildiren adı taşıyan oğludur. Kimliği hakkındaki bu sorular, iki kralın sonuna bağlanan süreyi değiştirmez.
Masoretik ayette וְקָרָאת שְׁמוֹ ifadesi çocuğun adını koymayı aynı cümledeki genç kadınla ilişkilendirir. Büyük Yeşaya Parşömeni’nde וקרא biçimi bulunur. Eski Grekçe Yeşaya’nın καλέσεις biçimi “sen adını koyacaksın”, Matta’nın καλέσουσιν biçimi “onlar adını koyacaklar” demektir. Bu okumalar arasında ad koyan kişi değişebilir. Adın kendisi İmmanuel’dir. Yüzyıllar sonra doğan bir çocuğa aynı adın verildiği bu nüshalardan çıkmaz. Yeşaya 7:14 ve Grekçe Yeşaya 7.
Matta 1:21’de Yosef’e çocuğun adını İsa koyması söylenir. 1:25’te Yosef bu adı verir. 1:23’te ise İmmanuel adının anlamı aktarılır. Matta böylece anlatıda verilen kişi adıyla Yeşaya’dan aldığı sözün anlamını ayrı biçimde kullanır. Hristiyan yorumun “unvan” diye açıkladığı ilişki Matta’nın bu kullanımına aittir. Yeşaya’nın işaretinde ise adı alan çocuk, Ahaz’ın iki düşmanı ortadan kalkarken büyüyen çocuktur. Matta 1:21–25.
İmmanuel, Tanrı’nın halkıyla beraber olduğunu bildiren bir kişi adıdır. Yeşaya 8:10, sözün hangi güvenceyi taşıdığını açıklar. 7:16 ise o adı alan çocuğun yaşını iki kralın sonuyla birleştirir. Matta’nın aynı anlamı İsa’ya uygulaması, iki çocuğun aynı kişi olduğunu göstermez. İmmanuel’i bir unvan diye açıklamak bu tarihsel bağı ortadan kaldırmadığı için, İsa’yı Yeşaya’nın sözünü ettiği çocuk yapmaz.
Tanah kaynakları: Yeşaya 7:3–16; 8:3–18; 9:5–6; Hoşea 1:3–9; Şemuel Bet 12:24–25; Daniel 1:6–7; Melahim Alef 18:36–37; Bamidbar 13:16. Metin karşılaştırması: Yeşaya 7 Grekçe; Matta 1:21–25.
51. İddia: Maşiah’ın aynı anda hem Tanrı hem insan olması gerekir
Maşiah, Tanah’ta David’in soyundan gelecek ve halkı adaletle yönetecek kraldır. Hristiyan iddiası bu görevin ötesine geçer ve kralın yalnızca insan olup olmadığı sorusunu ortaya atar. Bu soruya cevap vermek için kralın kim olduğu, Haşem’le ilişkisi ve David’le soy bağı ayrı ayrı ele alınmalıdır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Maşiah, Tanah’ta David’in soyundan gelecek ve halkı adaletle yönetecek kraldır. Hristiyan iddiası bu görevin ötesine geçer ve kralın yalnızca insan olup olmadığı sorusunu ortaya atar. Bu soruya cevap vermek için kralın kim olduğu, Haşem’le ilişkisi ve David’le soy bağı ayrı ayrı ele alınmalıdır.
Bu öğretiyi benimseyen Hristiyanlar, Maşiah’ın, yani Mesih’in aynı anda hem tam Tanrı hem tam insan olması gerektiğini savunurlar. İsa’nın insan doğasını annesi Miryam’dan aldığını, başlangıcı olmayan Tanrı’nın Oğlu olduğunu ve insan babası olmadan doğduğunu söylerler. David soyuna verilen oğulluk sözünü, İmmanuel adını ve Yeşaya 9’daki “Güçlü Tanrı” ifadesini buna dayanak gösterirler. David’le soy bağını açıklamak için iki yol önerirler. Birinde Yosef’in biyolojik baba olmadan baba sayıldığını, diğerinde Miryam’ın soyunun David’e uzandığını ileri sürerler.
Tanah’ın Cevabı:
Yehezkel 34:23–24’te Haşem, İsrael’in başına getireceği yöneticiyi “kulum David” diye adlandırır: “Ben onların Tanrısı olacağım, kulum David de aralarında önder olacak.” Yehezkel 37:24–27’de halk bu kralın yönetiminde Haşem’in hükümlerini yerine getirir; Haşem de kutsal yerini halkın arasında kurar. Tanrı halkının Tanrısıdır; görevlendirdiği kral ise O’nun kuludur.
Hristiyan açıklaması, İsa’nın insan doğasıyla kul, Tanrısal doğasıyla Tanrı olduğunu söyler. Bu açıklamada aynı kişiye iki ayrı nitelik yüklenir. Yehezkel ise kralı halkın arasındaki kul ve önder, Haşem’i de halkın Tanrısı olarak tanıtır. Kralın aynı zamanda Tanrı olduğunu söylemez. Hoşea 11:8–9’da Haşem, Efrayim’i yok etmeyeceğini söylerken “Ben Tanrı’yım, insan değilim; senin ortandaki Kutsal Olan’ım” der. Bamidbar 23:19’da da Tanrı’nın yalan söyleyen veya sözünden dönen bir insan olmadığı belirtilir. Halkının arasında bulunan ve sözünü yerine getiren Haşem’dir.
Krala “oğul” denmesi de onu Tanrı yapmaz. Şemuel Bet 7:12–14’te Haşem, David’in soyundan gelecek krala baba olacağını söyler. Divre HaYamim Alef 22:9–10 bu sözü Şelomo’ya bağlar. Şelomo, David ile Batşeva’nın oğludur (Şemuel Bet 12:24). Tehilim 2:6–8’de oğul ilanı kralın Siyon’a yerleştirilmesiyle birlikte gelir. Aynı aile dili Mısır’dan çıkarılan İsrael halkı için de kullanılır (Şemot 4:22–23; Devarim 14:1–2).
Yeşaya 7’de Ahaz döneminde bir çocuk işaret olarak verilir. Çocuk iyiyi kötüden ayırmayı öğrenmeden önce Ahaz’ın korktuğu iki kralın ülkesi terk edilecektir. Çocuğa verilen İmmanuel adı “Tanrı bizimle” demektir. Yeşaya 8:8–10’da aynı söz, düşmanların planlarının boşa çıkmasıyla ilişkilendirilir. Çocuğun adı Tanrı’nın halkıyla birlikte olduğunu bildirir; Tanrı’nın onun insan babasının yerini aldığını söylemez.
Tanah, Haşem’in çocuk sahibi olamayan veya yaşlanmış kadınlara çocuk verdiğini de anlatır. Sara, Avraam’a bir oğul doğurur (Bereşit 21:1–3); Haşem Hanna’yı hatırlar ve Şemuel doğar (Şemuel Alef 1:19–20); Manoah’ın eşine de bir oğul doğuracağı bildirilir (Şofetim 13:2–5). Bu olaylarda Tanrı’nın yardımı ile insanın soy bağı ayrı şeylerdir.
Yeşaya 9:5–6’daki “Güçlü Tanrı” sözü daha doğrudan bir kanıt olarak gösterilir. Aynı ifade Yeşaya 10:20–21’de Haşem için kullanılır. Yeşaya 9’daki adların nasıl gruplandırılacağı konusunda farklı okumalar vardır. Sorulardan biri, hangi sözlerin çocuğun adı olarak okunacağıdır. Ayetteki adların tümü çocuğa ait kabul edildiğinde de adın içindeki sözlerin kimi anlattığı ayrıca incelenmelidir. Yeremya 23:5–6’da David için çıkacak kral “Haşem doğruluğumuzdur” adıyla anılır; Yeremya 33:15–16’da aynı ad Yeruşalayim’e verilir. Ad, şehrin Tanrı olduğunu söylemez.
Yeşaya 9’da çocuk David’in tahtında adaletle yönetecektir; bunu gerçekleştirecek olanın Haşem olduğu söylenir. Yeşaya 9:3’teki Midyan benzetmesi 10:26’da Asur’un yenilgisi için de kullanılır. Haşem’in gayretinin bunu gerçekleştireceği sözü ise Yeruşalayim’in Asur’dan kurtuluşu anlatılırken yeniden geçer (Yeşaya 37:31–32). Kralın yönetimi, Haşem’in halkını kurtarmasıyla birlikte anlatılır.
David’in tahtına oturacak kralın soyu da önemlidir. Yeşaya 11:1–3 onu Yişay’ın kökünden çıkan bir filiz olarak anlatır; Haşem’in ruhu onun üzerindedir. Yeremya onu David için çıkarılacak doğru dal olarak adlandırır. David’e verilen vaat onun evini, soyunu ve tahtını kapsar (Şemuel Bet 7:12–16).
Tora’da halk ailelerine ve baba evlerine göre kaydedilir (Bamidbar 1:18). Bir kişinin Yahudi olması, hangi kabileden geldiği veya David’in krallık ailesine bağlı olup olmadığıyla aynı soru değildir. Hristiyan anlatısında Yosef’in David soyundan geldiği, fakat İsa’nın biyolojik babası olmadığı söylenir. Tanah’ta, David soyundan bir erkeğin kendisinden doğmayan bir çocuğu evlat edinmesiyle David’in krallık soyunun o çocuğa geçtiğini bildiren bir hüküm gösterilmez. Yosef’in biyolojik baba sayılması ise insan babası olmadan doğum iddiasıyla çelişir.
Luka’daki soy listesinin Miryam’a ait olduğu ve onun David soyundan geldiği de ileri sürülür. Anne tarafından akrabalık gerçektir ve Tanah’ta kaydedilir. Şeşan’ın kızı Mısırlı Yarha’dan Attay’ı doğurur; sonraki kuşaklar listelenir. Böyle bir listenin anneden gelen akrabalığı göstermesi, taht hakkını da o yolla verdiği anlamına gelmez.
Yair, Hetsron’un ailesinde sayılırken babasının annesi üzerinden bağlı olduğu Menaşe’nin adıyla da anılır. Huram’ın annesinin Dan soyundan, babasının Sur’lu olduğu bildirilir (Divre HaYamim Alef 2:21–23, 34–41; Bamidbar 32:41; Divre HaYamim Bet 2:13). Bu kayıtlar anne tarafından bağı gösterir; David’in tahtının o bağ yoluyla aktarıldığını söylemez. Kohenlikte de sunak görevi Aharon’a ve oğullarına verilmiştir (Bamidbar 18:7).
Tselofhad’ın kızları babalarının toprağını miras alır (Bamidbar 27:6–11). Miras başka bir kabileye geçmesin diye kendi babalarının kabilesi içinde evlenmeleri istenir; toprak babalarının kabilesinde kalır (Bamidbar 36:6–12). Bir kızın mülk alabilmesi, David’in krallık soyunun anne çizgisinden aktarıldığını göstermez.
Yeşaya 7’de çocuğun adıyla Haşem’in yaptığı iş birlikte okunur. İmmanuel “Tanrı bizimle” demektir. 8:10’da, düşmanların planının başarısız olması aynı sözle açıklandığında Tanrı’nın kim olduğu ve kimin yanında bulunduğu cümlenin içinden anlaşılır. Çocuğun adı bu desteği hatırlatır. 7:16’da verilen süre, çocuğun erken gelişimini Ahaz’ın korktuğu iki kralın sonuna bağlar. Adın taşıdığı ilahi mesaj, çocuğun Tanrısal bir doğaya sahip olduğunu veya insan babası olmadan doğduğunu bildiren bir söz içermez. Yeşaya 7:13–16 ve 8:8–10.
Matta’nın anlatısı İsa’nın gebeliğine dair özel iddiayı kendisi anlatır ve İmmanuel sözünü o anlatıya uygular. Yeşaya, Ahaz döneminde bir çocuğun doğumunu ve iki kralın sonunu anlatır. Bu iki cümle biçimi arasındaki fark, adın anlamıyla çocuğun doğasının aynı şey sayılmasına engeldir. Tanah’ın gelecekteki kralı için verdiği bilgi, kralın David soyundan çıkacağı ve Haşem’in onu halkının başına getireceğidir. Matta 1:18–25 ve Yehezkel 37:24–28.
Tanah, Haşem’i İsrael’in Tanrısı; David soyundan getireceği kralı da O’nun kulu olarak tanıtır. Oğulluk dili, Tanrı’nın halkıyla ve seçtiği kralla ilişkisini anlatır. Bu sözlerden hem Tanrı hem insan olan bir Maşiah sonucu çıkmaz.
Yeşaya 9 için Masoretik ayet numaraları kullanılmıştır. Buradaki 9:3 ve 9:5–6, birçok Hristiyan baskısında 9:4 ve 9:6–7 olarak geçer.
Tanah kaynakları: Yehezkel 34:23–24; Yehezkel 37:24–27; Hoşea 11:8–9; Bamidbar 23; Şemuel Bet 7:12–14; Şemuel Bet 12:24; Divre HaYamim Alef 22:9–10; Tehilim 2:6–8; Şemot 4; Devarim 14; Yeşaya 7; Yeşaya 8; Bereşit 21; Şemuel Alef 1:19–20; Şofetim 13; Yeşaya 9:5–6; Yeşaya 9; Yeşaya 10; Yeşaya 37; Yeremya 23; Yeremya 33; Yeşaya 11; Şemuel Bet 7:12–16; Bamidbar 1:18; Divre HaYamim Alef 2; Bamidbar 32; Divre HaYamim Bet 2; Bamidbar 18; Bamidbar 27:6–11; Bamidbar 36; Şemot 4:22; Devarim 14:1; Bamidbar 23:19.
İlgili Makaleler
Yeşaya 9:6 İsa'dan mı bahsediyor?
Yeşaya 9:6 İsa'dan mı bahsediyor? Yeşaya 9:6, Hristiyan misyonerliğinde İsa’nın Tanrı olduğunu ve Tanah tarafından önceden bildirildiğini göstermek için en sık kullanılan ayetlerden biridir. Birçok Hristiyan çevirisinde ayet, “Bize bir çocuk doğacak,…
Yeşaya 9:5 ve 9:6 Kimden ve Neden Bahsetmektedir?
Yeşaya 9:1–7 Kimden Bahsediyor? Hizkiya, Asur Krizi ve Hristiyan Mesih Okuması
Yeşaya 9:1–7’yi Yeşaya 7–10’un Asur krizi bağlamında, Hizkiya, Sanhedrin 94a ve klasik Yahudi yorumları üzerinden inceliyoruz; Hristiyan İsa ve Tanrılık okumasının neden metinden çıkmadığını gösteriyoruz.
